Prawda czasu i prawda ekranu

Episodios

• "Troja" Wolfganga Petersena. Film vs historia 12.07.2026 1h 11m

  „Troja” Wolfganga Petersena przeżywa drugą młodość. Wszystko za sprawą zapowiedzi „Odysei” Christophera Nolana. Czy film Petersena jest bardziej wiarygodny historycznie niż obraz Nolana? A może samo porównanie tych tytułów jest błędne? W tym odcinku podcastu zastanawiamy się także, czy starożytni Grecy wierzyli, że wojna trojańska naprawdę się wydarzyła? Dlaczego archeologiczna warstwa Troi VIIa nie do końca pasuje do opowieści Homera? Co naprawdę zniszczyło Troję? Czy kostiumy i uzbrojenie w „Troi” i „Odysei” odbiegają od realiów epoki brązu? Odpowiada prof. Tomasz Mojsik, historyk i starożytnik.
• "Wołyń" Smarzowskiego – prawda i fikcja w filmie I Prof. Grzegorz Motyka 04.07.2026 41m

  Ile prawdy historycznej jest w obrazie "Wołyń" Wojciecha Smarzowskiego - jednym z najważniejszych polskich filmów ostatnich lat? Jak wyglądały stosunki polsko-ukraińskie przed II wojną światową? Jaki był mechanizm rzezi wołyńskiej zaplanowanej przez UPA? I czy film "Wołyń" zmienił coś we współczesnym spojrzeniu na rzeź wołyńską po stronie polskiej i ukraińskiej? M.in. na te pytania odpowiada prof. Grzegorz Motyka, badacz rzezi wołyńskiej.
• Czy Robin Hood istniał naprawdę? Średniowieczna prawda o legendzie 28.06.2026 57m

  "Robin Hood: Koniec legendy" to film, który proponuje wizję tego, jak mogło wyglądać w rzeczywistości życie legendarnego banity. To brutalna wizja średniowiecza. Ale czy prawdziwa? Czy Robin Hood naprawdę istniał? Skąd pochodzi legenda o szlachetnym rabusiu? Dlaczego film Sarnowskiego jest tak brutalny i erudycyjny zarazem? O tym opowiada prof. Anna Czarnowus, literaturoznawczyni z Uniwersytetu Śląskiego.
• "Ojczyzna" Pawlikowskiego – co jest prawdą, a co fikcją? Prawdziwa historia Tomasza Manna 21.06.2026 17m

  „Ojczyzna" Pawła Pawlikowskiego to być może najważniejsza polska premiera tego roku. Kanwą dzieła są prawdziwe wydarzenia. Czy film wiernie odwzorowuje historię Tomasza Manna i jego córki Eriki?
• Czy skazano niewinnego? Sprawa Sophie Toscan du Plantier i film "Werdykt" 31.05.2026 23m

  To jedna z najbardziej wstrząsających, nierozwikłanych spraw w historii Irlandii. 23 grudnia 1996 roku odnaleziono zmasakrowane ciało Sophie Toscan du Plantier. O sprawie traktuje film "Werdykt" wybitnego irlandzkiego reżysera Jima Sheridana. Czy film przedstawia nowe fakty w sprawie śmierci Sophie?
• "Król i zdobywca". Prawda i fikcja w serialu o podboju Anglii I dr Tomasz Dalewski 17.05.2026 51m

  Serial "Król i zdobywca" przedstawia wydarzenia, które doprowadziły do inwazji Wilhelma Zdobywcy na Anglię i do bitwy pod Hastings. Czy Robert, ojciec Wilhelma Zdobywcy, naprawdę został otruty? Jak wyglądały stosunki Edwarda Wyznawcy z matką Emmą Normandzką? Dlaczego papież pobłogosławił inwazję Wilhelma na chrześcijańskie królestwo? I czy syn Haralda Godwinsona mógł trafić do… Polski? Wyjaśnia dr Tomasz Dalewski z Uniwersytetu Warszawskiego.
• "Zamach stanu" Ryszarda Filipskiego to paszkwil na Piłsudskiego? I prof. Krzysztof Kloc 10.05.2026 51m

