Skądinąd

#284 Sztuczna inteligencja, władza, potęga, miłość. Rozmowa z o. Marcinem Wojnickim OCD 31.05.2026 1ώ 2λ

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości o. Marcin Wojnicki OCD, dyrektor Karmelitańskiego Instytutu Duchowości w Krakowie, współtwórca podcastu „Smak karmelu”. A rozmawiamy o sztucznej inteligencji i współczesności w kontekście encykliki „Magnifica humanitas” Leona XIV. Rozmawiamy także o tym dla kogo powstała ta encyklika. O kulturze potęgi i cywilizacji miłości, które papież w niej przeciwstawia. O sztucznej inteligencji, jej zaletach, wadach, niebezpieczeństwach i ograniczeniach. O zagrożeniach związanych z mariażem technologii i polityki. O tym na ile chrześcijaństwo może być dziś przeciwwagą dla kultury potęgi. O zaletach i niebezpieczeństwach religijnego spojrzenia na AI. O tym, co chrześcijaństwo ma do zaoferowania współczesnemu światu – i czy taki głos może być jeszcze słyszalny. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

#283 Buddyzm po polsku. Rozmowa z dr. Przemysławem Skrzyńskim 24.05.2026 1ώ 54λ

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Przemysław Skrzyński, religioznawca z Instytutu Religioznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego, pracownik naukowy Zakładu Interdyscyplinarnych Badań nad Religiami w Polsce. A rozmawiamy o historii i teraźniejszości polskiego buddyzmu. Rozmawiamy także o zmarłym 18 maja b.r. Ole Nydahlu, pionierze buddyzmu tybetańskiego w Polsce. O wątkach buddyjskich w pismach Piotra Skargi. O pierwszych polskich buddystach. O Ryōuchū Stanisławie Umedzie i grupie Oneiron. O sanghach japońskiego i koreańskiego zen. O Philipie Kapleau i Dennisie Genpo Merzelu – pierwszych zachodnich nauczycielach polskich buddystów. O tym, jak polski buddyzm rozwijał się i ewoluował przez ostatnie sześćdziesiąt lat. O tym, ilu jest w Polsce buddystów – oficjalnie i nieoficjalnie. O tym, czy istnieje jakaś charakterystyczna dla Polski specyfika praktykowanego tutaj buddyzmu. O mindfulness i innych około- oraz quasibuddyjskich praktykach i nurtach. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

#282 Lektury na czas chaosu: dr Jan Hlebowicz 17.05.2026 1ώ 27λ

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” inaugurujemy cykl „Lektury na czas chaosu”, który odtąd będzie pojawiał się na falach podcastu regularnie. W cyklu „Lektury na czas chaosu” goście najpierw opowiadają o swoich ukochanych książkach, najważniejszych lekturach i czytelniczych fascynacjach, a potem rekomendują książki, które, ich zdaniem, wszyscy powinni znać, żeby lepiej rozumieć dzisiejszą rzeczywistość. W tej odsłonie „Skądinąd” swoimi rekomendacjami dzieli się dr Jan Hlebowicz, historyk i publicysta, związany z gdańskim oddziałem Instytutu Pamięci Narodowej, autor m.in. książek „Polityka na ambonie” i „Z widokiem na stocznię”. A rozmawiamy o książkach życia Jana Hlebowicza, a także lekturach, które poleca na czas chaosu: trylogii „Maddaddam” Margaret Atwood, „Możliwości wyspy” Michela Houellebecq’a oraz „Wojnie końca świata” Mario Vargasa Llosy. Owocnego słuchania i czytania!

#281 Wiosenne rekomendacje lekturowe’2026 10.05.2026 1ώ 15λ

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” polecam książki, które warto przeczytać i znać. Są to: James Hillman „Sny i świat podziemny”, przeł. Izabela Michalska, Eviva L’arte, Warszawa 2025 Graham Greene „Sedno sprawy”, przeł. Jacek Woźniakowski, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1958 Thomas Merton, Czesław Miłosz „Listy”, przeł. Maria Tarnowska, Znak, Kraków 2003 Gary Lachmann „Dark Star Rising. Magick and Power in the Age of Trump, TarcherPerigee Book, New York 2018 Joseph Campbell „Potęga mitu”, przeł. Ireneusz Kania, Znak, Kraków 2025 Dennis Burmeister, Sascha Lange „Depeche Mode Live”, przeł. Emilia Skowrońska, Sine Qua Non, Kraków 2025 Owocnego słuchania i czytania!

