OVT

Folgen

• 
  OVT | Doodstraf, Tupac, Winnie de Poeh 11.10.2026 1Std. 45Min.

  (01:38) Twee grote controversiële doodstraf-zaken deze week in de VS. In Tennessee kreeg Christa Pike twee spuiten met dodelijke middelen toegediend, maar kwam ze deze week weer bij bewustzijn. En een paar dagen eerder gaf Trump zijn goedkeuring aan de eerste militaire executie per vuurpeloton sinds 1961. Het is een frappante tegenstelling: de modern en medisch klinkende methode die juist steeds vaker faalt, tegenover de kogel die voor velen als een barbaarse terugval in de tijd voelt, maar die misschien wel de snelste dood van de twee oplevert. Want die dodelijke injecties gaan al jaren regelmatig gruwelijk mis. Hoe zijn we er ooit toe gekomen de doodstraf af te schaffen? En hoe hebben ze in de landen waar hij nog bestaat, geprobeerd hem toch steeds iets humaner te maken?  Daarover spreken we met AJ van Loon, historicus en schrijver van Met Hangen en Wurgen, een korte wereldgeschiedenis van de doodstraf. (17:10) Honderd jaar geleden vertrok de jonge Rotterdamse tekenaar Willem de Kooning naar de Verenigde Staten, verstopt in de machinekamer van een vrachtschip. In New York groeide hij uit tot een van de belangrijkste moderne kunstenaars van de twintigste eeuw, een pionier van het abstract expressionisme. Een ‘action painter’ die later toch ook altijd menselijke figuren bleef tekenen. Deze week opende de overzichtstentoonstelling Willem de Kooning at work in het Rijksmuseum. Wie was Willem de Kooning, en waarom bleef een van de belangrijkste kunstenaars van deze tijd zo lang relatief onbekend in zijn geboorteland? Conservator en curator Marian Cousijn legt het uit. (26:10) Volgende week viert Winnie de Poeh zijn honderdste verjaardag. Schrijver A.A. Milne bracht in 1926 het eerste boek uit over de beer die samen met Janneman Robinson en zijn dierenvriendjes in het Honderd Bunderbos woont. Sindsdien heeft, met de hulp van Disney, de gele beer de wereld veroverd. Het merk Winnie de Poeh heeft meer dan 50 miljard opgebracht aan boeken, films en vooral speelgoed. In de tijd dat de eerste boeken geschreven werden waren ze de tijd ver vooruit. Kinderboeken waren er nauwelijks, zeker niet als ze niet voldeden aan de strenge Victoriaanse normen. Honderd jaar later voelen de verhalen niet verouderd aan. Wat maakt de verhalen zo bijzonder? Vertaler van de Winnie de Poeh-boeken Annelies Jorna legt het uit in OVT. (35:57) Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Wim Berkelaar, Dore van Duivenbode, Bart Funnekotter, Fresco Sam-Sin, Nadia Bouras en Lotte Houwink ten Cate. Deze week is de beurt aan Sanne Frequin. Zij bespreekt twee boeken een een kunstwerk. Legenda. Hoe vrouwen werden gebruikt in de mythevorming van Europa - Janina Ramirez, vertaling: Mario Molegraaf Dochter van de grote winter - Isabelle Autissier, vertaling: Paul Gellings Het kunstwerk van Yinka Shonibare - Lam Museum (48:40) Bijna dertig jaar was het een van de beroemdste onopgeloste moordzaken uit de muziekgeschiedenis. Op 7 september 1996 werd Tupac Shakur in Las Vegas vanuit een witte Cadillac beschoten. Zes dagen later overleed hij, 25 jaar oud. Eind augustus achtte een jury in Las Vegas Duane "Keffe D" Davis, destijds een leidende figuur bij de Southside Compton Crips, schuldig aan die moord. Hij haalde niet zelf de trekker over, maar volgens justitie was hij het brein achter de aanslag. Komende dinsdag hoort hij zijn straf. Maar wie Tupac alleen kent als gangsterrapper die het slachtoffer werd van een bendeoorlog, mist het grootste deel van het verhaal. Daarover gaan we in gesprek met Steven Gilbers, universitair docent aan de Rijksuniversiteit Groningen, hiphop linguist die promoveerde op de taal van Tupac Shakur. (1:06:25) In deel twee van het portret van Anton Constandse duiken kleinzoon Paul van der Gaag en historicus Wim Berkelaar de BVD-archieven in om te ontdekken hoe Constandse in de gaten werd gehouden door de veiligheidsdiensten. Dat terwijl hij zijn leven als anarchistisch revolutionair na de oorlog juist verruilde voor een relatief braaf en burgerlijk bestaan. Maar zijn idealen verloor hij nooit. Wat is de nalatenschap van Anton Constandse?
• 
  OVT | Koningshuis in de koloniën, Graffiti als kunstvorm, East of Eden 04.10.2026 1Std. 38Min.

  (01:40) Een portret van de koningin boven het schoolbord. Oranjevlaggetjes op Koninginnedag in Paramaribo, Jakarta en Willemstad. En een koninklijk bezoek dat tot in de puntjes toe werd geregisseerd. Lange tijd waren de Oranjes het bindmiddel van het koloniale rijk overzee. Maar waar de één uitbundig feestvierde en het koningshuis op een voetstuk zette, protesteerde de ander tegen de Oranjes als het gezicht van de overheersers.    Op 2 oktober worden de resultaten gepresenteerd van een driejarig onderzoek naar de rol van het Huis Oranje-Nassau in de koloniale geschiedenis. Universiteit Leiden deed dat onderzoek op initiatief en op kosten van de koning zelf. Het levert vijf boeken op en één daarvan is Schaduwen van de Oranjezon. Hoe werkte de verering van Oranje door in het dagelijks leven van mensen in Indonesië, Suriname en de Caribische eilanden?    Het boek is samengesteld door Esther Captain, bijzonder hoogleraar aan de Universiteit Utrecht en onderzoeker bij het KITLV in Leiden en Guno Jones, hoogleraar op de Anton de Kom-leerstoel van de Vrije Universiteit Amsterdam. Ze zijn te gast.    (15:21) De serie East of Eden is gloednieuw op Netflix: een moderne adaptatie van het beroemde epos van John Steinbeck uit 1952. Het is een klassiek boek dat een Bijbelse blik werpt op het verhaal van The American Dream. Een familie strijkt neer in het California van midden 19e eeuw. Het land is nog leeg, een soort hof van Eden. En daar komt zonde al snel de boel verpesten.    De auteur zelf zag het als het verhaal van de gehele Verenigde Staten. Doet deze nieuwe serie het boek recht aan? We vragen het collega Christianne Alvarado, liefhebber van deze roman en historicus. (23:57) Of je nou met de trein gaat, onder een viaduct rijdt, of ergens in een stad wandelt, je komt er niet omheen. Graffiti. Voor veel mensen is het niks meer dan vandalisme. Toch is de wereld van graffiti veel rijker dan dat. 75 jaar na de uitvinding van de verfspuitbus, een essentieel middel voor de graffiti-artiest, zet Centraal Museum Utrecht de kunstvorm in de spotlights. In de tentoonstelling Graffiti ligt de focus niet op de negatieve kant, maar juist op hoe graffiti de hedendaagse kunstwereld heeft verrijkt.    Welke invloeden heeft graffiti gehad op de kunstwereld? Hoe is de scene hoe we hem nu kennen vandaag ontstaan? Aileen Middel, ook bekend als Mick La Rock, liet als twaalfjarig meisje in de jaren tachtig al haar tag overal achter. Zij is een van de curators van de tentoonstelling en praat met ons over de geschiedenis en impact van graffiti.  (33:57) Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Wim Berkelaar, Dore van Duivenbode, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Fresco Sam-Sin, en Nadia Bouras. Deze week is de beurt aan Lotte Houwink ten Cate. Zij bespreekt twee boeken een een tentoonstelling.  * De inspecteur en de gouden kersenpit - Paulien Cornelisse   * Mijn echte naam is Elisabeth - Adèle Yon, vertaling Sanne van der Meij * Theaterstuk Soekarno - Bo Tarenskeen in Het Nationale Theater  (44:54) In 2024 maakte de documentaireserie Meisjes van de Goede Herder veel los. Nu is er het vervolg, een vierdelige serie waarin nieuwe getuigenissen, brieven en archiefvondsten het vertrekpunt vormen.    We volgen Lies, Jose en Roos in hun strijd voor erkenning tegen de kloosters van de Goede Herder, daar kwamen duizenden meisjes in Nederland terecht omdat ze ‘gevallen’ zouden zijn, moeilijk opvoedbaar of seksueel losbandig.   De serie vertelt de verhalen van deze vrouwen, die zo lang buiten beeld gebleven zijn. Regisseur Britta Hosman en researcher en historicus Dore van Duivenbode vertellen hoe ze deze geschiedenis hebben teruggehaald uit de herinneringen van vrouwen, maar ook uit archieven, oude brieven en vergeten documenten.   (57:54) Hij was anarchist, journalist, schrijver en een uitgesproken verdediger van de vrijheid van denken: Anton Constandse (1899–1985). Hij maakte vroeg naam met zijn radicale ideeën gericht tegen autoriteit, fascisme en religieus dogmatisme, en in de jaren zestig en zeventig werd hij opnieuw omarmd door een jonge generatie links-radicalen. Als commentator bij de VPRO Radio werd Constandse een bekende stem.    Toch bleef hij voor de autoriteiten een man om in de gaten te houden, zo laten de BVD-archieven zien. In dit tweedelige portret gaat kleinzoon Paul van der Gaag, samen met historicus Wim Berkelaar, op zoek naar de invloed en de erfenis van zijn opa. Wat dreef hem? Waarom bleef hij voor meerdere generaties een belangrijke stem? En welke invloed zien we nu nog terug?   Vandaag deel 1: Fulltime revolutionair   
• 
  OVT | Opening Maand van de Geschiedenis, Groenland, Paul Haenen 27.09.2026 1Std. 43Min.

  (02:39) Na ruim een jaar dreigementen tekenden Trump en de premiers van Groenland en Denemarken deze week een akkoord: Amerika krijgt meer militaire bases en invloed op de defensie van Groenland. Maar het is niet de eerste keer dat Amerika een relatief vrije hand krijgt op Groenland. In 1968 stortte er een Amerikaanse bommenwerper neer met vier kernwapens aan boord; één werd nooit teruggevonden. Wat er daarna gebeurde, bleef lang geheim. Wat leert die geschiedenis ons over die buitenlandse invloed op het eiland? Daarover spreken we Stine Jensen, schrijver van ‘We moeten het over Groenland hebben.’ (15:43) Op deze zondagochtend geeft Dominee Gremdaat een onorthodoxe preek over het thema ‘lichaam en geest’. Om onze imperfecte lichamen en dolende zielen wat troost en relativering te bieden.  (22:12) Dit jaar schreef Suzanna Jansen het essay voor de Maand van de Geschiedenis: ‘Project RUST’, over vrouwen die in de jaren vijfitg en zestig in rusthuizen geplaatst werden, vaak tegen hun eigen wil. Ook Suzanna’s eigen moeder kwam er terecht. Welk idee zat erachter? Wie waren de andere vrouwen? En hoe was het om in zo’n rusthuis te verblijven? Suzanna Jansen is te gast.   (31:57) Singer-songwriter Ara Abrahamian kwam in 1993 in de buik van zijn moeder vanuit Armenië naar Nederland. Ze vluchtte voor de oorlog in Nagorno-Karabach. Nu verwerkt hij zijn Armeense roots en de geschiedenis in zijn muziek. Onder andere met de Duduk, een eeuwenoud Armeens blaasinstrument.  (35:45) Ara met Ruins  (40:27) Een kleine vrouw in witte sari, omringd door de allerarmsten van Calcutta. Lang was Moeder Teresa het toonbeeld van katholieke naastenliefde. Ze kreeg de Nobelprijs voor de Vrede en werd heilig verklaard. Maar vanaf de jaren negentig veranderde dat beeld: critici beschuldigden haar ervan lijden te verheerlijken en de armen niet altijd de juiste medische zorg te geven. Nu is er de film Mother, waarin Moeder Teresa opnieuw wordt bekeken: dit keer vooral als een vrouw die zich verzet tegen de dominante mannenwereld. Is dat beeld accuraat? En kunnen we haar begrijpen via de bril van onze eigen tijd? Oud-OVT-presentator en kenner van het katholicisme Jos Palm bekeek de film. (50:17) Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Wim Berkelaar, Dore van Duivenbode, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Lotte Houwink ten Cate en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan Fresco Sam-Sin. Hij bespreekt twee boeken en een tentoonstelling:  -              Thinking Hands – Niemeyer, Groningen -              Wrijving - Peter Jan Margry -              Blood, Sweat and Tears - Ruben Verwaal (1:03:33) Ara met Hin Orer (1:09:20) Opvliegers, slapeloze nachten en hersenmist. De overgang lijkt een puur biologisch gegeven, maar de geschiedenis van het fenomeen vertelt een ander verhaal. In Wisseljaren laat cultuurhistoricus Rina Knoeff zien hoe veranderlijk onze ideeën over de overgang zijn. Een ontluisterende geschiedenis, die laat zien dat de overgang behalve een biologisch ook een cultureel fenomeen is.  (1:19:08) Het was groot nieuws deze week: Paul Haenen stopt als de stem van Bert en Grover in Sesamstraat. Na het overlijden van de stem van Ernie, Wim T. Schippers, wordt het tijd om het stokje over te dragen, vindt Haenen. Maar wie denkt dat het daarmee stil wordt heeft het mis. Als dominee Gremdaat preekt hij nog steeds met een troostrijke, verbindende boodschap, en Margreet Dolman beleeft haar 50-jarig jubileum én heeft een nieuwe tv-serie. Paul Haenen is te gast over de liefde voor zijn karakters door de jaren heen.
• 
  OVT | Etnisch profileren, de Kelten uit het VK en de ridder achter een Marktplaats-schedel 20.09.2026 1Std. 42Min.

  (01:25) Afgelopen week overleed Alfredo Goeloe na een aanhouding door de politie. Hij was op weg naar huis om medicijnen te halen en had niets gestolen. Toch ging het mis. Het onderzoek naar zijn dood loopt nog en met conclusies moeten we dus voorzichtig zijn. Maar de zaak raakt oude wonden, want de vraag hoe de Nederlandse politie omgaat met mensen met een migratieachtergrond is niet nieuw. Hierover gaan we in gesprek met Jair Schalkwijk, onderzoeker criminologie verbonden aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam, en medeoprichter van ‘Controle Alt Delete’, een onafhankelijke organisatie die strijdt tegen etnisch profileren en buitenproportioneel geweld.    (11:50) Deze week tekenden de nationalistische leiders van de grootste partijen in Schotland, Wales en Noord-Ierland een opzienbarend pact: ze roepen de Britse regering op zich voor te bereiden op het vertrek van alle drie de landen uit het Verenigd Koninkrijk. Van Schotland en Noord-Ierland hadden we dat misschien nog wel verwacht. Maar dat nu ook Wales meedoet, waar dit geluid van oudsher veel zachter klinkt, is verrassend. Zou het iets te maken hebben met de Engelse radicaal-rechtse politicus Nigel Farage, die mensen uit Wales onlangs nog 'sprekers van een buitenlandse taal' noemde?   Al eeuwen zijn de Keltische talen en volkeren naar de randen van de Britse eilanden geduwd. Heeft dit nieuwe elan voor onafhankelijkheid zijn wortels in dat eeuwenoude verhaal van tegen wil en dank ingelijfde Kelten? Daarover spreken we met mediëvist en Keltoloog Nike Stam.    (18:54) Vanaf deze week draait de Finse film The Kidnapping of a President in Nederland.  Tijdens een meerdaags drankgelag geven extreemrechtse vechtersbazen Kurt Wallenius en Eero Kuussaari stomdronken de opdracht tot de ontvoering van de voormalig president. Vervolgens moeten zij, de leiders van de fascistische Lapua-beweging, met een flinke kater uitzoeken wat ze allemaal in werking hebben gesteld. De film is volgens regisseur Samuli Valkama grotendeels historisch correct, maar alsnog, of misschien wel júíst daarom, een absurdistische comedy.    Wat is de historische context van deze ontvoering? We praten erover met Anne-Grietje Franssen, historicus en voormalig Scandinavië-correspondent.     (28:01) Ons nationale geheugen is in rep en roer. De directie van het Nationaal Archief wil namelijk de publiekstaken verregaand gaan afstoten. Dat zou grote gevolgen hebben, bijvoorbeeld dat het lastiger te bezoeken wordt voor burgers, en dat het Nationaal Archief stopt met archieven opnemen van niet-overheidsinstellingen. Dat zou betekenen dat de persoonlijke archieven van staatslieden en van grote organisaties ook niet meer in het archief van de toekomst te vinden zouden zijn. Dat dit niet alleen verontrustend is voor de 150 medewerkers die een brief naar de minister hebben gestuurd, maar ook voor historici, journalisten, archivarissen, en anderen, is duidelijk door de petitie, die is gestart door Githa Biekman, voorzitter van ‘Stichting 30 juni-1 juli Den Haag’. Ook hoogleraar geschiedenis Jan Hein Furnee, voorzitter van de KNHG, de beroepsvereniging voor historici is ongerust. Beide schuiven aan.    (41:03) Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Wim Berkelaar, Dore van Duivenbode, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Lotte Houwink ten Cate en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan Nadia Bouras. Zij bespreekt twee boeken een een podcast.  Wij, Aanmaakhout - Otoniya J. Okot Bitek  Barbie- Het leven van een stijlicoon- Massimiliano Capella, vertal. Joost Zwart  In de schaduw van de Bevrijding (aflevering 10)- De Bergse Podcast    (54:11) Als student evolutiebiologie zat Xander Bruins een avond te scrollen op Marktplaats, toen zijn oog viel op een schedel. Een menselijke schedel welteverstaan, die ‘heel oud’ en van een ‘ridder’ zou zijn. Zijn interesse was gewekt. Hij kocht de schedel en ging op zoek naar de identiteit ervan. En het lijkt hem gelukt te zijn, want er is nu een boek: De vergeten ridder. Het onbekende leven van Boudewijn van Heile (ca. 1254–1320). Xander Bruins is te gast.      (1:04:50) Het is 30 jaar geleden dat de laatste dienstplichtigen de kazernes verlieten. Al die parate dienstplichtigen leken niet meer nodig, de Koude Oorlog was voorbij en daarmee de dreiging van een oorlog. Maar de dienstplicht werd nooit afgeschaft, want je wist maar nooit of er opnieuw oorlogsdreiging zou komen. Nu die dreiging er weer is, vinden wij het een goed moment om de serie die Michal Citroen vijf jaar geleden maakte over de geschiedenis van de dienstplicht opnieuw uit te zenden. Vandaag herhalen we deel 4:'De Koude Oorlog'. 
• 
  OVT | Bayeux Fever, het einde van de Mercatorkaart en een vergeten hongersnood 13.09.2026 1Std. 44Min.

  (01:41) In de dagen voor D-day legt James Stagg, een ijverige meteoroloog, het af tegen een minder moderne wetenschappelijke concurrent en president Eisenhower. Want is de geplande dag voor D-day wel geschikt, of zal een storm roet in het eten gooien?    Dat is waar de nieuwe film Pressure om draait. Maar wie was Stagg, en was hij echt zo belangrijk als de film voorstelt? En hoe zit het met de Ierse Maureen Flavin Sweeney, de vrouw die een beslissende weerwaarneming deed, krijgt zij wel voldoende credits in deze film? We vragen het aan militair historicus Tijmen Dokter.    (11:54) Bayeux Fever wordt het genoemd. Het middeleeuwse tapijt van Bayeux is in Groot-Brittannië op dit moment hotter dan ooit. Het beroemde tapijt beeldt in schitterende kleuren de Normandische verovering in 1066 van Engeland uit, en sinds donderdag is het 70-meter lange doek, voor het eerst in bijna 1000 jaar, te bezichtigen in het British Museum. De Britten staan er massaal voor in de rij. Waarom eigenlijk?    Met correspondent Lia van Bekhoven praten we over de Britse Bayeuxkoorts en de bijzondere plek die het tapijt en de daarop afgebeelde veldslag inneemt in de Britse geschiedenis, en waarom die invasie zo'n legendarische rol is gaan spelen in het Britse zelfbeeld.  (21:57) Op zaterdag 12 september werd de Thea Beckmanprijs voor het beste historische jeugdboek uitgereikt. In de uitzending spreken we de winnaar over het winnende boek en over de vraag hoe je historische verhalen voor kinderen schrijft.  (32:08) Vorige week vrijdag heeft de Algemene Vergadering van de VN voor een nieuwe wereldkaart gestemd, de Equal Earth-projectie. Hiermee stapt de VN af van de Mercator-projectie, in 1569 ontwikkeld door de Vlaamse wetenschapper Gerard Mercator. Met zijn projectie ontstaat er vervorming: daardoor lijkt bijvoorbeeld op de meeste wereldkaarten Groenland zo groot als Afrika, terwijl het in werkelijkheid veertien keer kleiner is. Wie was Mercator, waarom was zijn kaart zo lang zo populair? En waarom stappen we er nu pas vanaf? We praten erover met Martijn Storms, voorzitter van het Netwerk Historische Cartografie.  (40:17) Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Nadia Bouras, Dore van Duivenbode, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Lotte Houwink ten Cate en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan Wim Berkelaar. Hij bespreekt twee boeken een een tentoonstelling. * Tegen het Westen: in gesprek met onze vijanden - Frédéric Martel, vert. Alexander van Kesteren e.a. * Waarom ik Amerika afwijs - Menno ter Braak en Daan Heerma van Voss * Bloed, zweet en tranen. De wereld van een zakdoek - Stadsmuseum Woerden (58:47) Op de weg ligt het lijk van een soldaat. De dorpelingen die het wegslepen kijken niet om, want een lijk is vlees, en vlees is voedsel. Zo opent Het einde van de wereld is een trein van de Roemeense schrijver DanielaRațiu, een roman over de hongersnood die na de Tweede Wereldoorlog door Roemeens- en Sovjet-Moldavië trok, en die geen ramp van de natuur was maar mensenwerk. Het is een geschiedenis die lang taboe was, en die vandaag opnieuw dichtbij komt, nu de zogenaamde russificatie van Oekraïne meer dan een miljoen doden heeft veroorzaakt. Prijswinnend vertaler en historicus Charlotte van Rooden vertelt over de vergeten hongersnood en de treinen die redding en ondergang brachten, en waarom dit boek ook in Nederland moet worden gelezen.    (1:13:27) OVT Doc ‘De Dienstplicht’ deel 3   De dienstplicht is weer actueel. Alle 17-jarigen krijgen sinds dit jaar een brief van Defensie dat ze formeel zijn ingeschreven als dienstplichtige. Naar de kazerne hoeven ze vooralsnog niet. De laatste lichting dienstplichtigen die dat wel moesten, verlieten 30 jaar geleden de kazerne. In 2021 maakte Michal Citroen een 4-delige serie over de dienstplicht, aan de hand van OVT-archief, dagboekfragmenten en nieuwe interviews. In deze uitzending herhalen we deel 3: 'Het echte van een oorlog kun je niet oefenen'. 
• 
  OVT | Reichbürger, Robin Hood en Shortlist van Libris Geschiedenisprijs 06.09.2026 1Std. 44Min.

  (01:47) De Reichsbürger: Duitsers die geloven dat de huidige Bondsrepubliek helemaal niet rechtsgeldig is, omdat de voorgangers van die republiek nooit officieel zijn afgeschaft. Het is een wereld van zelfbenoemde koningen en rijkskanseliers, die in 2022 opeens heel concreet werd toen een van hen, prins Heinrich Reuss, werd opgepakt voor het beramen van een heuse staatsgreep.   Hoe serieus moeten we die beweging nemen, en wat is de link met de AfD-verkiezingskoorts? Daarover spreken we met Duitslandcorrespondent Guy Hoeks, die een boek schreef over de Reichsbürger.   (16:47) Juryvoorzitter Frits Spits kondigt de shortlist van de Libris Geschiedenis Prijs 2026 aan. (25:49) Sinds deze week speelt in de bioscoop de film The Death of Robin Hood, waarin de held een getraumatiseerde oude schurk is. Een historisch betrouwbaarder beeld, volgens de filmmaker, dan de Disney-vos uit 1973, of de goeiige jaren ‘30-versie van Robin gespeeld door Errol Flynn. Hoe is Robin Hood door de filmgeschiedenis heen veranderd, en wat zegt elke Robin Hood over de eigen tijd? Filmjournalist en historicus Floortje Smit zocht het uit.   (41:21) Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Lotte Houwink ten Cate en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan Dore van Duivenbode. Zij bespreekt twee boeken en de podcastprijsnominatie van NTR:  - Het grote militaire geschiedenisboek - Adrian Gilbert ea  - Europa in 7 ½ hoofdstukken - Timothy Garton Ash, vert Inge Pieters  - NTR podcastprijsnominatie: De kinderen van het Bureau Bijzondere Jeugdzorg (53:20) Mieke de Jong is Joods, geboren in 1940, en overleefde de oorlog als ondergedoken kind. Er was een vraag die haar een leven lang niet losliet: wie waren haar ouders? Van haar moeder restte alleen een naam en de wetenschap dat ze in 1944 werd vergast in Auschwitz. Van haar vader wist ze helemaal niets, behalve een hardnekkig gerucht: hij zou Surinaams zijn geweest. Meer dan tachtig jaar later besluit een jonge historicus om het verhaal van deze vriendin van zijn oma te reconstrueren.   We gaan in gesprek met Mieke de Jong zelf en Jaïr Salomon van Dijk, historicus en schrijver van het nieuwe boek Wat verzwegen werd, een Joods-Surinaamse familiegeschiedenis. (01:12:53) OVT-Doc De Dienstplicht deel 2  Deze maand precies dertig jaar geleden verlieten de laatste dienstplichtigen de Nederlandse kazernes. In augustus 1996 kwam een einde aan het tijdperk waarin de Nederlandse Staat permanent dienstplichtigen onder de wapenen had. Wat betekende die dienstplicht voor al die mensen die moesten ‘opkomen voor hun nummer’?   In deze herhaling van de vierdelige serie “De Dienstplicht” verdiept documentairemaker Michal Citroen zich in de geschiedenis van de Nederlandse dienstplicht aan de hand van bijzonder archiefmateriaal, oude dagboekfragmenten en nieuwe interviews. Deze week deel 2: 'De plicht van iedere jongen'. 
• 
  OVT |  Klazien uit Zalk, broedertwist rond Lake Ontario en historische protestsongs van luisteraars 30.08.2026 1Std. 43Min.

  (01:32)  Lake Ontario, op de grens tussen de VS en Canada, zou voortaan Lake America genoemd moeten worden, zo stelde de Amerikaanse president Donald Trump afgelopen week. Het is olie op het vuur van een steeds verder escalerende handelsoorlog. De onderhandelingen tussen beide landen zijn geklapt en inmiddels dreigt Canada vanaf 8 september te reageren op Amerikaanse heffingen met eigen heffingen. We praten over het conflict, en vooral over de lange geschiedenis van de Canadees-Amerikaanse relaties, met historicus Ivo van de Wijdeven.  (13:13)  Komende week opent in het Fotomuseum Den Haag een grote tentoonstelling over Eva Besnyö, een van de belangrijkste fotografen van de twintigste eeuw. Ze werd bekend met haar esthetische foto's van strakke Bauhaus architectuur of spelende kinderen, maar ze fotografeerde ook het bombardement van Rotterdam, de Watersnoodramp en later de Dolle Mina's. Wie was deze Joodse Hongaars-Nederlandse fotograaf en wat maakt haar werk nog altijd zo bijzonder? Te gast is kunsthistoricus en fotografiekenner Joke de Wolf.  (26:47)  Koolbladeren tegen de hoofdpijn, klimopblaadjes tegen zweren en saliesigaretten tegen de zenuwen. Een paar adviezen van Klazien uit Zalk, die vanaf eind jaren tachtig op de Nederlandse televisie te zien was met weerberichten en kruidentips. Misschien nog wel bekender is ze geworden door de persiflages op haar: Berendien uut Wisp van Van Kooten en de Bie.  Ze noemde zichzelf een ‘gewone huisvrouw’ maar werd een cultfiguur. Hoe kreeg ze dat voor elkaar? Dat vertelt Joep Boerboom, die schreef haar nieuwe biografie: Beter bekend als Klazien uit Zalk.  (38:52) Deze week is recensent Sanne Frequin te gast. Ze bespreekt twee boeken en een tentoonstelling:   De reiziger, geschreven door Andrea Wulf  Clit, geschreven door Kate Lister  Tentoonstelling: De 15 mysteriën van de Rozenkrans, Noordbrabants Museum    (51:50) Deze zomer doken we in een wereld van muziek die meer deed dan alleen vermaken. In onze rubriek Historische Protestsongs hoor je de verhalen achter de liedjes die wereldwijd aanzette tot denken, actie of verzet.  In deze afsluiter is het de beurt aan de luisteraar, die heeft namelijk afgelopen maanden vrachten aan suggesties gedaan: van opera tot punk, van Angola tot Amerika, van Bob Dylan tot Chico Buarque. De redactie koos de mooiste en meest opvallende inzendingen uit en laat ze horen.       (1:11:14) OVT Doc: De Dienstplicht (hh)   Deze maand precies dertig jaar geleden verlieten de laatste dienstplichtigen de Nederlandse kazernes. In augustus 1996 kwam een einde aan het tijdperk waarin de Nederlandse Staat permanent dienstplichtigen onder de wapenen had. Maar wat betekende die dienstplicht voor al die mensen die moesten ‘opkomen voor hun nummer’?  In deze herhaling van de vierdelige serie “De Dienstplicht” verdiept documentairemaker Michal Citroen zich in de geschiedenis van de Nederlandse dienstplicht aan de hand van bijzonder archiefmateriaal, oude dagboekfragmenten en nieuwe interviews.  Meer info:  https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-30-augustus-2026 
• 
  OVT |  Frankrijk in de ban van Charles de Gaulle-films, oude woorden nieuwe wereld en historische protestsongs 21.08.2026 1Std. 18Min.

  (00:58) Je zou denken dat de Fransoos wel iets beters te doen heeft in de zomer. En toch zit die in de bioscoop, te kijken naar twee delen ‘Résistance’ en ‘Liberté’ over de grondlegger van het moderne Frankrijk, Charles de Gaulle. Wat voor beeld komt er van de staatsman uit naar voren? We vragen het aan schrijver Abdelkader Benali, die de films voor ons bekeek.     (15:37) Oude woorden nieuwe wereld - de serie van OVT over historische boeken die ons het heden beter doen begrijpen. Welke echo’s uit het verleden schudden ons wakker, geven houvast of bieden troost? Deze week praten we met Literair historicus René van Stipriaan over Apologie (1580) gescherven door Willem van Oranje.  (51:52) Deze zomer duiken we in een wereld van muziek die meer deed dan alleen vermaken. In onze rubriek Historische Protestsongs hoor je de verhalen achter de liedjes die wereldwijd aanzette tot denken, actie of verzet. In deze aflevering een lied uit de tweede feministische golf: 'Er is een land waar vrouwen willen wonen' gezongen door Cobi Schreijer met een tekst van Joke Smit. We praten erover met historicus Lotte Houwink ten Cate.  (1:04:01)  Bij een piramide middenin Lima, is een skelet opgegraven van een man die ritueel geofferd is in de pre-Inca Limacultuur. Om meer te vertellen over het mensoffer als fenomeen in precolumbiaans Amerika en zijn vermoeidheid is hoogleraar archeologie Alexander Geurds te gast.  Normaal gesproken sluiten wij de podcast af met een van onze documentaires. Doordat wij deze zomer in ons radioprogramma bijzonder goeie historische documentaires van andere programma’s en omroepen uitzenden, voegen we deze niet aan onze podcast toe. Mocht je de documentaire van deze week 'Bevriende bommen’ willen terugluisteren kan dat hier.  (https://www.nporadio1.nl/podcasts/bevriende-bommen)   Meer info:  https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-23-augustus-2026  (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-23-augustus-2026)  
• 
  OVT |  Mega-Lenin in Groningen, Oude woorden nieuwe wereld, Historische Protestsongs en Een toegedekte moord in de Indonesië-oorlog 16.08.2026 1Std. 22Min.

  (01:00)  Boven een Gronings graanveld torent deze dagen een enorm beeld van Lenin. Dat is daarheen versleept voor De Graanrepubliek, een toneelvertaling van het beroemde boek van Frank Westerman over de arbeidersgeschiedenis van de regio. Na het toneelstuk zal het beeld elders in de gemeente Oldambt neergezet worden, maar juist daar is nu discussie over ontstaan. Want moet je dat wel willen, zo’n immens beeld in de gemeente van deze Sovjetleider? We praten over dit beeld en het toneelstuk met regisseur Tom de Ket. (13:17) Oude woorden nieuwe wereld - de serie van OVT over historische boeken die ons het heden beter doen begrijpen. Welke echo’s uit het verleden schudden ons wakker, geven houvast of bieden troost? Deze week praten we met onderzoeksjournalist Thomas Muntz over The public and it’s problems (1927) van John Dewey. (55:07) Deze zomer duiken we in een wereld van muziek die meer deed dan alleen vermaken. In onze rubriek Historische Protestsongs hoor je de verhalen achter de liedjes die wereldwijd aanzette tot denken, actie of verzet. In deze aflevering een lied uit Noord-Macedonië: Kales bre andjo - Esma Redžepova. Dat lied gaan we bespreken met journalist en schrijver en historicus Arja Mari. (01:07:46) We gaan met Frank Vermeulen, oud-correspondent in Indonesië en zoon van een Indonesië-veteraan, in gesprek over zijn nieuwe boek “Masdoelhak en Adriana. Of de toegedekte moorden van de Indonesië-oorlog.” Hij werkte jarenlang door de archieven om een van de duizenden moorden uit die oorlog tot op de bodem uit te zoeken: die op de hoge Indonesische ambtenaar Masdoelhak Nasoetion.  Normaal gesproken sluiten wij de podcast af met een van onze documentaires. Doordat wij deze zomer in ons radioprogramma bijzonder goeie historische documentaires van andere programma’s en omroepen uitzenden, voegen we deze niet aan onze podcast toe. Mocht je de documentaire van deze week 'De Guy van Oma' willen terugluisteren kan dat hier (https://www.nporadio1.nl/podcasts/docs/130764/250-de-guy-van-oma).    Meer info:  https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-16-augustus-2026  (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-16-augustus-2026)
• 
  OVT |  Bom gezocht, Oude woorden nieuwe wereld en Historische Protestsongs 09.08.2026 1Std. 6Min.

  (01:07)  Begin deze week zijn er tijdens het blussen van de natuurbranden in Limburg explosies gehoord. Dit zou zomaar eensdoor niet ontplofte munitie uit de tweede wereldoorlog kunnen komen, want rondom Venray is in het najaar van 1944 hard gevochten. We gaan erover in gesprek met Historicus Jeske van der Velden en oud-medewerker van de Explosieve Opruimingsdienst en oprichter van BeoBOM Frank Barink. (12:08) Oude woorden nieuwe wereld- de serie van OVT over historische boeken die ons het heden beter doen begrijpen. Welke echo’s uit het verleden schudden ons wakker, geven houvast of bieden troost? Deze week praten we met schrijver Sana Valiulina over De faculteit van de onnodige kennis, geschreven door Joeri Dombrovski (1978)   (53:45) Deze zomer duiken we in een wereld van muziek die meer deed dan alleen vermaken. In onze rubriek Historische Protestsongs hoor je de verhalen achter de liedjes die wereldwijd aanzette tot denken, actie of verzet. In deze aflevering Deze week een lied uit in protest tegen de dictatuur in Uruguay: A Redoblar van Rumbo (1980). Dat lied gaan we bespreken met Manon Portos Minetti.  Normaal gesproken sluiten wij de podcast af met een van onze documentaires. Doordat wij deze zomer in ons radioprogramma bijzonder goeie historische documentaires van andere programma’s en omroepen uitzenden, voegen we deze niet aan onze podcast toe. Mocht je de documentaire van deze week 'De Joodse raad van Twente' willen terugluisteren kan dat hier (https://www.eo.nl/podcast/de-joodse-raad-van-twente/overzicht).   Meer info:  https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-09-augustus-2026  (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-09-augustus-2026)
• 
  OVT |  Van verborgen bestaan naar World Pride – de roze geschiedenis van Amsterdam, Oude woorden nieuwe wereld en Historische Protestsongs 02.08.2026 1Std. 15Min.

  (01:04) World pride vult deze dagen de straten van Amsterdam. Met gister de botenparade, straatfeesten en volgende week nog de Worldpride March krijgt de queer community een zichtbare plek in de stad. En natuurlijk is wat nu de queer-community heet er altijd geweest, maar kent die vooral een geschiedenis van verschuilen en verhullen. In haar boek Amsterdam, een roze geschiedenis vertelt Monique Doppert hoe homoseksualiteit en queer zijn langzaamaan steeds meer ruimte kregen in de stad. (15:54) Oude woorden nieuwe wereld- de serie van OVT over historische boeken die ons het heden beter doen begrijpen. Welke echo’s uit het verleden schudden ons wakker, geven houvast of bieden troost? Deze week praten we met politicoloog Nadia Nsayi over Afrika, mijn land, de biografie van Andrée Blouin. (54:27) Deze zomer duiken we in een wereld van muziek die meer deed dan alleen vermaken. In onze rubriek Historische Protestsongs hoor je de verhalen achter de liedjes die wereldwijd aanzette tot denken, actie of verzet. In deze derde aflevering een Egyptisch lied uit 1922: Toetanchamon van zangeres Mounira el-Mahdeyya. Dat lied gaan we bespreken met Egyptoloog Daniel Soliman. Normaal gesproken sluiten wij de podcast af met een van onze documentaires. Doordat wij deze zomer in ons radioprogramma bijzonder goeie historische documentaires van andere programma’s en omroepen uitzenden, voegen we deze niet aan onze podcast toe. Mocht je de documentaire van deze week 'Gelders Bloed Orkest' willen terugluisteren kan dat hier (https://www.gld.nl/gelders-bloed-orkest). Meer info:  https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-26-juli-2026  (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-26-juli-2026)
• 
  OVT | Het wrak van Pan Am, Oude woorden nieuwe wereld  en Historische Protestsongs 26.07.2026 1Std. 9Min.

  (01:07) Vierenzeventig jaar lag het op de bodem van de Atlantische Oceaan: een Pan Am-toestel dat in 1952 vlak na de start in zee stortte. En juist die ramp staat aan de wieg van iets wat we tegenwoordig allemaal kennen en de meesten van ons straal negeren: de veiligheidsdemonstratie voor vertrek, het reddingsvest onder de stoel en de weg naar de nooduitgang. Benno Baksteen, voormalig piloot, gezagvoerder bij de KLM en voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Verkeersvliegers, met een grote kennis van de luchtvaartgeschiedenis, vertelt meer.  (09:20) Oude woorden nieuwe wereld- de serie van OVT over historische boeken die ons het heden beter doen begrijpen. Welke echo’s uit het verleden schudden ons wakker, geven houvast of bieden troost? Deze week praten we met filosoof en schrijver Joke J. Hermsen over Totalitarisme (1951) van Hannah Arendt.  (53:00) Deze zomer duiken we in een wereld van muziek die meer deed dan alleen vermaken. In onze rubriek Historische Protestsongs hoor je de verhalen achter de liedjes die wereldwijd aanzette tot denken, actie of verzet. In deze tweede aflevering duiken we in in het korte, harde leven van liedschrijver Pieter Cornelis de Ruijter (1855-1888). Historicus Dennis Bos is te gast.  Normaal gesproken sluiten wij de podcast af met een van onze documentaires. Doordat wij deze zomer in ons radioprogramma bijzonder goeie historische documentaires van andere programma’s en omroepen uitzenden, voegen we deze niet aan onze podcast toe. Mocht je de documentaire van deze week 'Gelders Bloed Orkest' willen terugluisteren kan dat hier (https://www.gld.nl/gelders-bloed-orkest). Meer info:  https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-26-juli-2026  (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-26-juli-2026)    
• 
  OVT | Herdenken van de klimaatcrisis, Oude woorden nieuwe wereld en Historische Protestsongs 19.07.2026 1Std. 10Min.

  (01:22) Deze week hield de Europese Unie een herdenking voor de slachtoffers van de klimaatcrisis. Een herdenking waarbij het niet gaat over doden als gevolg van een oorlog of een ramp met een duidelijke dader, maar over mensen die omkomen door bijvoorbeeld de gevolgen van hitte, branden en het water. Hoe nieuw is dat eigenlijk? Wanneer vielen de eerste slachtoffers van wat wij vooruitgang noemen?  Daarover gaan we het hebben met professor Geert Buelens, hoogleraar Moderne Nederlandse Letterkunde verbonden aan de Universiteit Utrecht, met een onderzoeksfocus op milieugeschiedenis en de klimaatcrisis. (13:51) Oude woorden nieuwe wereld- de serie van OVT over historische boeken die ons het heden beter doen begrijpen. Welke echo’s uit het verleden schudden ons wakker, geven houvast of bieden troost? Deze week praten we met schrijver en journalist Esha Guy Hadjadj over het fascinerende Portret van de kolonisator & Portret van de gekoloniseerde (1957) van Albert Memmi.  (52:38) Deze zomer duiken we in een wereld van muziek die meer deed dan alleen vermaken. In onze rubriek Historische Protestsongs hoor je de verhalen achter de liedjes die wereldwijd aanzette tot denken, actie of verzet. In deze eerste aflevering duiken we in het lied The wind of change van Jackson Kaujeua. Een lied dat groot werd tijdens de dekolonisatie van Namibië. We spreken erover met singer-songwriter Shishani Vranckx. Normaal gesproken sluiten wij de podcast af met een van onze documentaires. Doordat wij deze zomer in ons radioprogramma bijzonder goeie historische documentaires van andere programma’s en omroepen uitzenden, voegen we deze niet aan onze podcast toe. Mocht je de documentaire van deze week 'Gelders Bloed Orkest' willen terugluisteren kan dat hier (https://npo.nl/luister/podcasts/58-docs/140211). Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-19-juli-2026 (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-19-juli-2026)
• 
  OVT |  Duitsland en de omgang met het oorlogsverleden, Trouble in Paard-adise: het Friese Paard in gevaar? En Disneyfilm Vaiana: is het een Polynesische karikatuur? 12.07.2026 1Std. 43Min.

  (01:23) Duitsland staat bekend om zijn Vergangenheitsbewältigung: het onvermoeibaar onder ogen zien van het eigen naziverleden, met ‘Nie wieder’ als nationale belofte. Maar in september kan in Saksen-Anhalt het cordon sanitaire rond de radicaal-rechtse AfD voor het eerst breken, een partij die dat verleden liever kleiner maakt en het geschiedenisonderwijs wil omgooien. Lynn Stroo, historicus bij het Duitsland Instituut, is te gast en vertelt meer.   (16:05)  Het Friese Paard zou gevaar lopen door inteelt en geldzucht. Dat berichtte Omrop Fryslân deze week. Veel fokkers zijn ten einde raad, maar toch durven weinigen er in het openbaar over te praten. Wat is er aan de hand? En is er iets in de geschiedenis van het paard dat deze problemen verklaart?  Te gast is Jorieke Savelkouls, historicus en schrijfster van Het Friese Paard. (31:29) Het lijkt de zoveelste Disneyfilm: Vaiana, in het Engels uitgebracht als Moana. Daar gaat een jong meisje, dat woont op een eilandje in de Stille Oceaan verder de oceaan in dan de rest van haar volk durft. Maar is deze film -net als andere Disneyfilms- een karikatuur van de inheemse cultuur waar het verhaal zich in afspeelt? We vragen het aan Wonu Veys, conservator Oceanië bij het Wereldmuseum.  (46:30) Deze week is Dore van Duivenbode te gast voor de recensies. Zij bespreekt een boeken een website en een tentoonstelling:  Landschap en herinnering - Simon Schama  Helen Levitt, a city at play - tentoonstelling van Kunsthal Rotterdam  Moederheil.nl - een website over afstandsmoeders (01:02:47)  Hoe kwam thee naar Nederland? Sinoloog en theesommelier Renate Heru Utomo duikt in haar nieuwe boek 'Theebladeren van Smaragd' in het verleden van de Nederlandse handel in thee. Een reis die voert van geurige theeplanten in China, via een Nederlandse theerover tot plantages in Nederlands Indië en uiteindelijk naar de huiskamers van Nederland.   (01:15:43)  OVT Doc: Basta! - portret van fotograaf Letizia Battaglia    De beelden van fotograaf en activist Letizia Battaglia (1935-2022) gingen de hele wereld over, als historisch bewijs van de bloederige maffiaoorlogen op Sicilië in de jaren ’70 en ‘80. Maar Battaglia fotografeerde niet alleen plaatsen delict, ze legde ook de schoonheid van haar geboortestad Palermo vast. Wie was zij? En wat zette ze op het spel door de maffia recht in de ogen te kijken? Een audioportret gemaakt door Laura Stek, naar aanleiding van de tentoonstelling Letizia Battaglia: Life, Love and Death in Sicily in Fotomuseum Den Haag.  Met curatoren Iris Sikking en Paolo Falcone, en historicus Arthur Weststeijn.    Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-12-juli-2026 
• 
  OVT | Nihilistisch extremisme, de erfenis van de Sex Pistols en de Etruskische fresco's 05.07.2026 1Std. 42Min.

  (01:21)  Deze week werden inlichtingendiensten AIVD en MIVD op de vingers getikt door hun eigen toezichthouder, de CTIVD: De diensten zouden slordig, en op punten zelfs onrechtmatig omgaan met gevoelige gegevens van miljoenen mensen. Verrassend nieuws, of een decennia oud patroon? We praten er over met journalist Teun Dominicus: hij spitte wekenlang door het vrijgegeven BVD-archief.  (14:23) Bijna vijftig jaar nadat de Sex Pistols de popmuziek op zijn kop zetten, is de band weer volop onderwerp van gesprek. De nieuwe documentaire over bassist Glen Matlock laat zien dat achter de chaos een verrassend muzikaal verhaal schuilgaat. Leeft die oorspronkelijke punkmentaliteit eigenlijk nog steeds? Historicus Leonor Jonker schreef over de punk in Nederland en de invloed van de Sex Pistols daarop.     (31:07) Ruim honderd jaar aasde de Italiaanse staat erop, en nu is het eindelijk gelukt: de beroemde Etruskische fresco's uit de François-tombe zijn aangekocht. En het mooiste? Sinds deze week zijn de muurschilderingen voor het eerst in de geschiedenis te bewonderen door het grote publiek. Archeoloog Eline Verburg schuift bij ons aan.     (40:29) Deze week is recensent Lotte Houwink ten Cate te gast. Zij bespreekt twee boeken en een tentoonstelling:   Presence, a hidden history of the female body - Erin Maglaque  Amsterdam voor sjiek en sjofel, De compacte stad van Michael van der Vlis 1970-1990 - Tim Verlaan en Petra Brouwer  Beyond the Manosphere, Masculinities Today - Stedelijk Museum Amsterdam  (57:47) De NCTV publiceerde deze week het nieuwe dreigingsbeeld voor terrorisme in Nederland. In het rapport wijden ze voor het eerst een hoofdstuk aan 'nihilistisch extremisme'. Kan de geschiedenis achter het begrip ons helpen om de aantrekkingskracht tot dit type extremisme te verklaren? Filosoof en politicoloog Thomas Muntz heeft zich in het fenomeen verdiept.  (01:12:06) OVT Doc: Tante Annie. In de documentaire een portret van een vrouw die een groot deel van de 20e eeuw meemaakte en het staartje van de 19e eeuw: Tante Annie uit de Jordaan. Gewoon een vrouw uit een Amsterdamse volksbuurt die goudeerlijk vertelt over haar leven.  Programmamaker Jacqueline Maris interviewde Tante Annie toen ze 95 jaar was; dat is inmiddels bijna 40 jaar geleden. Katinka Baehr maakte een hermontage.      Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-5-juli-2026  (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-5-juli-2026)
• 
  OVT | Kromanti, de Fiep Westendorp Tentoonstelling en De VS 250 jaar 28.06.2026 1Std. 45Min.

  (01:50) Deze Fourth of July vieren de Amerikanen hun 250e jubileum. Of ja, de inwoners van de Verenigde Staten om precies te zijn. Waarom noemen die zichzelf eigenlijk Americans, en geen ‘United-Statians’ of ‘Usonians’? Het antwoord hangt samen met de koloniale geschiedenis van het land, en is weer relevant in een tijd dat de Amerikaanse identiteit in zijn geheel onder druk staat: want wie is in dit Trump-tijdperk een ‘echte Amerikaan’? Met OVT-huis-Amerikaan Christianne Alvarado duiken we in de geschiedenis.  (15:42) Driehonderd jaar geleden werden mensen geroofd uit een dorp aan de kust van Ghana en aan de andere kant van de wereld tot slaaf gemaakt. Toch namen ze iets mee wat niemand hun kon afpakken: hun verhalen, hun goden, de herinnering aan wie ze waren. Schrijver Raoul de Jong is een nakomeling die op zoek ging naar die wortels; een zoektocht die hem bracht naar het Ghanese dorp Kormantse, waar hij werd ontvangen alsof hij werd verwacht. Daarover schreef hij zijn nieuwe boek Kromanti, en daarover gaan wij met hem in gesprek. Op 1 juli spreekt hij tijdens de nationale Keti Koti-herdenking in het Oosterpark.  (32:05) Syfilis is springlevend. In Nederland is het aantal gevallen bijna verdubbeld sinds 2020, en donderdag liet het RIVM weten dat het aantal gevallen vorig jaar weer gestegen is. Maar wat doet syfilis eigenlijk met je? En hoe gingen we in het verleden om met deze ziekte? We praten erover met arts Roel Coutinho. (44:00) Deze week is recensent Wim Berkelaar te gast. Hij bespreekt twee boeken en een documentaireserie:  * Goedvolk en de kop van Jut, de lange nasleep van een dubbele moord - Paul van der Steen  * Het Oranjecomplot, de strijd om Nederland in 1799 - Joost Rosendaal * De documentaireserie World War II with Tom Hanks  (59:12) Doe de ogen dicht en bijna iedereen ziet ze meteen voor ogen: Jip en Janneke. Floddertje. De heen-en-weer wolf. Stuk voor stuk iconische figuren, maar horen ze in hetzelfde gebouw als de Nachtwacht?  Marian Cousijn, conservator bij het Rijksmuseum en de drijvende kracht achter de onlangs geopende grote Fiep Westendorp Tentoonstelling, vindt van wel.   (01:10:35) Het is een exodus die nauwelijks in de geschiedenisboeken staat.  Zestigduizend Nederlanders pakten na de oorlog hun koffers en vertrokken naar een land dat ze nauwelijks kenden. Op zoek naar een beter leven, een leven dat wederopbouwend Nederland niet kon bieden. Terwijl deze 'kaaskoppen' hun plek probeerden te vinden in en om Pretoria, werden zij onderdeel van een systeem om hen heen dat de wereld nog decennialang bezig zou houden: de apartheid. Journalist Marusja Aangeenbrug over Retour Pretoria     (01:22:54) OVT Doc: Uit de pas. Het vrijgevochten leven van danseres Darja Collin (Bonusaflevering)  ‘Ik heb mijn danserscarrière aan Darja Collin te danken.’ Dat zei de wereldberoemde choreograaf Hans van Manen kort voor zijn dood tegen Arend Hulshof, de biograaf van Darja Collin. Onlangs zonden we in OVT een tweeluik over Collin. Ze was vrijgevochten, gedreven, getalenteerd en van grote betekenis voor de dans. En ze was de eerste Nederlandse danseres die internationaal doorbrak.  Vandaag een korte bonus-aflevering met onder andere Hans van Manen, gemaakt door Katinka Baehr en Arend Hulshof.  De biografie die Arend schreef heet ‘Alleen in dans kon zij wonen. Het vrijgevochten leven van Darja Collin.’     Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-28-juni-2026    (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-28-juni-2026)    
• 
  OVT | Komen er excuses aan de Molukkers?, Verbod op homogenezing en spionagedieren 21.06.2026 1Std. 42Min.

  (01:20) Vijfenzeventig jaar geleden kwamen zo'n 13.000 Molukkers naar Nederland. Ze dachten een paar maanden te blijven, maar ze bleven voor altijd en vormden een hechte gemeenschap. Er wordt gespeculeerd dat dat premier Jetten deze zondag de langverwachte excuses namens de Nederlandse staat aan gaat bieden. Maar waar wat betekent een sorry na 75 jaar voor de Molukse gemeenschap? We praten er over met Wim Manuhutu, historicus, en Eva Metselaar, schrijfster.  (15:53) China waarschuwde zijn vissers deze maand voor schildpadden en vissen met sensoren. Want die zouden, onder het mom van klimaatonderzoek, weleens aan spionage kunnen doen. Sciencefiction? Eerder een echo van een lange geschiedenis; van de postduif met camera tot de CIA-kat vol microfoons. En daar hebben we het over met historicus Gerbrand Kip, co-auteur van Hellehonden en ander dierenleed 1914 - 1945, een ode aan het dier in oorlogstijd. (28:12) Begin deze week heeft de eerste kamer ingestemd met een verbod op homogenezing. Inmiddels is de consensus dat seksualiteit geen keuze of kwaal is, maar in de vroege jaren vijftig heerste het idee dat deze ‘zonde’ verholpen kon worden. David Bos is godsdiensthistoricus en socioloog en heeft onderzoek gedaan naar de geschiedenis van de ex-homo in Nederland en is te gast om te vertellen hoe deze therapieën in ons land opkwamen en ook weer naar de achtergrond verdwenen.  (40:26) Deze week is recensent Fresco Sam-Sin te gast. Hij bespreekt twee boeken en een website: De eik en de lariks - Sophie Pinkham (vert. Anneke Bok) Historical Photographs of China - website van University of Bristol Arm Vlaanderen, een wereldgeschiedenis - Maarten van Gindernachter   (52:08) Deze zondag gaan de European Transplangames van start. Duizenden atleten tussen de 8 en 80 jaar oud komen vanuit heel Europa naar Arnhem toe omdat ze één ding gemeen hebben; ze hebben allemaal een orgaan of stamceltransplantatie ondergaan.   Waar transplantaties in de jaren 60 nog sciencefiction leken, zijn het nu gebruikelijke medische behandelingen. Journalist en historicus Jeroen van der Kris is blij dat dit zo snel is gegaan. Want toen hij een nieuwe lever nodig had, was de medische wereld daar ook klaar voor.    (01:04:43) OVT Doc: Ed van der Elsken - De straatfotografie voorbij Ed van der Elsken kennen we vooral van zijn iconische straatfotografie, maar hij deed veel meer dan dat. Dat is te zien in de tentoonstelling ‘Ed van der Elsken. Up Close’ die deze week opende in het Rijksmuseum in Amsterdam.  Programmamaker Rinke Vreeke dook met conservator fotografie van het Rijksmuseum, Hinde Haest, in het persoonlijke werkarchief van Van der Elsken. Aan de hand van niet eerder aan het publiek getoonde notities, schetsen, proefversies van fotoboeken en een onverfilmd script, maakte ze een portret over hem. Over hoe Van der Elsken te werk ging, hoe hij experimenteerde, maar ook over zijn vele reizen en de rol van zijn (ex-)partners in zijn carrière. Een portret over de mens die schuilgaat achter het beeld van de vrijgevochten fotograaf.    Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-21-juni-2026  
• 
  OVT | Het WK als politieke speelbal, Israëlische bommen op Tyrus, Spinoza de musicalster 14.06.2026 1Std. 44Min.

  (01:38) Het WK voetbal in de VS, Mexico en Canada is al sinds donderdag van start, maar deze zondag mag eindelijk ook het Nederlandse elftal officieel beginnen: om 22:00 uur Nederlandse tijd speelt Oranje zijn eerste wedstrijd tegen Japan.     Alleen zijn de ogen dit WK niet alleen op het veld gericht, maar ook op de Amerikaanse immigratiediensten: In Miami werd de beste scheidsrechter van Afrika, de Somaliër Omar Artan, deze week de toegang tot de VS ontzegd. Ook het Irakese nationale elftal werd op het asfalt van het vliegveld gefouilleerd; sommigen werden zelfs uren ondervraagd.    Het is volgens migratie-historicus Leo Lucassen bedoeld als power play van de regering-Trump: kijk eens hoe streng wij zijn. En het is zeker niet voor het eerst dat een staatshoofd een groot sportkampioenschap gebruikt als podium voor hun politiek, aldus Lucassen.  (12:08) Het was één van de laatste veilige plekken in Zuid-Libanon: het oude centrum van Tyrus, ook bekend als de christelijke wijk, die al millennia lang bewoond wordt.    Maar afgelopen week heeft Israël voor het eerst gedwongen evacuatiebevelen uitgevaardigd voor ook die wijk van de oude stad. Bij bombardementen kwamen tot nu toe acht mensen om het leven.    Journalist en schrijver Mounir Samuel bezocht Tyrus meerdere keren, voor het laatst afgelopen december, toen bijna niemand dat meer deed. Hij vreest voor het erfgoed van Tyrus en haar zusterstad Sidon: die staat of valt niet alleen vanwege de stenen, maar juist ook vanwege de mensen en de cultuur.    (28:43) Wie straks online porno wil kijken moet misschien eerst via een app bewijzen oud genoeg te zijn; tenminste, als het aan de Europese Unie ligt. Maar deze week waarschuwden deskundigen: zo'n leeftijdscheck is lang niet altijd anoniem, want in theorie kan precies worden bijgehouden wie welke site bezoekt.     Een hypermodern probleem? Zorgen over wie er meekijkt bij wat we achter gesloten deuren bekijken en trucjes om zo anoniem te blijven zijn zo oud als de pornografie zelf, aldus hoogleraar cultuurgeschiedenis Inger Leeman, vandaag te gast.    (40:27) Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan Nadia Bouras. Zij bespreekt twee boeken en een tentoonstelling:  Queer geschiedenis van Nederland - Marijke Huisman  Woorden als wapens - Saul van Stapele  Het land van Hagelslag - Tentoonstelling (https://www.hartmuseum.nl/tentoonstellingen/het-land-van-hagelslag/) Hart Museum    (58:10) Een filosoof, die zit achter een bureautje, op afstand van de wereld. Niet direct een vruchtbaar onderwerp voor een musical. En toch inspireerden het leven en denken van Baruch Spinoza tot een muzikaal spektakel dat vanaf begin deze maand te zien is in het Amsterdamse Bostheater. Maar hoe transformeer je het verhaal van deze 17e eeuwse denker tot een 21e eeuws verhaal over de wereld van nu? Dat vertelt regisseur van Spinoza – de Mokum musical Guy Weizman.        (01:10:33) OVT Doc: De verdwenen Rembrandts    Het Rembrandthuis in Amsterdam viert vandaag zijn 125e verjaardag. Een goed excuus voor ons om de documentaire te herhalen die Laura Stek in 2019 maakte over het wonderbaarlijke verhaal van twee schilderijen van Rembrandt.    Het waren de lievelingen van de laatste Poolse koning, er werd om de werken gevochten door Hitler en Göring, en even leken ze in een grote brand verloren te zijn gegaan. Tot ze in 1994 opeens weer opdoken: de twee Rembrandtschilderijen Meisje in een schilderijlijst en Geleerde aan zijn lessenaar. Nu hangen ze in het Koninklijk Paleis in Warschau.     Laura Stek maakte deze documentaire op basis van het boek Het meisje en de geleerde van Gerdien Verschoor.    Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-14-juni-2026   (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-14-juni-2026)
• 
  OVT | De Nederlandse D-Day vloot, 50 jaar EO-jongerendag, Marjane Satrapi’s ‘Persepolis’ 07.06.2026 1Std. 44Min.

  (01:41) Nederlanders hadden een grotere bijdrage aan D-Day dan we tot nu toe dachten. Want vandaag, op 7 juni, wordt in het Normandische kustplaatsje Arromanches-les-Bains een nieuwe plaquette onthuld de inzet van ‘onze’ koopvaardij eert. Wat hield die bijdrage in, en hoe substantieel was die voor het verloop van de oorlog?   We vragen het militair historicus en theatermaker Tijmen Dokter.    (14:03) Groot alarm deze week over de terugkeer van El Niño, het weerfenomeen dat eens in de zoveel jaar de oceaantemperaturen opjaagt en het klimaat wereldwijd in de war schopt. Dit jaar wordt zelfs gevreesd voor een sterke "super" El Niño: met uitzonderlijke hittegolven, droogtes en overstromingen over grote delen van de wereld.    Maar hoe lang weten we eigenlijk al van het bestaan van El Niño? En hoe ver terug in de tijd kunnen we dit verschijnsel bestuderen?   We bellen met paleoklimatoloog Timme Donders, op veldonderzoek in Italie. Hij onderzoekt El Niño, maar dan niet die van dit jaar, maar El Niño’s van duizenden jaren terug, waarvan de sporen onder meer terug te vinden zijn in bodemlagen in Ecuador.  (21:48) Dit weekend werd de vijftigste EO-jongerendag gehouden in Ahoy Rotterdam. Waar het evenement in de jaren ‘70 begon als regionale aangelegenheid, is het inmiddels een volwaardig festival met christelijke rock, hiphop en zelfs moshpits. Een begrip in christelijk Nederland, maar ook daarbuiten.    Religiewetenschapper en antropoloog Miranda Klaver deed onderzoek naar hoe de Jongerendag door de jaren heen is veranderd.  (36:02) Afgelopen woensdag overleed de Iraans-Franse Marjane Satrapi op 56-jarige leeftijd. Zij was vooral bekend van Persepolis, de iconische zwart-wit striproman, gebaseerd op haar eigen ervaringen als jong meisje in Teheran rond de Islamitische revolutie.    We praten over Persepolis en de impact ervan met Nafiss Nia: filmmaker, dichter, en groot bewonderaar van Marjane Satrapi.    (43:57) Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan Sanne Frequin. Zij bespreekt twee boeken en een tentoonstelling:  Hoe dacht de middeleeuwer over de ideale date? - Cecile de Morree  Jeanne d’Arc, een waargebeurd verhaal - Edward de Maesschalck  Bellezza e Bruttezza (https://www.bozar.be/nl/kalender/bellezza-e-bruttezza) – Tentoonstelling in Bozar, Brussel    (58:04) Wie in Nederland denkt aan Brabant, denkt dan voornamelijk aan onze provincie Noord-Brabant. Met de nadruk op Noord – want die naam wijst er natuurlijk op dat er ook een veelgroter, zuidelijker deel van Brabant bestaat, in België.    Ooit vormde het samen één groot Hertogdom, maar door de verdeling over Nederland en België zijn de Brabanten aan beide zijden toch een beetje ondergeschoven kindjes geworden.    En bij onze zuiderburen nog erger dan bij ons, vindt VRT-Journalist Luc Pauwels. Hij besloot daarom een Brabants-nationalistische geschiedenis te schrijven, en dat werd het boek Het verhaal van Brabant.      (01:11:48) OVT Doc: Het probleem de wereld in, de begintijd van 'Blijf van m’n Lijf'    Het was schokkend nieuws deze week: Vier mannen zijn aangehouden in een groot onderzoek naar het drogeren en seksueel misbruiken van vrouwen.    Reden voor ons om de documentaire te herhalen die Christianne Alvarado maakte over de begintijd van de ‘Blijf van m’n lijfhuizen.’ De opvanghuizen voor mishandelde vrouwen ontstonden in een tijd waarin geweld tegen vrouwen absoluut niet serieus werd genomen, zelfs niet door hulpverleners. Sinds die tijd is er veel veranderd, maar het probleem is allesbehalve verdwenen.  Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-7-juni-2026 (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-7-juni-2026)
• 
  OVT | Normalisering van extreemrechts, Omstreden Oekraïense volksheld, 100 jaar VPRO 31.05.2026 1Std. 45Min.

  (02:48) De afgelopen weken liepen de spanningen rond asielopvang opnieuw hoog op. In Loosdrecht, IJsselstein en andere plaatsen escaleerden protesten tegen de komst van azc’s tot rellen, en brandstichting. Het leidde in de Tweede Kamer deze week tot een fel debat over het normaliseren van politiek geweld in de samenleving. Daarbij ging het niet alleen over de relschoppers zelf, maar ook over de vraag hoe politici, media en bestuurders reageren op dit soort uitbarstingen.    Te gast is Nikki Sterkenburg, journalist en onderzoeker van radicaal- en extreemrechts in Nederland.  (14:47) Mei 1926, een boulevard in Parijs. Een man stapt af op een voorbijganger en vraagt in het Oekraïens: bent u Petljoera? De ander zwijgt en tilt zijn wandelstok op. Het is bevestiging genoeg. De man trekt een revolver en schiet. Zo eindigt het leven van Symon Petljoera, ooit de leider van een Oekraïense staat die maar heel even onafhankelijk was. Deze week was de moord op Petljoera precies honderd jaar geleden, maar de man die een eeuw terug werd doodgeschoten is opvallend levend in de politiek van nu.  We gaan erover in gesprek met Roman Nesterenco, slavist en literair vertaler. Geboren in Oekraïne, en toevallig ook een zelfverklaarde geschiedenis-nerd.  (28:19) Schiermonnikoog wil van zijn zwerfkatten af. Met behulp van drones zullen ze worden gevangen en uitgezet op het vasteland, werd deze week bekend. Een tamelijk humane bestrijdingsmethode, als je het vergelijkt met de rest van de provincie Friesland, waar jagers zwerfkatten tot op de dag van vandaag mogen afschieten.    Des te groter is het contrast met de geschiedenis, waar ‘katknuppelen’ een kermisspel en ‘kattenmeppen’ een beroep was. Om te vertellen over heden en verleden van de zwerfkat-mensrelaties is te gast Maarten Reesink, docent Dier-Mens Studies aan de Universiteit van Amsterdam en auteur van Planeet Poes.  (43:22) Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan Fresco Sam-Sin. Hij bespreekt twee boeken en een tentoonstelling:  Naar Mekka, De hadj in zeven eeuwen reisverslagen – Richard van Leeuwen  Islamic China, An Asian History - Rian Thum  APOCALYPS, VREES EN HOOP (https://www.huisvanhetboek.nl/zien-doen-leren/tentoonstellingen/apocalyps-vrees-en-hoop) - Huis van het boek  (01:00:34) Iets meer dan 150 jaar geleden, op 5 juni 1873, meert in Paramaribo het zeilschip Lalla Rookh aan. Aan boord: de eerste Hindostaanse immigranten van Suriname, veelal contractarbeiders uit Brits-Indië. Het is het begin van een migratie die nog ruim 50 jaar zou doorgaan: in totaal 64 schepen, met meer dan 34.000 mensen aan boord.     Hun nakomelingen wonen vandaag voor een groot deel in Nederland, maar toch is het verhaal achter deze migratie voor veel Nederlanders én Surinamers een blinde vlek. Daarover gaan we in gesprek met Ragna Indra Heidweiller, journalist en schrijver van het boek Wij zijn hier door jullie, deze maand verschenen bij De Correspondent. Een zoektocht naar haar eigen voormoeders, en naareen geschiedenis die in haar familie nooit werd verteld.    (01:13:44) OVT Doc: Radio op grootse hoogte  Helikopters, hoogwerkers en zakken met geld. In de jaren ’70 en ’80 kon alles bij de VPRO Radio. Tenminste: dat is wat makers Tom Hofland en Pascal van Hulst in de wandelgangen hoorden. Als kinderen van de jaren ’90, en makers van nu, werden ze stikjaloers op die zogenaamde gouden jaren. Maar was het toen echt alle dagen feest?  Naar aanleiding van het 100-jarig bestaan van de VPRO maakten Tom en Pascal een documentaire over de roemruchte VPRO-radiogeschiedenis. Over de creativiteit, de gekte én de grenzen die daarbij werden overschreden.  Meer info: https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-31-mei-2026 (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-31-mei-2026)