  Sto lat temu, 12 maja 1926 roku, w następstwie przewrotu wojskowego Józef Piłsudski przejął władzę w Polsce i sprawował ją jako dyktator przez kolejne 9 lat. O tym wydarzeniu i jego następstwach opowiada film „Zamach stanu” Ryszarda Filipskiego. Czy jest to prawdziwy obraz tamtych wydarzeń? Czy może dobry przykład propagandy PRL? Na to pytanie odpowiada prof. Krzysztof Kloc, historyk, autor m.in. książek "Piłsudski. Studium fenomenu Komendanta" oraz "Sezon na niepodległość".
• "Michael". Film o Jacksonie to skok na kasę? Ile w nim prawdy? 03.05.2026 9m

  "Michael", biograficzny film Antoine Fuqua o królu popu, okazał się kasowym hitem. Duża tutaj zasługa odtwórcy głównej roli i zarazem bratanka piosenkarza Jaafara Jacksona. Pytanie, czy film jest rzetelny w przedstawieniu pierwszych dekad kariery Michaela Jacksona, czy może jest tylko laurką wystawioną zmarłej gwieździe?
• Serial "Czarnobyl". Prawda i fikcja I Roman Czejarek 26.04.2026 51m

  Serial "Czarnobyl" cieszy się opinią jednej z najlepszych małoekranowych produkcji ostatnich lat. W 40. rocznicę katastrofy elektrowni jądrowej w Czarnobylu sprawdzamy, co jest w serialu prawdą, a co fikcją. Gościem odcinka jest Roman Czejarek, autor podcastu "Czarnobyl. Prawdziwa historia".
• „Pianista". Ile jest prawdy w filmie Polańskiego o Szpilmanie? 19.04.2026 48m

  "Pianista", nagrodzony trzema Oscarami film Romana Polańskiego, powraca na ekrany kin. Kinowa historia Władysława Szpilmana oparta jest na wspomnieniach genialnego pianisty, który przeżył piekło niemieckiej okupacji i Zagładę. Czy jednak wszystko, co zobaczymy na ekranie jest zgodne z prawdą historyczną?
• Kim naprawdę był Judasz? Ewangelia Judasza i "Wersja Judasza" I dr Sławomir Poloczek 05.04.2026 1h 19m

  Czy Judasz Iskariota był zdrajcą z wyboru, czy pionkiem w Boskim planie zbawienia? Takie pytanie zadaje widzom Giulio Base, włoski reżyser i scenarzysta, w swoim najnowszym filmie "Wersja Judasza", w którym wystąpił Tomasz Kot (Szymon Gorliwy), a głosu Judaszowi udzielił Wojciech Mecwaldowski. Jak historia przedstawiona w filmie ma się do pism chrześcijańskich i tego, co wiemy o historycznym Judaszu? Oraz czy on w ogóle istniał? Gościem podcastu jest dr Sławomir Poloczek, historyk, badacz wczesnego chrześcijaństwa, współautor "Podcastu historyków".
• „Testament Ann Lee”. Prawda i fikcja w filmie I Rafał Michalski 29.03.2026 50m

  Film „Testament Ann Lee" w reżyserii Mony Fastvold to musical biograficzny o XVIII-wiecznej przywódczyni religijnej, założycielce ruchu Szejkerów. Ale ile w nim prawdy historycznej, a ile teologicznej legendy? Gościem odcinka jest Rafał Michalski, amerykanista i publicysta.
• Pojedynek. Film vs historia I dr Paweł Rozdżestwieński 01.03.2026 45m

  „Pojedynek” Łukasza Palkowskiego przedstawia grę polskiego oficera (Jakub Gierszał) z enkawudzistą Wasilijem Zarubinem (Aiden Gillen), której stawką jest dusza tego pierwszego. To też powrót, po blisko 20 latach od premiery „Katynia” Andrzeja Wajdy, tematu zbrodni dokonanej przez Sowietów na ponad 20 tys. przedstawicieli polskiej elity. Co jest prawdą, a co fikcją w filmie? Odpowiada dr Paweł Rozdżestwieński, historyk z Biura Edukacji Narodowej IPN.
• "Rycerz Siedmiu Królestw" vs historia I Michał Drzewiecki 22.02.2026 46m