#280 Polaryzacja i nienawiść w Polsce (i nie tylko). Rozmowa z Karoliną Olejak 03.05.2026 1ώ 6λ

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Karolina Olejak, dziennikarka i reporterka związana z Polsat News, autorka książki „Nienawidzę ich. To Polacy mówią na terapiach. Reportaż z podzielonego kraju”. A rozmawiamy o polaryzacji i nienawiści w Polsce (i nie tylko). Rozmawiamy także o tym, jak polityka staje się obsesją. O tym, czego prawica zazdrości liberałom i czego liberałowie zazdroszczą prawicy. O pogardzie i nienawiści, które potrafią przeniknąć wszystkie obszary naszego życia, nie tylko politykę. O źródłach polaryzacji w Polsce i na świecie. O koncepcji cienia autorstwa Carla Gustava Junga i o tym, jak ta kategoria może pomóc w rozumieniu zjawisk społecznych. O perspektywach na przyszłość i potencjalnych sposobach przeciwdziałania polaryzacji. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

#279 Czym jest hipochondria? Rozmowa z dr Mirą Marcinów 26.04.2026 1ώ 16λ

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Mira Marcinów, psycholożka i filozofka z Instytutu Filozofii i Socjologii PAN, autorka m.in. „Historii polskiego szaleństwa” i powieści „Bezmatek”. A rozmawiamy o tym, czym jest hipochondria. Rozmawiamy także o doświadczeniu choroby i doświadczeniu hipochondrii. O różnych definicjach hipochondrii. O jej kulturowych, filozoficznych, psychologicznych, medycznych i egzystencjalnych aspektach. O indukowaniu i monetyzowaniu lęku o zdrowie we współczesnym świecie. O tym gdzie kończy się racjonalna troska o zdrowie, a zaczyna hipochondria. O indywidualistycznych narracjach dotyczących zdrowia i choroby. O rozmaitych formach pseudomedycyny i szarlatanerii żerujących na naszej potrzebie kontroli oraz trosce o zdrowie, w tym m.in. o tzw. biologii totalnej. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

#278 Jak być dzisiaj dobrym człowiekiem (i co to w ogóle znaczy)? 19.04.2026 58λ

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” zastanawiam się nad tym, jak być dzisiaj dobrym człowiekiem (i co to w ogóle znaczy)? Opowiadam także o zamianie języka wartości na język psychologiczny. O kulturze terapeutycznej i kulturze narcyzmu. O nadmiernej koncentracji na „ja”, emocjach oraz osobistym dobrostanie, przez co z pola widzenia znika wszystko inne. O tym, jak odzyskać pojęcia dobra i zła – i dlaczego jest to dzisiaj koniecznie potrzebne. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

#277 Chrześcijaństwo dziś – między Ewangelią a polityką. Rozmowa z Michałem Okońskim 12.04.2026 1ώ 5λ

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Michał Okoński, publicysta i zastępca redaktora naczelnego „Tygodnika Powszechnego”. A rozmawiamy o współczesnych sporach o chrześcijaństwo. Rozmawiamy także o liście biskupów z okazji 40-lecia wizyty Jana Pawła II w rzymskiej synagodze oraz intensywnych dyskusjach wokół tego listu. O pęknięciach i podziałach we współczesnym chrześcijaństwie. O fundamentalizmie i integryzmie. O „chrześcijaństwie” spod znaku MAGA w wersji Petera Thiela i JD Vance’a. O naturze i źródłach przemocy i o tym, jak na przemoc patrzy chrześcijaństwo. O możliwych scenariuszach na przyszłość. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

#276 Filozofia, film, bycie (i czas). Rozmowa z Martyną Butrym 29.03.2026 1ώ 2λ

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Martyna Butrym, filozofka, pisarka, scenarzystka, autorka książki „Dasein na wielkim ekranie, czyli filozofia Heideggera w filmach”. A rozmawiamy o filozofii, filmach i bycie (i czasie). Rozmawiamy także o postaci i filozofii Martina Heideggera. O filozoficznych problemach, które są wciąż aktualne, wciąż nierozwiązane. O tym, że filozofia „przychodzi” do nas z różnych stron – z kultury, codzienności, zjawisk życia społecznego – a nie tylko z opasłych ksiąg. O filmie jako języku, w którym można opowiadać o fundamentalnych spawach i o filozofii jako narzędziu interpretacji filmu. O potrzebie – i deficycie – krytycznego myślenia w polityce i nie tylko. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

#275 Jak to możliwe, że umarł Chuck Norris? Rozmowa z Robertem Ziębińskim 22.03.2026 58λ

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Robert Ziębiński, pisarz, publicysta, scenarzysta, znawca popkultury. A rozmawiamy o tym jak to możliwe, że umarł Chuck Norris. Rozmawiamy także o herosach kina akcji lat 80. XX wieku. O karierze Chucka Norrisa i jego fenomenie. O złych, lepszych i najlepszych filmach z jego udziałem. O filmach autentycznych i filmach sterylnych. O końcu pewnej epoki. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

#274 „Sobą zajęci”, czyli o meandrach i pułapkach popterapii i popduchowości. Rozmowa z Kamą Wojtkiewicz 15.03.2026 1ώ 4λ

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Kama Wojtkiewicz, psycholożka, twórczyni podcastu „Sznurowadła myśli”, autorka książki „Sobą zajęci. O pułapkach samorozwoju i kultury terapeutycznej” (wyd. Agora). A rozmawiamy o meandrach i pułapkach popterapii i popduchowości. Rozmawiamy także o różnych nurtach terapeutycznych. O terapiach rzetelnych i nierzetelnych. O realistycznych i nierealistycznych względem nich oczekiwaniach. O tym, czego szukamy dziś w narracjach rozwojowych i dlaczego brzmią one tak atrakcyjnie. O różnych formach duchowości oraz pokusach i iluzjach, jakie przed nami rozsnuwają. O języku terapeutycznym, który przeniknął do języka codziennego. O poszukiwaniu prawdy o sobie. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

#273 Duchowość, religia, niepewność. Rozmowa z o. Marcinem Wojnickim OCD 08.03.2026 1ώ 15λ

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości o. Marcin Wojnicki OCD, karmelita bosy, twórca podcastu „Smak karmelu”. A rozmawiamy o duchowości, religii i niepewności. Rozmawiamy także o znaczeniu pojęć „duchowość” i „religia”. O różnicach, podobieństwach i napięciach pomiędzy duchowością a religią. O znaczeniu symboli religijnych oraz religijnych instytucjach. O problemach i kontrowersjach związanych z tymi instytucjami. O niebezpieczeństwach duchowości zorganizowanej i niezorganizowanej. O ateizmie i duchowości bezwyznaniowej. O istocie chrześcijańskiego przesłania. A także o wielu innych sprawach. Owocnego słuchania!

#272 Jak się buduje szkołę w Etiopii? Rozmowa z Marcinem Mellerem 01.03.2026 59λ

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Marcin Meller, dziennikarz i pisarz, autor m.in. powieści „Czerwona ziemia” i „Dzieci lwa”. A rozmawiamy o tym, jak się buduje szkołę w Etiopii (zrzutka.pl/etiopia). Rozmawiamy także o przedsięwzięciu, w które Marcin Meller się zaangażował. O powołanej przez niego fundacji, która zajmuje się budową szkoły w Etiopii. O sytuacji politycznej w tym kraju. O etiopskiej kuchni. O roli, jaką w życiu odgrywa przypadek. O zaangażowaniu w praktyczną pomoc innym. A także o wielu innych sprawach. Owocnego słuchania!

#271 Pułapka polaryzacji – podwójne standardy, klasizm i estetyzacja polityki. Rozmowa z dr Marią Liburą 22.02.2026 1ώ 16λ

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Maria Libura, ekspertka związana m.in. z Polską Siecią Ekonomii i Klubem Jagiellońskim. A rozmawiamy o zjawisku polaryzacji, które jest jednym z najbardziej niepokojących i dominujących zjawisk w polskiej sferze publicznej. Rozmawiamy także o reakcjach na wywiad z Martą Nawrocką i postępującej estetyzacji debaty politycznej. O klasizmie, podwójnych standardach i używaniu argumentów dotyczących pochodzenia społecznego. O echach PRL-u, transformacji ustrojowej i współczesnym postrzeganiu awansu społecznego. O ogromnej popularności historii ludowych. O braku merytorycznej debaty. O dominacji gigantów cyfrowych, wpływie algorytmów na nasze życie i monetyzowaniu skrajnych emocji. O potrzebie regulacji mediów społecznościowych oraz o budowaniu małych wspólnot jako formie sprzeciwu. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

#270 Afera Epsteina – przyczyny, konsekwencje, wnioski na przyszłość. Rozmowa z dr. Mateuszem Piotrowskim 15.02.2026 1ώ 13λ

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Mateusz Piotrowski, teolog, publicysta, działacz społeczny. A rozmawiamy o przyczynach, konsekwencjach i wnioskach na przyszłość wynikających z afery Epsteina. Rozmawiamy także o kulturowych, społecznych i filozoficznych/religijnych aspektach sprawy. O „spisku elit” i „kontrspisku zwykłych ludzi”. O transgresji, bogactwie i zbrodni. O sporach dotyczących publikacji 3.5 miliona stron z akt sprawy Epsteina oraz o tym, kto w tych aktach najbardziej się kompromituje. O świadomym i nieświadomym przekraczaniu barier. O wolności pozytywnej i negatywnej. O pożytkach płynących z granic i tabu. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

#269 Rekomendacje lekturowe luty’2026 08.02.2026 44λ

W najnowszym odcinku „Skądinąd” polecam książki starsze i nowsze. Są to: Graham Greene „Moc i chwała”, przeł. Bolesław Taborski, Wydawnictwo Benedyktynów Tyniec Henryk Elzenberg „Kłopot z istnieniem”, Znak Yascha Mounk „Pułapka tożsamości”, przeł. Tomasz Bieroń, Wydawnictwo Kultury Liberalnej Colin Dickey „Ghostland. Ameryka i jej nawiedzone miejsca”, przeł. Jerzy Kozłowski, Wydawnictwo Literackie Christopher Lasch „Bunt elit”, przeł. Dobrosław Rodziewicz, Platan Mihaly Csikszentmihalyi „Flow. Stan przepływu”, przeł. Aleksandra Haduła, Feeria Ernesto de Martino „Świat magiczny”, przeł. Beata Nuzzo, Nomos Owocnego słuchania i czytania!

#268 Eutanazja w epoce samotności. Rozmowa z dr. Michałem Jędrzejkiem 01.02.2026 1ώ 9λ

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Michał Jędrzejek, filozof, redaktor miesięcznika „Znak”, autor książki „Bóg umarł. Dlaczego odchodzimy od religii”. A rozmawiamy o etycznych, prawnych i społecznych kontrowersjach wokół eutanazji. Rozmawiamy także o wstrząsającym reportażu Elainy Plot Calabro „Kanada się zabija”, który ukazał się w lutowym numerze miesięcznika „Znak” (a wcześniej w „The Atlantic”). Rozmawiamy o tym, jak kanadyjski system „medical assistance in dying” (MAiD) ewoluował od pomocy terminalnie chorym do procedury dostępnej dla osób cierpiących na chroniczny ból, samotność czy ubóstwo. O „drugiej ścieżce” eutanazji i o tym, czy prawo do autonomicznej decyzji o śmierci nie staje się niebezpieczną presją systemową. O dylematach lekarzy, którzy stają przed wyborem między ratowaniem życia a realizacją woli pacjenta. O przypadkach osób fizycznie zdrowych, zmagających się z depresją, które wnioskują o śmierć. O „upiornych” przykładach eutanazji wykonywanej na osobach, które nie są już w stanie potwierdzić swojej wcześniejszej woli. O tym, czy eutanazja może stać się sposobem na oszczędności w systemie ochrony zdrowia. A także o tym, jak sekularyzacja zmienia nasze postrzeganie granic życia i śmierci. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

#267 Jak rzucić wszystko i wyjechać na Sycylię. Rozmowa z Ewą Kaletą 25.01.2026 1ώ 4λ

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Ewa Kaleta, dziennikarka, reporterka i autorka wywiadów – związana z „Gazetą Wyborczą” – która od pół roku mieszka w Palermo. A rozmawiamy o tym jak rzucić wszystko i wyjechać na Sycylię. Rozmawiamy także o zmianie i punktach zwrotnych. O tym, czy da się zmienić swoje życie. O tym, czy zmiana miejsca to zmiana głęboka czy powierzchowna. O Sycylii i sycylijskiej specyfice. O „szalonym” Palermo i o tym na czym polega szaleństwo tego miasta. O doświadczeniu imigracji i codziennym życiu w innym kraju. O sycylijskiej kulturze, mentalności i kuchni. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

#266 Teozofia, masoneria, joga i Tybet, czyli niezwykłe życie Wandy Dynowskiej Umadevi. Rozmowa z prof. Izabelą Trzcińską i prof. Agatą Świerzowską 18.01.2026 1ώ 12λ

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” goszczą prof. Izabela Trzcińska, religioznawczyni z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie oraz prof. Agata Świerzowska, religioznawczyni z Uniwersytetu Jagiellońskiego, badaczki współczesnych duchowości i dziejów polskiej tradycji ezoterycznej, autorki książki „Jasną jest droga przede mną. Życie i dzieło Wandy Dynowskiej Umadevi”. A rozmawiamy o niezwykłym życiu Wandy Dynowskiej Umadevi (1888-1971). Rozmawiamy także o teozofii i jodze – w Polsce i na świecie. O drogach, które zaprowadziły Wandę Dynowską do teozofii, jogi i masonerii. O organizacji wolnomularskiej „Le Droit Humaine”, którą zakładała. O spotkaniu z Jiddu Krishnamurtim. O wyjeździe do Indii. O buddyzmie i Tybecie. O chrześcijaństwie, z którym Dynowska również się identyfikowała, choć wierzyła w reinkarnację. O krajobrazie duchowym Polski w 20-leciu międzywojennym i PRL’u. O dziedzictwie Wandy Dynowskiej. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!

#265 Rekomendacje lekturowe na początek Nowego Roku (i nie tylko) 11.01.2026 50λ

W najnowszej odsłonie „Skądinąd” polecam lektury na początek Nowego Roku (i nie tylko). A są to: Paul Kingsnorth „Against the Machine. On the Unmaking of Humanity”, Particular Books (Penguin/Random House) 2025 Barbara Ehrenreich „Z przyczyn naturalnych. Ludzka obsesja dobrego samopoczucia i nadludzkie wysiłki, aby żyć dłużej”, przeł. Anna Dzierzgowska, Grupa Wydawnicza Relacja 2025 Suzanne O’Sullivan „Wiek diagnozy. Jak obsesja na punkcie zdrowia czyni nas bardziej chorymi”, przeł. Jan Dzierzgowski, Znak Literanova 2025 „Misterium wiary. Jon Fosse w rozmowie z Eskilem Skjeldalem”, przeł. Iwona Zimnicka, WAM 2025 Martin Scorsese, Antonio Spadaro „Dialogi o wierze”, przeł. Tomasz Kwiecień i Magdalena Macińska, WAM i Więź 2024 Shusaku Endo „Głęboka rzeka”, przeł. Mikołaj Melanowicz, MUZA 1996 Owocnego słuchania i czytania!