ZiekteBeelden
Stichting Literatuur en Geneeskunde
0
In deze podcast bespreekt Stichting Literatuur en Geneeskunde wekelijks hoe kunstenaars en schrijvers ziekte en zorg verbeelden in hun werk. Aan bod komen het oeuvre van een auteur of kunstenaar, maar ook romans, verhalenbundels, films en gedichten waarin ziekte, zorg of geneeskunde centraal staan. Vaak zijn de makers zelf in de zorg werkzaam of geweest als patiënt.
Episoder
-
Aflevering 20: Toon Tellegen (deel 2) met Corrie van Binsbergen 08.08.2026 38minCorrie van Binsbergen is componist en gitarist. Zij heeft vele programma's gemaakt met schrijvers en dichters, waarin muziek en tekst samenkwamen. De bekendste van die programma's zijn de voorstellingen met Toon Tellegen, met verhalen over zijn jeugd, poëzie en natuurlijk de dierenverhalen. Corrie vertelt hoe Toon en het wisselend Toonkwartet te werk gingen. Hoewel de tournees zijn afgelopen, bestaat er nog steeds de mogelijkheid dat er, ergens in Nederland, weer een enkel optreden gegeven wordt. We laten twee dierenverhalen met muziek horen en spreken ook nog over het door Toon Tellegen geschreven Requiem uit 2025, uitgevoerd door o.a. Silbersee, Corrie en Hans Croiset, en zijn laatste dichtbundel, Op mijn tenen. Presentatie: Arko Oderwald, Montage: Tamar OderwaldMuziek: Corrie van Binsbergen -
Aflevering 19: Toon Tellegen (deel 1) 01.08.2026 31minDichter Ingmar Heytze en arts en poëziekenner Coes Delprat buigen zich in deze aflevering over de poëzie van Toon Tellegen (1941), die jarenlang als huisarts werkte en daarnaast uitgroeide tot een van de meest eigenzinnige stemmen in de Nederlandse literatuur. Ingmar en Coes bespreken hun favoriete gedichten en staan ook kort stil bij Tellegens veelgelezen dierenverhalen, die voor generaties lezers bijna nog vertrouwder zijn dan diens poëzie. Volgens hen draait het in Tellegens werk om ‘het scheppen van de wereld als kunstwerk in taal’. Maar zijn gedichten roepen ook geregeld een gevoel van ongemak op – een subtiele ontregeling die de lezer dwingt opnieuw naar die wereld te kijken. Volgende week besteden we opnieuw aandacht aan Toon Tellegen, maar dan staan zijn dierenverhalen centraal. Onze gast is dan Corrie van Binsbergen.Presentatie: Henk MaassenRedactie: Henk Maassen & Arko OderwaldMontage: Tamar OderwaldZiektebeelden is een productie van de Stichting Literatuur en Geneeskunde.Zie: literatuurengeneeskunde.nlReacties zijn welkom via: website@litmed.nlMeer info over Toon Tellegen:https://databases.literatuurengeneeskunde.nl/nl/poetry/byartist/157 -
Aflevering 18: Rodante van der Waal 25.07.2026 32minRodante van der Waal is vroedvrouw en gepromoveerd filosofe. Over de combinatie filosofie-vroedvrouw publiceerde zij een bewerking van haar proefschrift. En nu heeft zij zich ook als dichter ontpopt met de dichtbundel Op navelhoogte: De kans. Het gaat niet alleen over geboorte in deze bundel, maar ook over abortus en over politiek systemen, om er maar een paar te noemen. Rodante gaat in deze podcast in gesprek met Coes Delprat en Arko Oderwald.Presentatie: Arko OderwaldMontage: Tamar OderwaldMuziek: Corrie van BinsbergenMeer informatie over Rodante: www.rodantevanderwaal.com -
Aflevering 17: Hanneke van Laarhoven over Siddhartha Mukherjee 18.07.2026 34minHanneke van Laarhoven is hoofd van de afdeling Medische Oncologie van AmsterdamUMC, maar tevens gepromoveerd theologe. Dat maakt haar bij uitstek geschikt om mee te praten over de herziene versie van De keizer aller ziektes, de biografie van kanker van Siddhartha Mukherjee, oorspronkelijk verschenen in 2010. In 2025 verscheen deze herziene versie met vier nieuwe hoofdstukken. Daar was reden voor, want de ontwikkelingen in de oncologie gaan snel de laatste tijd, alhoewel niet op alle gebieden. Aan het eind van de podcast brengen we de biografie in verband met een recent autobiografisch verslag van Maarten Asscher over zijn ervaring met kanker, getiteld Elke dag, over de drie stadia van sterfelijkheid.Presentatie: Arko OderwaldMontage: Tamar Oderwald Muziek: Corrie van Binsbergen -