  Nowy serial osadzony w świecie "Gry o tron" nie tylko przywraca fanom wiarę w uniwersum, ale też przybliża rycerskie zwyczaje panujące w Westeros. George R.R. Martin znany jest z tego, że z historii czerpie pełnymi garściami. Czy tak jest i w tym przypadku? Odpowiada Michał Drzewiecki, rekonstruktor i popularyzator, autor kanału "Poprzez wieki"
• "Ołowiane dzieci". Prawda i fikcja w serialu I Anna Kowalczyk, Michał Jędryka 15.02.2026 47m

  Jolanta Wadowska-Król (Joanna Kulig) przy pomocy pielęgniarki Wiesławy Wilczek (Kinga Preis) od września 1974 roku prowadziła akcję badania tysięcy dzieci mieszkających w katowickiej dzielnicy Szopienice. Ta historia stała się inspiracją dla serialu „Ołowiane dzieci” bardzo śląskiego reżysera Macieja Pieprzycy. I wydaje mi się, że inspirowany to w tym przypadku bardzo ważne słowo. Jak było naprawdę? Odpowiadają Anna Kowalczyk i Michał Jędryka
• "Wielki Marty". Czy to film oparty na faktach? 05.02.2026 6m

  Film Wielki Marty (oryg. Marty Supreme) w reżyserii Josha Safdiego z Timothée Chalametem w roli tytułowej przedstawia nam historię Marty’ego Mausera, młodego sprzedawcy obuwia z Nowego Jorku w latach 50., który dąży do tytułu mistrza świata w tenisie stołowym. Film jest luźno, by nie powiedzieć bardzo luźno, inspirowaną biografią legendarnego amerykańskiego tenisisty stołowego Marty’ego Reismana, wielokrotnego mistrza świata i legendy swojej dyscypliny sportowej
• "Czołg" ("Der Tiger"). Prawda, fikcja i polityka. Recenzja historyczna I Norbert Bączyk 29.01.2026 41m

  "Czołg" ("Der Tiger"), film Dennisa Gansela, przedstawia samobójczą misję załogi niemieckiego czołgu Tygrys podczas II wojny światowej na tyły wroga, ale okazuje się, że nic nie jest takie, jakby się mogło wydawać... Czy film wiernie oddaje charakter walk pancernych? I jak wpisuje się w niemiecką politykę historyczną? Odpowiada Norbert Bączyk, historyk i współautor podcastu "Wojenne historie".
• "Hamnet". Szekspir, jakiego nie znacie. Prawda i fikcja w filmie I dr Anna Kowalcze-Pawlik 22.01.2026 55m

  Film "Hamnet" w reżyserii Chloé Zhao, na podstawie powieści Maggie O'Farrell zabiera widza za progi domostwa Williama Szekspira (Paul Mescal) i jego żony Agnes (Jessie Buckley - Złoty Glob), by przyjrzeć się ich reakcji na traumę utraty jedynego syna - tytułowego Hamneta. Intymny obraz żalu po stracie dziecka bazuje na hipotezie, że to właśnie to wydarzenie doprowadziło do powstania dzieła, które na zawsze zmieniło historię literatury.
• "Dziki" Macieja Kawulskiego. Fikcja, ale czy bzdura? Recenzja historyczna 15.01.2026 14m

  Nowy rok rozpoczął się w polskich kinach od premiery superprodukcji "Dziki" Macieja Kawulskiego. Filmu, obok którego niełatwo było przejść obojętnie. Fabuła jest całkowicie fikcyjna i raczej pretekstowa. "Dziki" to jednak film historyczny dla polskiego kina w tym sensie, że jest to pierwsza rodzima produkcja nakręcona za pomocą kamery Arri Alexa 65. 
• "Faraon". Prawda i fikcja w filmie Jerzego Kawalerowicza I dr Filip Taterka 18.12.2025 1h 4m

  Czy "Faraon" Jerzego Kawalerowicza na podstawie powieści Bolesława Prusa przedstawia prawdziwą historię starożytnego Egiptu? Czy Ramzes XIII istniał naprawdę a faraonowie musieli walczyć o władzę z kapłanami? Czy film wytrzymał próbę czasu i czy można czerpać z niego wiedzę o starożytnym Egipcie? Odpowiada dr Filip Taterka, egiptolog z Instytutu  Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN.