Prawdziwa historia Polski

Jaksot

• 
  W PRL nie było narodowców? Czy się poprzebierali? 10.09.2026 16min

  Słuchaj pełnej wersji odcinka w aplikacji TOK FM - https://audycje.tokfm.pl/premium/promo/prawdziwahistoriasSłuchaj pełnej wersji odcinka Subskrybując w Spotify - https://creators.spotify.com/pod/profile/radio-tok-fm43/subscribePRL uchodzi za państwo antyfaszystowskie i wolne od uprzedzeń na tle narodowościowym. W końcu komunizm miał łączyć proletariat wszystkich krajów. Jednak nigdy wcześniej Polska nie była tak jednolita etnicznie, jak po kilku dekadach rządów PZPR. Czy PRL wyrugował ksenofobię i szowinizm? Skąd tam przywiązanie do tradycji narodowych? Jakie były polityczne korzenie komunistycznych dygnitarzy? Adam Balcer i Paweł Sulik omawiają tę kwestię w nowym odcinku podcastu Prawdziwa Historia Polski.Zapraszamy do słuchania!
• 
  Wrzesień 1939 - czemu Polska przegrała? 03.09.2026 15min

  Anglia i Francja jako sojusznicy Polski, miały zaatakować Niemcy w przypadku ich agresji na II RP. Choć wypowiedziały Hitlerowi wojnę, to do żadnej zbrojnej odpowiedzi nie doszło. Czy to przez nich przegraliśmy w 1939 r? Czy chodzi bardziej o słabość polskiej armii? Gdzie naprawdę leżały nasze słabe strony? Adam Balcer i Paweł Sulik analizują to w najnowszym odcinku podcastu Prawdziwa Historia Polski.Zapraszamy do słuchania!
• 
  Na Suwalszczyźnie – na końcu świata... A może nie? 27.08.2026 15min

  Słuchaj pełnej wersji odcinka w aplikacji TOK FM - https://audycje.tokfm.pl/premium/promo/prawdziwahistoriasSłuchaj pełnej wersji odcinka Subskrybując w Spotify - https://creators.spotify.com/pod/profile/radio-tok-fm43/subscribeSuwalszczyzna: kraina lasów, malowniczych jezior i rzek, przez całe stulecia spychana na margines, gdzieś na sam skraj cywilizacyjnej mapy Polski. W najnowszym odcinku Paweł i Adam ścierają się w dyskusji o jednym z najmniej zaludnionych, a zarazem najbardziej niedocenianych i obrośniętych mitami regionów w kraju.Tymczasem spoglądamy na XIX-wieczną Suwalszczyznę jak na tętniący życiem, wielki plac budowy. Włoscy filozofowie, spektakularne przedsięwzięcia inżynieryjne z Kanałem Augustowskim na czele, neogotyk... Co w okolicach Suwałk robili najważniejsi architekci epoki? I jak hrabia Pac sprowadził na Suwalszczyznę Szkotów, by dokonać gospodarczej rewolucji?W odcinku odkrywamy też nieoczywiste powiązania regionu z losami Polski, Litwy i Izraela. Wśród postaci pojawiających się w naszej opowieści znajdzie się Awraham Stern – a Państwo dowiedzą się, dlaczego budził i nadal budzi tak ogromne kontrowersje. Zapraszamy do słuchania!
• 
  Białystok to był ciemnogród. Czy na pewno? 20.08.2026 16min

  Słuchaj pełnej wersji odcinka w aplikacji TOK FM - https://audycje.tokfm.pl/premium/promo/prawdziwahistoriasSłuchaj pełnej wersji odcinka Subskrybując w Spotify - https://creators.spotify.com/pod/profile/radio-tok-fm43/subscribeZero kultury, zero atrakcji! Prowincjonalna wiocha z dala od wielkiego świata, sztuki i polityki – taki obraz Białegostoku przez lata utrwalał się w zbiorowej wyobraźni. Wystarczy jednak cofnąć się do XVIII wieku… Za czasów Jana Klemensa Branickiego Białystok tętnił życiem. A francuscy dyplomaci i tureccy poeci zachwycali się nim bardziej niż warszawskimi salonami!Skąd na dworze hetmana wzięły się wielbłądy, strusie i świeże ananasy z własnej oranżerii? Dlaczego to właśnie Białystok można uznać za kolebkę polskiego baletu, ale i teatru? I jak udało się połączyć francuską elegancję z modą na „chińszczyznę” i turecki przepych?W tym odcinku Prawdziwej historii Polski Adam Balcer i Paweł Sulik rozprawiają się z mitem o kulturalnym i politycznym zacofaniu Białegostoku. Odkrywają przy tym miasto, które nie tylko przyciągało najwyższe sfery, ale też wyznaczało nowe trendy w całym kraju…
• 
  Polska ukształtowała Ukraińców? Inaczej niż byśmy chcieli... 13.08.2026 15min

  Słuchaj pełnej wersji odcinka w aplikacji TOK FM - https://audycje.tokfm.pl/premium/promo/prawdziwahistoriasSłuchaj pełnej wersji odcinka Subskrybując w Spotify - https://creators.spotify.com/pod/profile/radio-tok-fm43/subscribeW przekonaniu wielu środowisk, gdyby nie Polska, to o prężnej, europejskiej tożsamości ukraińskiej nie byłoby mowy. Ponadto, dzięki nam Ukraina była pod wpływem zachodniej cywilizacji, a w rosyjskiej strefie wpływów nigdy by się nie rozwinęła. Zawsze byliśmy dla Ukraińców lepsi niż Rosja. Skąd wzięło się to przekonanie i ile jest w nim prawdy? W końcu Roman Dmowski i jego koledzy nawet nie chcieli słyszeć o ukraińskiej narodowości. W najnowszym odcinku podcastu Prawdziwa Historia Polski Adam Balcer i Paweł Sulik analizują to, jaki wpływ miała Polska na kształtowanie ukraińskiej tożsamości i czy zawsze był pozytywny.Zapraszamy do słuchania!
• 
  Polacy rusofobami? Jak silny jest u nas czar ruskiej onucy? 06.08.2026 17min

  Słuchaj pełnej wersji odcinka w aplikacji TOK FM - https://audycje.tokfm.pl/premium/promo/prawdziwahistoriasSłuchaj pełnej wersji odcinka Subskrybując w Spotify - https://creators.spotify.com/pod/profile/radio-tok-fm43/subscribeCzy od zarania polskiej państwowości z Rosją nie było nam po drodze? W powszechnej wyobraźni od XVI w. byliśmy skonfliktowani praktycznie ciągle. Potem, w  XVIII w. zostaliśmy praktycznie rosyjskim protektoratem, no i w końcu rozbiory... O dobrych relacjach nie mogło być mowy! Cały polski naród bronił się przed rusyfikacją rękoma i nogami. Czy aby na pewno? To pytanie, z którym mierzą się Adam Balcer i Paweł Sulik w najnowszym odcinku Prawdziwej Historii Polski. Sprawdzają, czy Rosja zawsze na nas dybała, czy jej jarzma z czasu zaborów wszystkich tak mocno uwierały i, czy ci, którzy chcieli zbliżenia z Rosją na pewno stanowili margines.Zapraszamy do słuchania!
• 
  Czy Polska zdradziła Słowian dla Zachodu? 31.07.2026 14min

  Słuchaj pełnej wersji odcinka w aplikacji TOK FM - https://audycje.tokfm.pl/premium/promo/prawdziwahistoriasSłuchaj pełnej wersji odcinka Subskrybując w Spotify - https://creators.spotify.com/pod/profile/radio-tok-fm43/subscribePowszechnie uważa się, że panslawizm - idea słowiańskiego braterstwa i jedności, to pomysł rosyjski. Dzięki temu XIX wieczna Rosja mogła tłumaczyć dominację nad innymi narodami i nastawać na ich granice. Z kolei o Polsce mówiono, że jest Judaszem słowiańszczyzny. Dlaczego? Bo za wszelką cenę chce być Zachodem. A co jeśli to nasz kraj miał przewodzić słowiańskiej wspólnocie? W najnowszym odcinku podcastu Prawdziwa Historia Polski Adam Balcer i Paweł Sulik spierają się o to, jakie znaczenie miał dla nas panslawizm. Gdzie zrodziła się ta myśl? Czy zawsze zakładała prymat Rosji? A może każdy Słowianin to Polak, a Lech przewodził Czechowi i Rusowi?Zapraszamy do słuchania!
• 
  Gdzie polskie pretensje tak silne jak tu? Tylko we Lwowie! 23.07.2026 13min

  Słuchaj pełnej wersji odcinka w aplikacji TOK FM - https://audycje.tokfm.pl/premium/promo/prawdziwahistoriasSłuchaj pełnej wersji odcinka Subskrybując w Spotify - https://creators.spotify.com/pod/profile/radio-tok-fm43/subscribeRoman Dmowski w eseju „Polityka polska i odbudowanie państwa” pisał: „Dla nas Lwów był miastem czysto polskim, a Galicja Wschodnia krajem, w którym polskość reprezentowała najwyższą kulturę i jedyną zdolność do organizacji życia państwowego”.Przekonanie o tętniącej polskości tego miasta ożywiło się tym bardziej, gdy znalazło się ono poza granicami Polski i wzbiera przy okazji rozmaitych polsko-ukraińskich sporów. Jaki narodowy żywioł dominował tam najbardziej? Jakie znaczenie mieli Polacy we Lwowie na przestrzeni dziejów? Czy było to miasto pokojowej koegzystencji narodów i kultur? Paweł Sulik i Adam Balcer zmierzą się z tymi pytaniami w najnowszym odcinku Prawdziwej Historii Polski.Zapraszamy do słuchania!
• 
  Polscy piłkarze gromili resztę świata? Co na to statystyki z meczów? 16.07.2026 14min

  Słuchaj pełnej wersji odcinka w aplikacji TOK FM - https://audycje.tokfm.pl/premium/promo/prawdziwahistoriasSłuchaj pełnej wersji odcinka Subskrybując w Spotify - https://creators.spotify.com/pod/profile/radio-tok-fm43/subscribeReprezentacja Polski nie trafiła w tym roku na Mundial... Ale, czy jest się czego wstydzić, skoro 2 połowa XX wieku była dla polskiej piłki pasmem sukcesów? Może dajmy naszym odsapnąć? W tym odcinku podcastu Prawdziwa Historia Polski Paweł Sulik prawi o historycznych osiągnięciach polskiego futbolu a Adam Balcer pokazuje, że wszystko zależy od tego, jak postawić akcenty w tej opowieści. Czy polska myśl szkoleniowa była doceniana na świecie? Skąd pochodził najbardziej utytułowany trener Bundesligi? Ile jest prawdy w przekonaniu, że czterdzieści lat temu polska piłka stała bardzo wysoko?Zapraszamy do słuchania!
• 
  Murzasichle w ogóle brzmi polsko? Kim są górale z Podhala na serio? 09.07.2026 17min

  Słuchaj pełnej wersji odcinka w aplikacji TOK FM - https://audycje.tokfm.pl/premium/promo/prawdziwahistoriasSłuchaj pełnej wersji odcinka Subskrybując w Spotify - https://creators.spotify.com/pod/profile/radio-tok-fm43/subscribeOjciec Witkacego pisał o góralach: „lud ten, [...] wcześnie bardzo i jasno uświadomił swoję osobowość narodową". Zupełnie inne zdanie mieli niemieccy okupanci, którzy w Podhalanach widzieli germański Goralenvolk. Czy Tatry były odwiecznym rezerwatem polskości? Skąd pochodzi góralska gwara? Czy to ludność głęboko katolicka? Z czym miało być połączone Morskie Oko? O to Adam Balcer i Paweł Sulik spierają się w najnowszym odcinku Prawdziwej Historii Polski.Zapraszamy do słuchania!
• 
  Mazowsze to zakalec? Piaski, laski i karaski? A może fundament Polski? 02.07.2026 14min

  Słuchaj pełnej wersji odcinka w aplikacji TOK FM - https://audycje.tokfm.pl/premium/promo/prawdziwahistoriasSłuchaj pełnej wersji odcinka Subskrybując w Spotify - https://creators.spotify.com/pod/profile/radio-tok-fm43/subscribeJan Długosz pisał: „Ziemia mazowiecka (...) ze wszystkich ziem polskich jest najuboższa i najmniej wartościowa” a o Mazowszanach w ten sposób: „Łupów, zdobyczy i podarków chciwi, radzi wszczynać rozruchy zewnętrzne i domowe, do lubieżności, pijaństwa i innych uciech swawolnych skłonni”. Piłsudski miał o Mazowszu podobne zdanie, bo określał je jako środek obwarzanka pośród obfitszych regionów kraju. Czy Mazowsze było peryferyjną i zacofaną częścią Polski? Gdzie przebiegały jego granice? Kto nim rządził? Jakie miasto poza Gnieznem, Krakowem i Warszawą można uznać za historyczną stolicę Polski? Na te i inne pytania Adam Balcer i Paweł Sulik odpowiadają w kolejnym odcinku Prawdziwej Historii Polski.Zapraszamy do słuchania!
• 
  Polski dialektem czeskiego? A może wszyscy Słowianie mówili po polsku? 25.06.2026 18min

  Słuchaj pełnej wersji odcinka w aplikacji TOK FM - https://audycje.tokfm.pl/premium/promo/prawdziwahistoriasSłuchaj pełnej wersji odcinka Subskrybując w Spotify - https://creators.spotify.com/pod/profile/radio-tok-fm43/subscribeWedług Mickiewicza język polski oddalił się od narzeczy słowiańskich, a zbliżył do języków Zachodu. Skąd u wieszcza to przekonanie? Czy przez łacinę przeplatającą wypowiedzi polskiej szlachty na przełomie XVIII i XIX wieku? A co z hasłem Mikołaja Reja o tym, że "Polacy nie gęsi, swój język mają"? Czy to solidne twierdzenie czy dopiero postulat? Niektórzy twierdzą, że polski niekoniecznie był językiem literatów, ponieważ to miejsce zajmował u nas... czeski. Z kolei jakim językiem mówiono na kresach Rzeczypospolitej i kiedy ustalono zasady polskiej ortografii? Adam Balcer i Paweł Sulik mówią o tym w najnowszym odcinku Prawdziwej Historii Polski.Zapraszamy do słuchania!
• 
  Gdynia: potęga II RP czy dobrze sprzedany mit? 18.06.2026 14min

  Słuchaj pełnej wersji odcinka w aplikacji TOK FM - https://audycje.tokfm.pl/premium/promo/prawdziwahistoriasSłuchaj pełnej wersji odcinka Subskrybując w Spotify - https://creators.spotify.com/pod/profile/radio-tok-fm43/subscribeGdynia obchodzi swoje stulecie! Jak pisał Wańkowicz: "Z niczego, z piasku, z błota, z nędzy rybackiej – powstało w ciągu kilkunastu lat dzieło olbrzymie, miasto nowoczesne, port najpotężniejszy na Bałtyku.". Dla międzywojennych władz była modernistyczną perłą i oknem na morze. Wypływać z niej miała nowoczesna flota - łącznik z wielkim światem i symbol mocarstwowości. Obok był prawie że niemiecki Gdańsk, który mimo to również łączył nas z morzem. Czy port w Gdyni rzeczywiście był tak znaczący dla II RP? Czy miasto miało swoje mroczne zakamarki? Jakie statki dominowały w jej handlowym hubie i czy były powodem do dumy? Adam Balcer i Paweł Sulik omawiają te kwestie w najnowszym odcinku Prawdziwej Historii Polski.
• 
  Polska potęgą na morzu? Nawet Szwedzi potwierdzą 11.06.2026 17min

  Słuchaj pełnej wersji odcinka w aplikacji TOK FM - https://audycje.tokfm.pl/premium/promo/prawdziwahistoriasSłuchaj pełnej wersji odcinka Subskrybując w Spotify - https://creators.spotify.com/pod/profile/radio-tok-fm43/subscribe"Szlachcic na suchym zginie, to przynajmniej wie, gdzie leży, a w morzu to i kościom pokoju nie dają ryby" - tak Chryzostom Pasek pisał o relacji Polaków z morzem. Zaślubiny były niby w 1920 r. - co było przedtem? Narzeczeństwo? Przelotne romanse? Ciężko powiedzieć, ale przecież Słowianie żyli na Wolinie. Chrobry miał wybrzeże prawie takie jak Polska dzisiaj, a w XV w. tłukliśmy Krzyżaków na wodzie aż miło. No i oczywiście bitwa pod Oliwą... Lecz - jak mówi stara polska szanta - kto dziś pamięta Arendta Dickmanna? To polski admirał, co z Szwedem się bił. W najnowszym odcinku Prawdziwej Historii Polski Adam Balcer i Paweł Sulik omówią, jak Polacy sprawdzali się na morzu.[4:58 PM]Zapraszamy do słuchania
• 
  "Czy Polska to już Zachód?" 02.06.2026 22min

  Słuchaj pełnej wersji odcinka w aplikacji TOK FM - https://audycje.tokfm.pl/premium/promo/prawdziwahistoriasSłuchaj pełnej wersji odcinka Subskrybując w Spotify - https://creators.spotify.com/pod/profile/radio-tok-fm43/subscribeW Prawdziwej Historii Polski wielokrotnie padło określenie: "przedmurze Europy". Według powszechnej wiedzy Zachód zaczyna się na naszej wschodniej granicy. Sceptycy powiedzą, że naprawdę, to zależy skąd patrzeć. Cesarskie wojska pod Wiedniem zapewne odmówiłyby nam przynależności, nie mówiąc już o grunwaldzkich Krzyżakach. Współcześni komentatorzy z kolei określają Polskę ostatnim bastionem Europy. Czy w ogóle jesteśmy częścią cywilizacyjnego Zachodu? Adam Balcer i Paweł Sulik rozprawią się z tym pytaniem w najnowszym odcinku Prawdziwej Historii Polski.Zapraszamy do słuchania!
• 
  Wielka odsiecz Wiednia. Czy Kara Mustafa straszny, jak go malują? 26.05.2026 15min

  Słuchaj pełnej wersji odcinka w aplikacji TOK FM - https://audycje.tokfm.pl/premium/promo/prawdziwahistoriasSłuchaj pełnej wersji odcinka Subskrybując w Spotify - https://creators.spotify.com/pod/profile/radio-tok-fm43/subscribeO ile wspanialsze staje się wszystko, kiedy Polak macza tam palce? To może być film lub dyscyplina sportowa, ale najlepiej, gdy chodzi o bitwę. Bitwę nie byle jaką, bo za wiarę i to nie w Polsce, a pod Wiedniem – EUROPA! Czy Lew Lechistanu na czele skrzydlatej armii husarzy przechylił szalę zwycięstwa nad pogańskimi Turkami? Czy gdyby nie wojska polskie Imperium Osmańskie zapanowałoby nad Europą? Adam Balcer i Paweł Sulik odpowiedzą, jak z tym Wiedniem było. Zdaniem powszechnej opinii: nietęgo. Z kolei nawet po samej bitwie polscy żołnierze pytali się nawzajem, czy odsiecz dla Wiednia serio miała sens?
• 
  Polak, Madziar i tak dalej... Czy serio z nas takie bratanki? 19.05.2026 19min

  Słuchaj pełnej wersji odcinka w aplikacji TOK FM - https://audycje.tokfm.pl/premium/promo/prawdziwahistoriasSłuchaj pełnej wersji odcinka Subskrybując w Spotify - https://creators.spotify.com/pod/profile/radio-tok-fm43/subscribeW najnowszym odcinku Prawdziwej Historii Polski, w nawiązaniu do wizyty Petera Magyara Adam Balcer i Paweł Sulik przyglądają się mitycznemu braterstwu Węgrów i Polaków. Rozmaici politycy określają związek tych dwóch narodów mianem "przedmurza Europy". Węgry i Polska miały bronić Europy osłaniając ją przed najazdami mongolskimi, osmańskimi i sowieckimi. Gdy przyjrzeć się historii bardziej, widać, że nasz wkład w poszczególne wydarzenia nie zawsze był równy. Ponadto: nie zawsze staliśmy po tej samej stronie.Zapraszamy do słuchania!
• 
  Polska od Bałtyku po Czarne i Adriatyk? Ile jest prawdy w marzeniach o Międzymorzu? 12.05.2026 21min

  Słuchaj pełnej wersji odcinka w aplikacji TOK FM - https://audycje.tokfm.pl/premium/promo/prawdziwahistoriasSłuchaj pełnej wersji odcinka Subskrybując w Spotify - https://creators.spotify.com/pod/profile/radio-tok-fm43/subscribeW powszechnym wyobrażeniu sprawa jest prosta: Polska dostęp miała najwyżej do Bałtyku. Międzymorze to romantyczna mrzonka stworzona ku pokrzepieniu serc. Adam Balcer i Paweł Sulik biorą ten pewnik na warsztat — tym razem odwracając role.Z odcinka dowiecie się, że ta koncepcja towarzyszy polskiej państwowości od jej zarania. Ponadto prowadzący sprawdzą, czy w ogóle były okresy polskiej międzymorskości, ile w tym definicyjnych sporów i, czy z dążeń do realizacji tego planu wynikło kiedyś coś dobrego.Zapraszamy do słuchania!
• 
  123 to tylko ładna liczba. Ile trwały zabory Polski na serio? 05.05.2026 16min

  Słuchaj pełnej wersji odcinka w aplikacji TOK FM - https://audycje.tokfm.pl/premium/promo/prawdziwahistoriasSłuchaj pełnej wersji odcinka Subskrybując w Spotify - https://creators.spotify.com/pod/profile/radio-tok-fm43/subscribeCzy naprawdę przez 123 lata Polski „nie było na mapie świata”? Adam Balcer i Paweł Sulik biorą pod lupę jeden z najtrwalszych mitów polskiej narracji historycznej. Pokazują, że okres zaborów nie był ani jednolicie długi, ani wszędzie taki sam, a Polska wielokrotnie funkcjonowała wówczas jako realny podmiot polityczny — pod różnymi nazwami i w różnych formach.Dlaczego hasło „123 lata niewoli” jest uproszczeniem, które nie wytrzymuje konfrontacji z faktami, i jak bardzo różniły się doświadczenia Polaków w poszczególnych zaborach oraz epokach XIX wieku? Sulik i Balcer wracają też do Galicji — regionu, w którym Polacy nie tylko mieli autonomię, ale współrządzili Austro‑Węgrami.Zapraszamy do słuchania!
• 
  Niech się święci trzeci maja? Czyli konstytucja i demokracja tylko dla wybranych 28.04.2026 15min

  235 lat temu w trawionym anarchią i sobiepaństwem, dogorywającym rosyjskim protektoracie Sejm Czteroletni uchwalił pierwszą w Europie i drugą na świecie ustawę zasadniczą - konstytucję.Mit jej przełomowości krzepił serca Polaków pod zaborami tak, że po odzyskaniu niepodległości ogłosili trzeci maja świętem narodowym.Adam Balcer i Paweł Sulik stawiają pytanie: czy na pewno jest co świętować? Czemu nie? Ale czy Konstytucja Trzeciego Maja naprawdę była tak przełomowa, postępowa i druga na świecie?Tego dowiecie się z najnowszego odcinka Prawdziwej Historii Polski!Zapraszamy do słuchania!