To Bardziej Skomplikowane

Afleveringen

• #55 - Największe struktury Wszechświata: kosmiczna sieć i symulacje | prof. Wojciech Hellwing 10.06.2026 1u 19min

  W dzisiejszym odcinku o kosmicznej sieci rozmawiam z prof. Wojciechem Hellwingiem - specjalistą od wielkoskalowej struktury Wszechświata oraz kosmologii obliczeniowej. Kosmiczna sieć stanowi jedno z najbardziej tajemniczych i ciekawych zagadnień obecnych w kosmologii. Okazuje się, że Wszechświat tworzy ogromne struktury, które charakteryzują się niezwykłą złożonością. Oczywiście rodzi to pytanie, czy możemy w ogóle badać takie struktury i jak to robić. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na ten temat z prof. Wojciechem Hellwingiem z Centrum Fizyki Teoretycznej PAN. Mój gość specjalizuje się w wielkoskalowej strukturze Wszechświata oraz kosmologii obliczeniowej - bada między innymi to, jak za pomocą symulacji komputerowych możemy odtworzyć ewolucję kosmosu. Rozmawiamy zarówno o samej kosmicznej sieci, czym ona jest i co wiemy na temat jej powstania, jak i o tym, jakie narzędzia obliczeniowe możemy stosować do opisywania tak gigantycznych struktur. Zastanawiamy się też, jak wielką rolę w kształtowaniu Wszechświata odgrywa ciemna materia oraz gdzie w tym wszystkim może pomóc nam sztuczna inteligencja.-------Prof. Wojciech Hellwing to astrofizyk i kosmolog pracujący w Centrum Fizyki Teoretycznej Polskiej Akademii Nauk (PAN). W swojej pracy badawczej zajmuje się szeroko pojętą wielkoskalową strukturą Wszechświata, testowaniem teorii grawitacji oraz kosmologią obliczeniową. Koncentruje się na tworzeniu i analizowaniu zaawansowanych symulacji numerycznych, które pozwalają odtworzyć narodziny i ewolucję struktur kosmicznych. Bada również naturę ciemnej materii i ciemnej energii oraz poszukuje sposobów na wykorzystanie nowoczesnych metod statystycznych i uczenia maszynowego do analizy gigantycznych baz danych, jakie dostarczają nam współczesne przeglądy nieba.Strona: https://whellwing.weebly.com/Profil CFT: https://www.cft.edu.pl/pracownik/whellwing/--------Rozdziały:00:00 Wstęp00:54 Kosmiczna sieć01:26 Parsek i skale05:22 Struktura sieci06:18 Ruchy galaktyk08:21 Powstanie struktur09:42 Pierwotne fluktuacje12:54 Kosmiczna inflacja15:05 Rekombinacja17:16 Ciemna materia20:51 Reżim nieliniowy23:28 Piki akustyczne28:48 Rodzaje ciemnej materii32:50 Nowe modele materii35:10 Poszukiwania cząstek40:39 Kosmologia precyzyjna43:04 Limity superkomputerów45:59 Symulacje komputerowe58:40 Fizyka podsiatkowa01:03:59 Uczenie maszynowe01:06:36 Redukcja danych01:11:00 Ciemna energia01:13:00 Symulacje na GPU01:17:39 AI w nauce--------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane
• #54 - Komputery kwantowe, granice obliczeń i sztuczna inteligencja | prof. Michał Oszmaniec 03.06.2026 47min

  W dzisiejszym odcinku rozmawiam o architekturze, barierach i prawdziwym potencjale komputerów kwantowych z prof. Michałem Oszmańcem z Centrum Fizyki Teoretycznej PAN. Maszyny te wydają się zajmować bardzo specyficzne miejsce w naszym obecnym technologicznym krajobrazie. Z jednej strony obiecują niezwykle dużo, w teorii mogąc rozwiązać problemy, z którymi klasyczne komputery po prostu nie mają szans. Z drugiej strony, pomimo ogromnych oczekiwań, wciąż nie udało się na szerszą skalę wykorzystać ich pełnego potencjału. Mój gość na co dzień zajmuje się informacją kwantową oraz teorią komputerów kwantowych, badając, w jakich obszarach mogą one zaoferować realną przewagę. W rozmowie weryfikujemy obecny stan rozwoju tej technologii i zastanawiamy się, jaką rolę w wyścigu kwantowym może odegrać sztuczna inteligencja. -------- Prof. Michał Oszmaniec to fizyk teoretyk pracujący w Centrum Fizyki Teoretycznej Polskiej Akademii Nauk (PAN). W swojej pracy badawczej zajmuje się szeroko pojętą informacją kwantową oraz teorią komputerów kwantowych. Koncentruje się na analizie algorytmów i badaniu tego, w jakich konkretnych dziedzinach maszyny kwantowe mogą zaoferować realną przewagę (tzw. supremację kwantową) nad najlepszymi klasycznymi superkomputerami. Analizuje również teoretyczne i praktyczne ograniczenia obecnych urządzeń kwantowych oraz poszukuje sposobów na optymalne wykorzystanie ich potencjału pomimo istniejących wciąż barier technologicznych. Rozdziały:00:00 Wstęp01:03 Hype a rzeczywistość01:48 Algorytm Shora i kryptografia03:10 Problem dekoherencji04:34 Kubity fizyczne vs logiczne09:17 Bramki kwantowe12:47 Supremacja kwantowa15:22 Losowe obwody kwantowe21:05 Granice klasycznych komputerów25:17 Obliczenia hybrydowe27:18 Korekcja i mitygacja błędów31:01 Kwantowe uczenie maszynowe35:56 Algorytm HHL39:42 AI a komputery kwantowe41:20 Jak AI zmienia naukę47:20 Zakończenie Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane
• #53 - Czy pszczoły tworzą jeden umysł? Inteligencja i zachowanie | dr Michał Kolasa 27.05.2026 59min

  W dzisiejszym odcinku moim gościem jest dr Michał Kolasa - biolog ewolucyjny pracujący w Instytucie Zootechniki, z którym rozmawiam o pszczołach, czyli jednych z najbardziej fascynujących stworzeń na Ziemi. Z jednej strony są one absolutnie niezbędne dla przetrwania całego ekosystemu, ale z drugiej stanowią niezwykły przykład organizacji społecznej, tworząc coś, co wielu naukowców nazywa superorganizmem. Rozmawiamy o tym, czy pszczoły tworzą superorganizm, jak komunikują się ze sobą, jak radzą sobie w świecie mocno przekształconym przez człowieka, ale także o ich inteligencji, a nawet o tym, czy posiadają świadomość.Michał Kolasa to doktor nauk biologicznych i biolog ewolucyjny pracujący w Instytucie Zootechniki - Państwowym Instytucie Badawczym. W swojej pracy badawczej zajmuje się czynnikami, które sprawiają, że wolno żyjące rodziny pszczele przeżywają w środowiskach o różnym stopniu ludzkiej ingerencji (tzw. gradiencie antropogenicznym) - od dzikich lasów po centra miast. Bada ewolucję i zachowania społeczne owadów, mechanizmy ich komunikacji oraz funkcjonowanie roju jako złożonego superorganizmu.--------Rozdziały: 00:00:00 Wstęp00:01:20 Pszczeli superorganizm00:04:18 Komunikacja w ulu00:06:50 Pszczoły rebeliantki00:13:33 Ewolucja i eusocjalność00:20:43 Strategie przetrwania00:23:04 Różnorodność genetyczna00:27:36 Umysł pszczół (inteligencja)00:30:14 Adaptacje klimatyczne00:33:21 Symbioza i epigenetyka00:35:41 Pszczoły miejskie00:38:09 Agresja obronna00:41:07 Zbiorowe decyzje (inteligencja roju)00:48:49 Nastroje roju00:51:48 Świadomość owadów (kognitywistyka)00:58:48 Zakończenie Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane
• #52 - Czy proste reguły tworzą Wszechświat? Złożoność, emergencja i AI | prof. Piotr Szymczak 20.05.2026 1u 8min

  W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Piotrem Szymczakiem o jednej z największych tajemnic naszego Wszechświata: jak to możliwe, że z banalnie prostych reguł wyłaniają się tak niesamowicie złożone zjawiska? Co więcej, obserwujemy to właściwie wszędzie - od atomów, poprzez układy biologiczne, aż po kosmologię. W dzisiejszym odcinku rozmawiamy o automatach komórkowych, chaosie, emergencji, roli obserwatora, samoorganizacji, a także o sztucznej inteligencji.-------Piotr Szymczak to profesor fizyki pracujący na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego (w Instytucie Fizyki Teoretycznej). W swojej pracy badawczej zajmuje się fizyką statystyczną, układami złożonymi oraz zjawiskiem formowania się wzorców (tzw. pattern formation). Bada mechanizmy samoorganizacji, dynamikę układów nieliniowych i procesy, w których z prostych oddziaływań wyłaniają się skomplikowane struktury - od procesów geologicznych i fizyki płynów, po zjawiska biologiczne. Profil Wydziału Fizyki UW: https://www.fuw.edu.pl/-------Rozdziały: Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane
• #51 - Przyszłość AI? Układy neuromorficzne i natura inteligencji | prof. Michał Matuszewski 13.05.2026 54min

  Moim dzisiejszym gościem jest fizyk teoretyk, prof. Michał Matuszewski, z którym rozmawiamy o tym, jak fizyka kwantowa i układy neuromorficzne zmienić AI.  Sztuczna inteligencja niewątpliwie wkroczyła w nasze życie i obecnie stanowi jeden z najważniejszych tematów - zarówno technologicznych, jak i społecznych. Od strony technologicznej, obecne architektury sprzętowe mierzą się jednak z poważnymi problemami, których rozwiązanie jest niezwykle trudne. Jednym ze sposobów na ominięcie tych barier mogą być badania nad tak zwanymi układami neuromorficznymi. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać właśnie na ten temat z profesorem Michałem Matuszewskim. Rozmawiamy o tym, jak technologie oparte na świetle mogą posłużyć do zbudowania sieci neuronowych i na jakim etapie rozwoju obecnie się znajdują. Poruszamy także wątki dotyczące samej natury inteligencji i tego, czy ma ona charakter czysto obliczeniowy.--------prof. Michał Matuszewski to polski fizyk teoretyk, pracujący w Centrum Fizyki Teoretycznej Polskiej Akademii Nauk związanym także z Centrum Obliczeń Wspomaganych Kwantowo, gdzie w ramach projektu EU Central zajmuje się badaniem sieci neuronowych w kontekście ich optycznych realizacji. W swojej pracy badawczej zajmuje się m.in. fizyką materii skondensowanej, optyką nieliniową, a w szczególności właściwościami polarytonów i kondensatów kwantowych. Obecnie bada możliwości wykorzystania układów optycznych (światła) do tworzenia nowatorskich, niezwykle szybkich i energooszczędnych sieci neuronowych. Jego badania leżą na styku fizyki kwantowej, inżynierii materiałowej i sztucznej inteligencji, poszukując sprzętowych rozwiązań dla AI wykraczających poza tradycyjną elektronikę krzemową.Profil CFT PAN: https://www.cft.edu.pl/pracownik/mmatuszewski/-------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane
• #50 - Czym naprawdę jest grzybnia? Od biologicznych mechanizmów po inteligencję | prof. Marta Wrzosek 06.05.2026 1u 19min

  W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. dr hab. Martą Wrzosek - wybitną mykolożką, pracującą na Wydziale Biologii oraz w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Warszawskiego. Myślę, że grzyby to naprawdę fascynujące organizmy. Pomimo że stanowią jedną z największych i najbardziej zróżnicowanych grup organizmów na Ziemi, okazuje się, że wciąż wiemy o nich zaskakująco mało. Dlatego w dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać właśnie na ich temat z prof. Martą Wrzosek - mykolożką związaną z Wydziałem Biologii oraz Ogrodem Botanicznym Uniwersytetu Warszawskiego, a także popularyzatorką nauki. Rozmawiamy o mechanizmach działania i złożoności grzybni, koncepcji "internetu lasu" i tym, czy broni się ona naukowo, a także o tym, czy grzyby można uznawać za inteligentne.-------Prof. dr hab. Marta Wrzosek to polska mykolożka, pracująca na Wydziale Biologii oraz w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Warszawskiego. W swojej pracy badawczej zajmuje się m.in. ekologią, różnorodnością i ewolucją grzybów, a także ich niezwykle skomplikowanymi interakcjami z innymi organizmami. Jest współzałożycielką i byłą prezeską Polskiego Towarzystwa Mykologicznego. Oprócz pracy stricte naukowej, prof. Wrzosek jest znakomitą popularyzatorką wiedzy o mykologii – m.in. współautorką świetnie przyjętej książki "W czym grzyby są lepsze od ciebie?", w której udowadnia, jak bardzo wyrafinowany i wciąż nieodkryty jest świat tych organizmów.Wiki: https://pl.wikipedia.org/wiki/Marta_Wrzosekhttps://www.ogrod.uw.edu.pl/zespol/prof-dr-hab-marta-wrzosek/-------Rozdziały: Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:05 Czym jest grzybnia00:03:12 Budowa sieci i strzępki00:06:51 Zmiany ewolucyjne00:10:37 Komunikacja w grzybni00:16:10 Sygnały elektryczne00:23:41 Grzybnia pod mikroskopem00:27:59 Wzrost strzępek00:31:16 Internet Lasu00:42:29 Krytyka Internetu Lasu00:49:57 Ekonomia wymiany z roślinami00:56:20 Inteligencja grzybów00:59:49 Ekologia behawioralna01:06:13 Zmysły chemiczne01:09:34 Reakcja na światło01:15:09 Zachowania emergentne--------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane
• #49 - Jak mózg rozumie matematykę? I dlaczego się jej boimy | prof. Mateusz Hohol 29.04.2026 1u 18min

  W tym odcinku moim gościem jest prof. Mateusz Hohol - kognitywista, autor książki "Umysł matematyczny" i dyrektor Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych UJ. Myślę, że można pokusić się o stwierdzenie, że rozwój matematyki jest jednym z najważniejszych filarów naszego postępu technologicznego, a co za tym idzie - społecznego. Pojawia się tutaj oczywiste pytanie: jak to się dzieje, że nasze mózgi zdolne są do uprawiania matematyki? Jest to fascynujące nie tylko samo w sobie, ale również dlatego, że edukacja matematyczna bardzo silnie koreluje z dobrostanem społecznym i indywidualnym. W dzisiejszym odcinku rozmawiamy o tym, czym w ogóle jest matematyka z perspektywy naszego umysłu. Zgłębiamy korelaty neuronalne, analizujemy wpływ sztucznej inteligencji, a także rozkładamy na czynniki pierwsze zjawisko lęku przed matematyką, odpowiadając na pytanie, dlaczego walka z nim jest tak kluczowa.--------Prof. Mateusz Hohol to kognitywista, autor książki "Umysł matematyczny" oraz dyrektor Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych Uniwersytetu Jagiellońskiego. W swojej pracy naukowej bada, jak architektura poznawcza naszego mózgu radzi sobie z abstrakcją i matematyką. Obecnie kieruje prestiżowym, finansowanym przez Unię Europejską projektem badawczym, który ma na celu dogłębne zrozumienie mechanizmów lęku przed matematyką.Strona: https://hohol.pl/The Mathematical Cognition and Learning Lab: https://mcll.uj.edu.pl/-------00:00:00 Wstęp00:01:28 Wymyślana czy odkrywana?00:09:46 Ewolucja a liczby w mózgu00:13:25 Zespół Gerstmanna 00:15:36 Ucieleśnione poznanie00:23:16 Recykling neuronalny00:25:52 Mózg matematyka vs mózg amatora00:30:23 Myślenie abstrakcyjne noworodków00:34:49 Sztuczna inteligencja00:40:38 Efekt dystansu numerycznego00:48:28 AI i dowody komputerowe00:53:50 Biologia lęku przed matematyką00:57:58 Blokada pamięci roboczej01:00:26 Życiowe konsekwencje lęku01:06:29 Skąd bierze się lęk przed matematyką?01:11:05 Jak sobie radzić ze stresem?01:14:23 Mit męskiego umysłu ścisłego01:16:38 Podsumowanie-------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane
• #48 - Czy istnieje prawdziwy przypadek? Fizyka kwantowa, chaos i wolna wola | dr hab. Michał Eckstein 22.04.2026 1u 2min

  W tym odcinku moim gościem jest dr hab. Michał Eckstein - fizyk z Instytutu Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Przyznam, że dla mnie koncepcje determinizmu i losowości zawsze były niesamowicie ciekawe. Pomijając już nawet sam problem wolnej woli, to pytanie, czy wszystko zawsze ma swoją przyczynę, czy jednak na jakimś fundamentalnym poziomie ujawnia się losowość, zawsze wydawało mi się fascynujące w kontekście zrozumienia naszego świata. Oczywiście mechanika kwantowa rzuca całkowicie nowe światło na ten problem, dlatego w dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na ten temat z dr. hab. Michałem Ecksteinem - fizykiem z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rozmawiamy właśnie o losowości zarówno na poziomie makro, jak i kwantowym, determinizmie, ale także o chaosie, problemie pomiaru, twierdzeniu Bella, a także o wolnej woli.-------Dr hab. Michał Eckstein to fizyk pracujący obecnie w Instytucie Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. W swojej pracy naukowej skupia się on na matematycznych i pojęciowych wyzwaniach współczesnej fizyki teoretycznej, ze szczególnym uwzględnieniem mechaniki kwantowej oraz poszukiwania odpowiedzi na to, jak na fundamentalnym poziomie działa nasza rzeczywistość.-------Rozdziały:00:00 Wstęp01:08 Losowość w fizyce klasycznej02:21 Chaos deterministyczny04:44 Obliczalność w praktyce i teorii10:22 Losowość w mechanice kwantowej16:25 Problem pomiaru20:08 Twierdzenie Bella31:42 Niezależność pomiarowa42:41 Czy redukcjonizm ma sens?49:07 Wolna wola i modele w fizyce-------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane
• #47 - Fizyka społeczna, emergencja, media społecznościowe i AI | prof. Julian Sienkiewicz 15.04.2026 55min

  W tym odcinku moim gościem jest prof. Julian Sienkiewicz - fizyk z Politechniki Warszawskiej, badacz układów złożonych oraz dynamiki społecznej. Myślę, że wszyscy zdajemy sobie sprawę, że rządzą nami wpływy, których do końca nie rozumiemy. Mam tu na myśli algorytmy mediów społecznościowych, presję grupy, nasze niewidoczne powiązania sieciowe, czy wreszcie szersze normy kulturowe i prawo. Pojawia się tutaj pytanie: jak te siły działają na całe społeczności i czy mamy dobre narzędzia, żeby to trafnie opisywać?Okazuje się, że jednym z podejść może być zastosowanie metod znanych z fizyki. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Julianem Sienkiewiczem, fizykiem z Politechniki Warszawskiej, zajmującym się modelowaniem społeczeństw i opinii oraz sieciami złożonymi. Rozmawiamy właśnie o zachowaniach społecznych i tym, jak możemy je opisywać, ale także o złożoności, emergencji oraz wpływie mediów społecznościowych i sztucznej inteligencji.--------prof. Julian Sienkiewicz to fizyk z Wydziału Fizyki Politechniki Warszawskiej. Jego zainteresowania naukowe skupiają się wokół układów złożonych, dynamiki opinii publicznej, teorii sieci oraz wykorzystania sztucznej inteligencji. Jest autorem kilkudziesięciu publikacji naukowych badających zachowania systemów makroskopowych, w tym ewolucji opinii w społeczeństwie.Strona: https://jsienkiewicz.pl-------Rozdziały:00:00 Wstęp00:55 Jak bardzo można zredukować człowieka?06:46 Wpływ pojedynczych jednostek08:57 Chaos w modelach11:28 Przejścia fazowe14:51 Samoorganizacja19:47 Emergencja i przyczynowość odgórna25:59 Redukowalność obliczeniowa31:34 Wpływ mediów społecznościowych47:13 Wpływ sztucznej inteligencji-------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że takie rozmowy są potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby wesprzeć ten materiał w algorytmach.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane
• #46 - Czasoprzestrzeń, fale grawitacyjne i przyszłość fizyki | prof. Tomasz Bulik 08.04.2026 50min

