Santara. Laida lenkų kalba

Епизоди

• 
  Pasja, która rodzi owoce – inspirująca historia Leonarda Szydłowskiego 15.10.2026 29мин

  Uprawa winorośli to nie tylko pasja, ale także ogromna praca i zaangażowanie. Leonard Szydłowski, który poświęca się tej dziedzinie, pielęgnuje w swoich winnicach ponad 20 odmian winogron, obejmujących łącznie 240 krzewów. Każdy z nich wymaga troski, cierpliwości i systematycznej pielęgnacji. Choć praca przy winorośli bywa ciężka i wymaga wiele wysiłku, daje również ogromną satysfakcję i radość. To pasja, która uczy wytrwałości i pokazuje, że prawdziwe owoce pracy rodzą się z serca, cierpliwości i miłości do tego, co się robi. Leonard Szydłowski jest przykładem człowieka, który z pasją realizuje swoje marzenia, nie boi się trudu i czerpie radość z owoców własnej pracy.Red. Renata Dunajewska
• 
  Bingo – od jednego konia do wielkiej pasji 14.10.2026 29мин

  Rejon wileński jest pełen wyjątkowych miejsc, które warto odkrywać niezależnie od pory roku. Wśród malowniczych krajobrazów, lasów i łąk można znaleźć stadniny koni, które coraz częściej stają się celem wycieczek zarówno dzieci, jak i dorosłych. Jednym z takich miejsc jest „Sztuka jeździecka Bingo” – wyjątkowa stadnina, w której świat koni spotyka się ze sztuką, muzyką i elegancją. Historia tego miejsca rozpoczęła się od jednego konia, któremu założyciel stadniny dał drugie życie. Zwierzę, które trafiło do rzeźni, znalazło nowy dom i opiekę. Ten gest stał się początkiem niezwykłej przygody, z czasem przeradzającej się w pasję i wyjątkową działalność. Historię opowiada Jarosław Pietrulewicz, założyciel i właściciel „Sztuki jeździeckiej Bingo”.Czy obecny model polskiej szkoły będzie odpowiadał rodzicom za dziesięć czy dwadzieścia lat. Dzisiejszym rozmówcą jest politolog i wykładowca Instytutu Stosunków Międzynarodowych i Nauk Politycznych Uniwersytetu Wileńskiego Mariusz Antonowicz.Red. Renata Dunajewska
• 
  Czesław Malewski o Jerzym Surwile: zrobił wiele rzeczy dla kolejnych pokoleń 13.10.2026 29мин

  W 2026 r. obchodzona jest 85. rocznica urodzin Jerzego Surwiły, jednego z najważniejszych polskich publicystów, pisarzy i dziennikarzy na Litwie, autora licznych publikacji o historii Wilna i dziejach polskiej społeczności, współzałożyciela Społecznego Komitetu Opieki nad Starą Rossą. Jego dorobek, pasja i troska o zachowanie pamięci o ludziach i miejscach ważnych dla naszej wspólnej historii zasługują na trwałe upamiętnienie. Z inicjatywy Alicji Klimaszewskiej, honorowej prezes Społecznego Komitetu Opieki nad Starą Rossą są zbierane środki na pomnik temu zasłużonemu wilnianinowi. Jerzego Surwiłę wspomina Czesław Malewski, historyk oraz honorowy Prezes Towarzystwa Genealogiczno-Heraldycznego Litwy, badacz dziejów rodzin szlacheckich na Litwie.Premier Mindaugas Sinkevičius kontynuuje wizytę w Warszawie.Red. Renata Dunajewska
• 
  Anna Krepsztul – siła talentu i piękno duszy zamknięte w obrazach 12.10.2026 29мин

  Życie Anny Krepsztul nie było usłane kwiatami. Od dzieciństwa cierpiała na nieuleczalną chorobę kości. Nie mogła studiować, nie mogła podróżować, ale z pasją oddawała się malarstwu, tworzyła do ostatnich niemal chwil życia. Jej dorobek artystyczny to ponad 3,5 tysiąca obrazów, rysunków i haftów. 12 października przypada 19 rocznica jej śmierci. Jej życie i twórczość wspomina Henryk Danulewicz, prezes wspólnoty lokalnej „Taboryszki jak malowane”.Premier Mindaugas Sinkevičius i minister ochrony kraju Robertas Kaunas udali się w poniedziałek do Warszawy, gdzie wezmą udział w dorocznym Warszawskim Forum Bezpieczeństwa oraz spotkają się z przedstawicielami polskich władz. Rozmowy mają dotyczyć przede wszystkim stosunków dwustronnych, obrony powietrznej, odporności na zagrożenia hybrydowe, wsparcia dla Ukrainy, regionalnych projektów energetycznych i transportowych, a także aktualnych kwestii unijnej agendy przed zbliżającą się prezydencją Litwy w Radzie UE.Red. Renata Dunajewska
• 
  20. Festiwal Filmu Polskiego – „Przymierz inne życia” 09.10.2026 29мин

  Wśród najważniejszych wydarzeń Instytutu Polskiego w Wilnie tej jesieni jest jubileuszowa, 20. edycja Festiwalu Filmu Polskiego, który potrwa aż dwa tygodnie i odbędzie się w ośmiu miejscowościach na Litwie. W programie znalazło się około 50 filmów, retrospektywa twórczości Andrzeja Wajdy i Tadeusza Konwickiego, spotkania z artystami oraz liczne wydarzenia towarzyszące. Festiwal przedstawiają Piotr Drobniak, dyrektor Instytutu Polskiego w Wilnie oraz Łukasz Skórko, dyrektor artystyczny jubileuszowego Festiwalu.Red. Renata Dunajewska
• 
  Jak chronić wzrok podczas pracy przy komputerze? 08.10.2026 29мин

  Światowy Dzień Wzroku, obchodzony co roku w drugi czwartek października, to inicjatywa mająca na celu zwiększanie świadomości na temat wad wzroku, ich profilaktyki i leczenia. Według statystyk WHO odpowiednio wczesna diagnoza i leczenie mogą uchronić przed utratą widzenia nawet w 80 proc. przypadków. Praca przed komputerem stała się codziennością, ale wielogodzinne wpatrywanie się w ekran może być dużym obciążeniem dla oczu. Jak zadbać o wzrok, zmniejszyć zmęczenie i uniknąć nieprzyjemnych dolegliwości? Podpowiada okulistka, mikrochirurg dr Edyta Zielińska.Czy obecny model polskiej szkoły na Litwie będzie odpowiadał rodzicom także za dziesięć czy dwadzieścia lat. Rozmowa z dyrektorem Gimnazjum im. św. Jana Pawła II w Wilnie Adamem Błaszkiewiczem.Red. Renata Dunajewska
• 
  Czesław Jankowski – człowiek, który kształtował życie kulturalne i polityczne Wilna 07.10.2026 29мин

  6 października minęła 97 rocznica śmierci Czesława Jankowskiego – poety, publicysty, tłumacza, ideologa i działacza, który przez ponad pół wieku kształtował życie kulturalne i polityczne Wilna. Czesław Jankowski był Polakiem, który urodził się w okolicy Oszmiany, na terenach obecnej Białorusi. Zmarł w Wilnie i został pochowany na wileńskim Cmentarzu na Rossie, na tzw. Górce Literackiej. 6 października 1933 został odsłonięty pomnik nagrobny autorstwa rzeźbiarza Bolesława Bałzukiewicza. W ubiegłym roku na cmentarzu odnowiono pomnik Czesława Jankowskiego. Historyk literatury Jan Tomkowski pisał o nim: „Jankowski był nie tylko poetą i tłumaczem, ale także sumieniem Wilna – jego głosem, jego pamięcią, jego niepokojem. O zasłużonym i zapomnianym Czesławie Jankowskim opowiada dr Irena Fedorowicz.Przez lata dyskusja o polskich szkołach na Litwie koncentrowała się przede wszystkim na ich ochronie przed reorganizacją, zamykaniem placówek czy ograniczaniem nauczania w języku polskim. Dziś bezpośredniej politycznej groźby likwidacji tego systemu nie widać. Coraz wyraźniej ujawniają się jednak inne problemy: demografia, brak nauczycieli, nierówna jakość szkół, konkurencja o ucznia i pytanie, czy obecny model będzie odpowiadał rodzicom także za dziesięć czy dwadzieścia lat. O tym i nie tylko rozmawiamy z dyrektorem Gimnazjum im. św. Jana Pawła II w Wilnie Adamem Błaszkiewiczem.Red. Renata Dunajewska
• 
  Jan Bułhak – człowiek, który ocalił Wilno na fotografiach 06.10.2026 29мин

  6 października przypada 150. rocznica urodzin wybitnego artysty fotografa, teoretyka, krytyka i publicysty Jana Brunona Bułhaka. Był określany mianem "ojca polskiej fotografii". Jan Brunon Bułhak był założycielem Fotoklubu Wileńskiego i współzałożycielem Fotoklubu Polskiego. Jego twórczość uważana jest za część wspólnego dziedzictwa kulturowego Białorusi, Litwy i Polski. Rozmawiamy z Dainiusem Junevičiusem, historykiem fotografii XIX wieku, dr nauk humanistycznych.7 października o godz. 15:00 na dziedzińcu ogrodu przy Ostrej Bramie (wjazd od strony hotelu Domus Maria) odbędzie się XIII edycja kampanii „Pola Nadziei”. Opowiada o niej Aneta Górniewicz, wicedyrektor Hospicjum im. Bł. ks. Michała Sopoćki w Wilnie.Red. Renata Dunajewska
• 
  Nauczyciel – inspiracja na całe życie 05.10.2026 29мин

  Z okazji Międzynarodowego Dnia Nauczyciela premier Mindaugas Sinkevičius i minister oświaty, nauki i sportu Raminta Popovienė podziękowali nauczycielom, wykładowcom i pracownikom pedagogicznym za ich codzienną pracę oraz rolę w kształtowaniu młodego pokolenia. Dzisiaj polecamy państwu rozmowę z Iwoną Pawłowską, nauczycielką szkoły-przedszkola „Wilia” w Wilnie, która znalazła się w gronie najlepszych pedagogów stolicy.Muzeum Zamkowe w Malborku oraz Muzeum Narodowe Pałacu Wielkich Książąt Litewskich w Wilnie zapraszają na zajęcia edukacyjne pt. „Wojskowość Zakonu Niemieckiego w średniowieczu”, które odbędą się w dn. 7-8 października w Pałacu Wielkich Książąt Litewskich w Wilnie. Jest to wydarzenie towarzyszące międzynarodowej wystawie „Z Malborka wieść się niesie… Skarby Malborka”. Ekspozycja prezentuje przekrojową historię Zamku w Malborku oraz funkcjonującego w nim od 1961 r. muzeum. O wystawie rozmawiamy z Andrzejem Kerulisem, p.o. kierownika Działu Wystaw i Wydawnictw Muzeum Narodowego Pałacu Wielkich Książąt Litewskich.Red. Renata Dunajewska
• 
  Między tradycją a nowoczesnością. Co przyciąga młodzież do muzeów etnograficznych? 02.10.2026 29мин

  Muzea etnograficzne coraz częściej szukają sposobów, by przyciągnąć młode pokolenie i pokazać mu tradycję w nowoczesnej, angażującej formie. Co sprawia, że młodzież chce odwiedzać takie miejsca? Interaktywne wystawy, nowe technologie, możliwość doświadczenia przeszłości czy może opowieści, które odnoszą się do współczesnego życia? Sprawdzamy, co decyduje o atrakcyjności muzeów etnograficznych dla młodych odbiorców.Proponujemy przegląd najbliższych wydarzeń kulturalnych.Red. Renata Dunajewska
• 
  Czy kultura Polaków na Litwie jest zamknięta w przeszłości? 01.10.2026 29мин

  Język, religia, rodzinne obrzędy oraz symbole związane z Wilnem i Wileńszczyzną od pokoleń budują tożsamość mieszkających na Litwie Polaków. Choć niektóre z tych elementów mogą sprawiać wrażenie niezmiennych, miejscowa kultura nie zatrzymała się w czasie – rozwijała się w wielojęzycznym otoczeniu i pod wpływem trudnych doświadczeń historycznych.W najnowszym odcinku audycji rozmawiamy z dr Moniką Bogdziewicz-Haber z Centrum Polonistycznego Uniwersytetu Wileńskiego. Rozmowa dotyczy specyfiki regionalnej polszczyzny, znaczenia tradycji i religii oraz „tutejszości”. Ekspertka wyjaśnia również, dlaczego w przypadku Polaków na Litwie trafniej mówić o selektywnym zachowywaniu najważniejszych elementów tożsamości niż o kulturowym skamienieniu.Red. Marija Žukovska
• 
  Od bankowych analiz do tablicy. Daniel Daniszewski o dwóch zawodach 30.09.2026 29мин

  Rano trenuje na basenie, później prowadzi lekcje matematyki i analizuje dane w banku. Daniel Daniszewski rozpoczyna właśnie czwarty rok pracy w szkole, choć początkowo nie planował zostać nauczycielem. Elastyczny plan dnia pozwala mu łączyć dwa zawody, ale oznacza również więcej obowiązków i mniej wolnego czasu.W dzisiejszym odcinku audycji rozmawiamy o tym, jak wygląda praca nauczyciela praktyka, który nadal rozwija się w swojej pierwotnej branży. Daniel Daniszewski opowiada o różnicach między szkołą a bankiem, zarobkach nauczycieli, swobodzie finansowej i satysfakcji płynącej z obserwowania postępów uczniów. Zastanawiamy się także, czy możliwość prowadzenia części lekcji bez porzucania dotychczasowej kariery mogłaby zachęcić więcej specjalistów do podjęcia pracy w szkołach.Red. Marija Žukovska
• 
  LRT 100. Polacy w Litewskim Radiu – historia i ludzie. Romuald Mieczkowski 29.09.2026 29мин

  Sto lat temu w eterze zabrzmiały pierwsze słowa Litewskiego Radia. Dziś, w jubileuszowym roku LRT, wracamy do historii ludzi, którzy je tworzyli – także Polaków, których głosy przez lata współbrzmiały na litewskiej antenie. To opowieść o dziennikarzach, twórcach i świadkach epok, którzy współtworzyli radio i jego znaczenie dla społeczeństwa.Ten cykl to próba przywrócenia ich głosów i miejsca w historii. Dziś rozmawiamy z Romualdem Mieczkowskim, poetą, dziennikarzem, publicystą, byłym kierownikiem redakcji polskiej w LRT.Red. Renata Dunajewska
• 
  Academia Polonica znów w centrum uwagi. Rozpoczyna się X sesja 28.09.2026 29мин

  Academia Polonica wznawia działalność po wakacyjnej przerwie i wraca z X sesją. Centrum Polonistyczne Uniwersytetu Wileńskiego zaprasza na dwudniowe wydarzenia, o których szczegółowiej opowiada prof. Krystyna Rutkowska z Uniwersytetu Wileńskiego.Jabłko to popularny i zdrowy owoc, który rośnie na jabłoniach. Może mieć różne kolory, na przykład czerwony, zielony lub żółty. Jest soczyste, chrupiące i ma słodki lub lekko kwaśny smak. Dziś obchodzimy Światowy Dzień Jabłka. To najlepsza sposobność do pokazania ludziom jak wiele ten owoc ma im do zaoferowania. Jabłka zawierają witaminy, błonnik i wiele cennych składników odżywczych. Można je jeść na surowo, dodawać do ciast, sałatek lub przygotowywać z nich sok. Ich jedzenie wpływa pozytywnie na odporność oraz zmniejsza ilość cholesterolu. Dlatego warto zachęcać wszystkich, aby jedli jabłka nie tylko od święta. Rozmawiamy z Janem Rożanowskim, pasjonatem sadownictwa z okolic Podborza.Red. Renata Dunajewska
• 
  Chiny bez uproszczeń. Czego naprawdę uczą studia sinologiczne? 25.09.2026 29мин

  Język chiński często uznawany jest za jeden z najtrudniejszych na świecie. Największe obawy budzą tony i tysiące znaków, jednak jego gramatyka pod pewnymi względami okazuje się prostsza od polskiej czy litewskiej. Jak rozpocząć naukę, zapamiętywać znaki i przełamać strach przed popełnianiem błędów?Gościem dzisiejszego odcinka audycji jest Ewa Tumińska, studentka sinologii na Uniwersytecie Wileńskim. Opowiada o nauce języka, pobycie w Szanghaju oraz możliwościach zawodowych absolwentów sinologii. Rozmowa dotyczy także napiętych stosunków Litwy z Chinami, cenzury, propagandy i praw człowieka. Zastanawiamy się, dlaczego w trudnych relacjach politycznych wiedza o języku, historii i społeczeństwie drugiej strony może być szczególnie potrzebna.Red. Marija Žukovska
• 
  Z dziesięciometrowej wieży prosto do wody. Jak pokonać lęk? 24.09.2026 29мин

  Skoki do wody wyglądają lekko i widowiskowo, jednak za kilkusekundowym występem stoją lata treningów, ogromna koncentracja i umiejętność panowania nad strachem. Zawodnik musi opanować nie tylko prawidłowe odbicie i wejście do wody, lecz także siłę, gibkość, koordynację oraz orientację w powietrzu. Największą barierą często nie jest sama wysokość, ale pierwszy skok z nowym, trudniejszym elementem.Gościem dzisiejszego odcinka audycji jest Sebastian Konecki – były zawodnik, a obecnie trener skoków do wody. W rozmowie opowiada o swojej drodze sportowej, przygotowaniu fizycznym i psychicznym, bolesnych błędach oraz odpowiedzialności spoczywającej na trenerze. Wyjaśnia także, dlaczego strach nigdy nie znika całkowicie i z jakimi problemami mierzy się ta dyscyplina na Litwie.Red. Marija Žukovska
• 
  Los Wileńskiego Getta i upamiętnienie ludobójstwa Żydów 23.09.2026 29мин

  23 września na Litwie jest Dniem Pamięci Ofiar Ludobójstwa Żydów litewskich. Data nie została wybrana przypadkowo – nawiązuje do ostatniego etapu likwidacji Wileńskiego Getta w 1943 roku. Tego dnia odbywają się uroczystości w Ponarach – miejscu masowych egzekucji. Historia Wilna nie pozwala jednak zamknąć tej pamięci wyłącznie w jednej dacie. To także opowieść o przedwojennym żydowskim mieście, o ludziach, którzy próbowali przeżyć, o zniszczonych cmentarzach i synagogach, a także o tym, jak współczesne Wilno próbuje zachować pamięć o świecie, który został niemal całkowicie zrujnowany. Rozmawiamy z Andrzejem Pukszto, historykiem i politologiem na Uniwersytecie Witolda Wielkiego w Kownie.Odczytać pamięć Antokola. Już w tym tygodniu ruszają prace dokumentacyjne pomników nagrobnych na Cmentarzu Parafii Kościoła św. św. Piotra i Pawła na Antokolu. Dzięki dofinansowaniu Instytutu Polonika zinwentaryzowanych zostanie co najmniej 300 obiektów związanych z polskim dziedzictwem kulturowym. Opiekę merytoryczną nad pracami sprawować będzie między innymi prof. Anna Sylwia Czyż, z Instytutu Historii Sztuki, Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.Red. Renata Dunajewska
• 
  Jerzy Surwiło – pamięć, która pozostaje 22.09.2026 29мин

  Jerzy Surwiło był człowiekiem, który przez wiele lat z ogromnym zaangażowaniem dokumentował i przybliżał historię Wilna oraz Wileńszczyzny. Jego dorobek, pasja i troska o zachowanie pamięci o ludziach i miejscach ważnych dla naszej wspólnej historii zasługują na trwałe upamiętnienie. Inicjatorzy tej akcji chcą, aby pomnik Jerzego Surwiły stał się wyrazem wdzięczności za jego pracę i świadectwem pamięci kolejnych pokoleń.W Muzeum Narodowym Pałacu Wielkich Książąt Litewskich otwarta jest międzynarodowa wystawa „Z Malborka wieść się niesie… Skarby Malborka”. Wileńska ekspozycja jest owocem współpracy dwóch instytucji: Muzeum Narodowego Pałacu Wielkich Książąt Litewskich w Wilnie oraz Muzeum Zamkowego w Malborku. Narracja wystawy uwzględnia kompletne dzieje malborskiej twierdzy od krzyżackich początków, przez czasy polsko-litewskich królów i pruskich zaborców, po współczesne losy opieki nad obiektem wpisanym na listę światowego dziedzictwa UNESCO.Red. Renata Dunajewska
• 
  LRT 100. Polacy w Litewskim Radiu – historia i ludzie. Dominik Kuziniewicz 21.09.2026 29мин

  Sto lat temu w eterze zabrzmiały pierwsze słowa Litewskiego Radia. Dziś, w jubileuszowym roku LRT, wracamy do historii ludzi, którzy je tworzyli – także Polaków, których głosy przez lata współbrzmiały na litewskiej antenie. To opowieść o dziennikarzach, twórcach i świadkach epok, którzy współtworzyli radio i jego znaczenie dla społeczeństwa. Ten cykl to próba przywrócenia ich głosów i miejsca w historii. Dziś rozmawiamy z Dominikiem Kuziniewiczem, autorem gawęd i felietonów, czyli scenicznym Wincukiem.Red. Renata Dunajewska
• 
  Cztery żywioły połączą Soleczniki podczas święta plonów 18.09.2026 29мин

  Już jutro, 19 września, w Solecznikach odbędzie się jedno z największych świąt rejonu – doroczne dożynki. Tegoroczna edycja została zbudowana wokół motywu czterech żywiołów, które połączą tradycję, lokalną kulturę, muzykę i wspólną zabawę. Na uczestników czekają dożynkowe obrzędy, prezentacje gmin, regionalne potrawy oraz występy lokalnych zespołów i popularnych artystów.W dzisiejszym odcinku audycji zaglądamy za kulisy przygotowań do wydarzenia. Rozmawiamy z organizatorami Jolantą Prowłocką i Tomaszem Matuizą o znaczeniu dożynek dla mieszkańców rejonu solecznickiego, tegorocznym motywie przewodnim oraz najważniejszych punktach programu. Sprawdzamy również, czym tegoroczne święto plonów ma zaskoczyć publiczność i dlaczego warto w sobotę odwiedzić Soleczniki.Red. Marija Žukovska