Aflevering 16: Minke Douwesz over Anton Tsjechov 11.07.2026 32minMinke Douwesz, schrijversnaam van psychiater Greet Kuipers, heeft een grote affiniteit met de arts-schrijver Anton Tsjechov (1860 - 1904), vooral bekend door zijn toneelstukken en korte verhalen, die doordrenkt zijn met de melancholische Russische volksaard. In deze podcast vertelt zij aan Henk Maassen en Arko Oderwald over Tsjechov en over wat haar zo aantrekt in zijn werk.Presentatie: Henk MaassenMontage: Tamar OderwaldMuziek: Corrie van Binsbergen -
Aflevering 15: Minke Douwesz, Het laatste voorjaar 04.07.2026 34minWerken in de gezondheidszorg is niet altijd makkelijk. Minke Douwesz (pseudoniem van Greet Kuipers) liet dat al zien in haar eerste twee romans Strikt en Weg. In haar roman Het laatste voorjaar is de hoofdrol weggelegd voor een lerares Duits, Ese, die het ook niet makkelijk heeft. Ook in het onderwijs hebben managers het voor het zeggen gekregen en daarnaast speelt er ook nog persoonlijk leed. Ese neemt abrupt ontslag en begint aan een fietstocht naar de Krim, waar Tsjechov een tijd heeft gewoond. Minke Douwesz is te gast om over haar werk en vooral over haar laatste roman te spreken met Arko Oderwald en Henk Maassen. Presentatie: Henk MaassenMontage: Tamar OderwaldMuziek: Corrie van Binsbergen -
Aflevering 14: Lieke Marsman 27.06.2026 34minLieke Marsman werd al snel als een groot talent beschouwd. Ze studeerde af als filosofe en maakte naam als dichter. Toen ze ernstig ziek werd kon het haast niet anders dat ze daar in haar werk aandacht aan ging besteden. Onlangs overleed zij op 35 jarige leeftijd. In deze podcast bespreken Arko Oderwald, Alice van Gorp en Koos Neuvel het poëtische, essayistische en autobiografische werk van Lieke Marsman, met bijzondere aandacht voor wat zij over haar ziekte te melden heeft. Host: Arko OderwaldMontage: Tamar OderwaldMuziek: Corrie van Binsbergen -
Aflevering 13: Wessel Krul over Charlie Toorop 20.06.2026 34minCharlie Toorop is een beroemde Nederlandse schilder(es) die in de voetsporen van haar vader, Jan Toorop, trad. Recent was er een overzichtstentoonstelling van haar in het Kröller-Muller museum, waar ook haar schilderijen van psychiatrische patiënten hingen. Ze had, behalve landschappen, een voorkeur voor portretten, onder andere van 'eenvoudige' mensen. Recent verscheen er een biografie van haar, van de hand van Wessel Krul. Hij bespreekt met Laura Prins in deze podcast het leven en het werk van Charlie Toorop, van wie op 21 Juni een tentoonstelling opent in het More museum in Gorssel, samen met werk van haar tijdgenoot Pyke Koch. Presentatie: Arko OderwaldMontage: Tamar OderwaldMuziek: Corrie van Binsbergen -
Aflevering 12: Nico Keuning over Belcampo 13.06.2026 36minBelcampo (1902 -1990), pseudoniem van de arts Herman Pieter Schönfeld Wichers, verwierf faam als auteur van fantastische verhalen, waarin hij over bizarre werkelijkheden schrijft alsof ze volkomen normaal zijn en in zichzelf logisch. In 2024 verscheen de biografie van deze unieke figuur in de Nederlandse literatuur: Groots en Onbekommerd. Leven en werk van Belcampo, geschreven door Nico Keuning.Met Nico Keuning praten we over Belcampo’s leven, over zijn werk als huisarts in het Overijsselse Bathmen en later als studentenarts in Groningen, zijn zwerftochten door Nederland en Europa, en vooral over zijn oeuvre, een paar van zijn mooiste verhalen en zijn vrije, inderdaad ‘onbekommerde’ kijk op het leven. Conclusie: hij is nog altijd zeer leesbaar.Presentatie: Henk MaassenMontage: Tamar OderwaldMuziek: Corrie van BinsbergenReacties zijn welkom via: website@litmed.nlMeer info over Belcampo: https://databases.literatuurengeneeskunde.nl/nl/roman/author/6De biografie: https://singeluitgeverijen.nl/querido/boek/groots-en-onbekommerd/Tegelijk met de biografie verscheen deze selectie van zijn mooiste verhalen: http://ftp.singeluitgeverijen.nl/querido/boek/de-surprise-en-andere-bizarre-verhalen/Belcampo’s beroemdste verhaal, Het Grote Gebeuren, werd verfilmd en dat leverde in 1975 een legendarische tv-uitzending op: www.youtube.com/watch?v=qBr9DCBbKGAOok het verhaal De Surprise werd succesvol verfilmd, door Mike van Diem, maar wel met een afwijkend slot: www.youtube.com/watch?v=FDCJHDIovUo -
Aflevering 11: Atte Jongstra over Leo Vroman 06.06.2026 39minIn tegenstelling tot Rutger Kopland verenigde Leo Vroman zijn biologische perspectief met een poëtisch perspectief op het leven, en dan gaan we nog voorbij aan zijn tekentalent. Atte Jongstra heeft het leven van Leo Vroman beschreven in zijn onlangs verschenen kloeke biografie. We praten in deze podcast over deze bijzondere dichter en onderzoeker van onder andere de stolling van bloed. Atte Jongstra is samen met Aafke de Groot onze gast.Presentatie: Arko OderwaldMontage: Tamar OderwaldMuziek: Corrie van BinsbergenMeer over Atte Jongstra: https://attejongstra.nl/ -
Aflevering 10: Antjie Krog (deel 2) 30.05.2026 33minVoor de tweede keer gaan emeritus hoogleraar huisartsgeneeskunde Henriëtte van der Horst en de Zuid-Afrikaanse emeritus hoogleraar geestelijke zorg Johan Bouwer in gesprek over het werk van Antjie Krog (1952). En opnieuw horen we ook de stem van Krog zelf.In deze aflevering staat haar vloeiend geformuleerde, directe en vaak provocerende poëzie centraal, met bijzondere aandacht voor de bundel Lijfkreet. Daarin schrijft Krog onder meer over het ouder wordende vrouwenlichaam en de overgang, met onder meer gedichten over opvliegers en over de vraag: ‘hormonen of geen hormonen’. Tegelijkertijd relativeert zij deze thematiek ook – met ironie, zelfspot en een scherpe blik op het lichaam.Presentatie: Henk MaassenMontage: Tamar OderwaldReacties zijn welkom via: website@litmed.nlMeer informatie over Antjie Krog:https://databases.literatuurengeneeskunde.nl/nl/roman/author/805 -
Aflevering 9: Antjie Krog (deel 1) 23.05.2026 31minThema’s die steeds terugkeren in het werk van de Zuid-Afrikaanse dichter Antjie Krog (1952) zijn haar verbondenheid met haar vaderland en haar worsteling met de ongelijkheid in Zuid-Afrika, maar ook het vrouw-zijn, het moederschap en het ouder worden. Hoe leef je in een gepolariseerde, gefragmenteerde en ontregelde samenleving? Hoe blijf je mens in een land als Zuid-Afrika? En wat bepaalt uiteindelijk je identiteit? In deze eerste van twee afleveringen praten emeritus hoogleraar huisartsgeneeskunde Henriëtte van der Horst en de Zuid-Afrikaanse emeritus hoogleraar geestelijke zorg Johan Bouwer over Krogs boek Binnenrijm van bloed. Daarin beschrijft Krog haar band met haar moeder, die negentig jaar oud en hulpbehoevend is. Hun relatie staat onder spanning: haar moeder is racistisch, en dat schuurt hevig. Toch blijven zij moeder en dochter. De moeder wordt verzorgd door een zwarte verpleegkundige – ook een situatie die pijnlijke en ongemakkelijke spanningen oproept.Bonus: we horen Antjie Krog ook zelf.Presentatie: Henk MaassenMontage: Tamar OderwaldReacties zijn welkom via: website@litmed.nlMeer informatie over Antjie Krog:https://databases.literatuurengeneeskunde.nl/nl/roman/author/805 -
Aflevering 8: Catharina Bakker over Fré Dommisse 16.05.2026 33minFré Dommisse werd aan het eind van de Eerste Wereldoorlog opgenomen in een psychiatrische inrichting. Zij werd uiteindelijk ontslagen uit de inrichting en schreef haar ervaringen op. Deze werden gepubliceerd in de roman Krankzinnigen, die in 1929 het licht zag. Ver voor de anti-psychiatrie maakte zij duidelijk wat er beter kon in de behandeling van psychiatrische patiënten. Catharina Bakker schreef een biografie van Fré Dommisse en is bij ons te gast. Wie was Fré Dommisse en wat heeft zij betekend voor psychiatrische patiënten? Presentatie: Arko OderwaldMontage: Tamar OderwaldMuziek: Corrie van BinsbergenReacties zijn welkom via: website@litmed.nlMeer over Catharina Bakker: https://www.linkedin.com/in/cthbakker/?locale=nl -
Aflevering 7: Jan van Aken 09.05.2026 34minMonsterzicht is de negende roman van Jan van Aken. Hoofdpersoon is de arts assistent psychiatrie (niet in opleiding) Victor Montanus. Victor werkt in Sint Dymphna, een psychiatrische kliniek. Het is 1939. De aandacht van Victor wordt getrokken door Lena, die lijdt aan monsterzicht, ook wel propometamorfopsie genoemd. Maar er is iets geheimzinnigs aan dit meisje, dat ondanks alles toch niet erg op haar plaats lijkt te zijn in de inrichting. Op de drempel van de tweede wereldoorlog en de naziterreur komen we meer te weten over Victor en zijn tijd in Heidelberg, waar hij in het spoor van Carl Gustav Jung wil treden. Jan van Aken vertelt over het ontstaan van de roman en de rol van religie en psychiatrie in deze roerige tijd. Presentatie: Arko OderwaldMontage: Tamar OderwaldMuziek: Corrie van Binsbergen -
Aflevering 6: Rutger Kopland 02.05.2026 34minDichter Ingmar Heytze en arts en poëziekenner Aafke de Groot buigen zich in deze aflevering over de poëzie van Rutger Kopland, pseudoniem van psychiater Rudi van den Hoofdakker (1934–2012), die de mens zag als ‘een kortstondige verzameling van moleculen’.Ingmar en Aafke kiezen hun favoriete gedichten en praten over de ‘volmaakt verstaanbare taal’ van Kopland.Hun conclusie: zijn werk staat nog altijd als een huis.Presentatie: Henk MaassenMontage: Tamar OderwaldMuziek: Corrie van BinsbergenMeer info over Rutger Kopland:https://databases.literatuurengeneeskunde.nl/nl/poetry/byartist/156Reacties zijn welkom via: website@litmed.nl -
Aflevering 5: Julian Barnes (deel 2) 25.04.2026 33minDit is het tweede deel van onze tour d 'horizon langs de hoogtepunten in het oeuvre van de Britse auteur Julian Barnes, die onlangs aankondigde dat hij met Vertrek(punt) zijn laatste boek heeft geschreven. De bekroning van een rijk en gevarieerd oeuvre dat in het teken staat van herinnering en geheugen, van de wijze waarop mensen hun leven achteraf betekenis geven, van de contingentie van het bestaan, van ouder worden, verlies en dood.We besluiten met een antwoord op de vraag: welke boeken moet je beslist van hem gelezen hebben?Presentatie: Henk Maassen & Arko OderwaldMontage: Tamar OderwaldMuziek: Corrie van BinsbergenReacties zijn welkom via: website@litmed.nlLinks:https://databases.literatuurengeneeskunde.nl/nl/roman/author/3https://literatuurengeneeskunde.nl/scoop-21-14-februari-2026/https://www.julianbarnes.com/ -
Aflevering 4: Julian Barnes (deel 1) 18.04.2026 31minMet Vertrek(punt) – oorspronkelijke titel Departure(s) – schreef de tachtigjarige Julian Barnes naar eigen zeggen zijn laatste boek. Barnes lijdt sinds enige tijd aan myeloproliferatieve neoplasie, een zeldzame vorm van bloedkanker die weliswaar niet te genezen maar wel beheersbaar is, zo houden zijn artsen hem voor.Vertrek(punt) is de bekroning van een rijk en gevarieerd oeuvre dat in het teken staat van herinnering en geheugen, van de wijze waarop mensen hun leven achteraf betekenis geven, van de contingentie van het bestaan, van ouder worden, verlies en dood. Zware thema’s, maar stilistisch vrijwel altijd licht van toon verwoord, met humor, en vaak spelend met verschillende literaire genres en met waarheid en fictie.Voor ons reden om in twee afleveringen de vele hoogtepunten van zijn werk door te nemen.Presentatie: Henk Maassen & Arko OderwaldMontage: Tamar OderwaldMuziek: Corrie van BinsbergenReacties zijn welkom via: website@litmed.nlLinks:https://databases.literatuurengeneeskunde.nl/nl/roman/author/3https://literatuurengeneeskunde.nl/scoop-21-14-februari-2026/https://www.julianbarnes.com/ -
Aflevering 3: Wanda Reisel 11.04.2026 33minDe Krenking, zo heet de nieuwe roman van Wanda Reisel. Over een waarnemend huisarts die een terminaal zieke patiënt onder zijn hoede krijgt. Als deze man dreigt te stikken dient de huisarts hem een grote dosis morfine en dormicum toe, waarna de patiënt overlijdt. De huisarts wordt vervolgens van moord beschuldigd. Inspiratie vond Reisel in een geruchtmakende zaak uit 2013 waarin een huisarts iets soortgelijks overkwam en na die beschuldiging zelfmoord pleegde. Reisel legt uit waarom haar die zaak zo trof dat ze besloot er een roman aan te wijden.Maar ze vertelt ook hoe ze zich de blik van de dokter eigen maakte dankzij de medische omgeving waarin ze opgroeide, waarom er vaker dokters in haar oeuvre voorkomen en over haar levenslange afkeer van kwakzalverij.Presentatie: Henk MaassenMontage: Tamar OderwaldMuziek: Corrie van BinsbergenLinks:www.literatuurengeneeskunde.nlwww.wandareisel.nlhttps://databases.literatuurengeneeskunde.nl/nl/roman/author/823 -
Aflevering 2: Aletta Jacobs, de musical 04.04.2026 35minTheatergroep Oostpool maakte een musical over het leven en werk van arts en activiste Aletta Jacobs (1854-1929). De komende maanden te zien in verschillende theaters. Actrice/ theatermaakster Alice van Gorp en historica/Aletta-Jacobskenner Dineke Stam gingen voor ons kijken.Ze geven enig historisch perspectief bij de voorstelling en tonen zich enthousiast: de musical swingt, kent geestige scenes en prima songs. Uitgevoerd door getalenteerde acteurs, zangers en dansers en een vijfkoppige vrouwenband. Alice en Dineke gaan nog een keer.Presentatie: Arko OderwaldMontage: Tamar OderwaldMuziek: Corrie van BinsbergenLinks:www.literatuurengeneeskunde.nlSpeellijst: https://www.oostpool.nl/voorstellingen/alettademusical/Recensie: https://literatuurengeneeskunde.nl/scoop-24-28-maart-2026-2/ -
Aflevering 1: Philip Huff 28.03.2026 48minSchrijver Philip Huff is te gast. Huff is bekend met ernstige hartritmestoornissen – al 22 jaar ligt hij daardoor met enige regelmaat in het ziekenhuis. De oorzaak is mogelijk erfelijk, maar zelf denkt hij dat ook stress en trauma’s uit zijn jeugd een rol van betekenis spelen: hij groeide op in een gewelddadig gezin en dat heeft sporen nagelaten. Die thematiek staat centraal in zijn roman Wat je van bloed weet, waarover we met hem spreken. Hij vertelt ook over de door hem samengestelde bundel De Gedichtenapotheek.Hoofdredacteur Koos Neuvel ten slotte introduceert de nieuwste editie van het Nederlands Tijdschrift voor Literatuur en Geneeskunde, geheel gewijd aan literatuur over het hart. Met daarin onder veel meer een essay over het werk van Huff.Meer over Philip Huff: https://www.philiphuff.net/Lees het tijdschrift: https://literatuurengeneeskunde.nl/tijdschrift/
Populær i
Denne podcast optræder også i podcast-hitlister i disse lande.