  W tym odcinku moim gościem jest prof. Tomasz Bulik - astrofizyk oraz dyrektor Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego. Obraz czasoprzestrzeni wyłaniający się z ogólnej teorii względności jest niewątpliwie jednym z najważniejszych kroków w historii nauki. Okazało się, że o czasie i przestrzeni możemy myśleć jako o jednym bycie, który dodatkowo ulega odkształceniom. Jednak zrozumienie tego, czym jest czasoprzestrzeń, wciąż stanowi ogromne wyzwanie naukowe, jako że nadal nie potrafimy połączyć mechaniki kwantowej z teorią Einsteina. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Tomaszem Bulikiem, astrofizykiem oraz dyrektorem Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego. Rozmawiamy właśnie o czasoprzestrzeni, falach grawitacyjnych, a także eksperymentach, które mogą pomóc w lepszym zrozumieniu jej natury.-------Prof. Tomasz Bulik to astrofizyk oraz dyrektor Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego. Jest członkiem korespondentem Polskiej Akademii Nauk oraz współzałożycielem centrum astrofizyki cząstek AstroCeNT. Brał bezpośredni udział w pierwszej, historycznej detekcji fal grawitacyjnych w ramach międzynarodowej współpracy badawczej wokół detektorów LIGO i VIRGO.Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Tomasz_BulikStrona OAUW: https://www.astrouw.edu.pl/~tb/--------Rozdziały:00:00 Wstęp01:11 Ogólna teoria względności03:38 Czym jest czasoprzestrzeń?11:59 Rozszerzanie się wszechświata19:27 Modele kosmologiczne24:26 Fale grawitacyjne27:05 Układy podwójne30:56 Czym jest czas?41:11 Przyszłość fizyki--------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że takie rozmowy są potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby wesprzeć ten materiał w algorytmach.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane
• #45 - Czy "Ja" to iluzja? Naukowe oblicze medytacji, CBT i psychodeliki | prof. Paweł Holas 01.04.2026 1u

  Moim dzisiejszym gościem jest prof. Paweł Holas, lekarz psychiatra, profesor na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego, certyfikowany terapeuta poznawczo-behawioralny oraz uznany ekspert mindfulness. Pomimo, że wiemy coraz więcej o fizycznym działaniu naszego mózgu, wciąż nie potrafimy odpowiedzieć na absolutnie fundamentalne pytanie: dlaczego z tej plątaniny neuronów w ogóle wyłania się jakiekolwiek świadome doświadczenie? To natomiast rodzi kolejny problem: czy umysł można badać tylko od zewnątrz, czy także od środka? A jeśli tak, to jakie wnioski można wyciągnąć na temat jego natury? W dzisiejszym odcinku rozmawiamy o tym, czym z naukowego punktu widzenia jest (i czym nie jest) medytacja i mindfulness, poczuciu "ja",  terapii poznawczo-behawioralnej a także psychodelikach.  Rozdziały:00:00 Wstęp00:55 Błędy w myśleniu o mindfulness06:00 Utożsamienie z myślami21:36 Rola nauczyciela28:03 Iluzja poczucia "ja"42:36 Terapia poznawczo-behawioralna51:53 Psychodeliki
• #44 - Czy matematykę wymyślamy, czy odkrywamy? | prof. Dawid Kielak 25.03.2026 55min

  W tym odcinku moim gościem jest prof. Dawid Kielak - wybitny matematyk z Oksfordu i laureat prestiżowej Nagrody Whiteheada. Matematyka niewątpliwie stanowi nasze najważniejsze narzędzie do opisywania Wszechświata. Jednak czy to oznacza, że Wszechświat jest matematyczny i czym tak właściwie jest matematyka?Rozmawiamy o tym, czy matematyka jest obliczeniowa, jak sztuczna inteligencja wpływa na pracę matematyków, o teorii grup, związkach z fizyką, emergencji w matematyce, a także o tym, czy matematyka jest wymyślana, czy odkrywana.--------Prof. Dawid Kielak - polski matematyk, profesor matematyki czystej w Instytucie Matematycznym Uniwersytetu Oksfordzkiego.Jest znany z przełomowych prac w dziedzinie geometrycznej teorii grup. To właśnie on sformułował twierdzenie matematyczne pozwalające na rozpoznanie przestrzeni, które po drobnych modyfikacjach zachowują się jak czasoprzestrzeń w teorii względności Einsteina. W 2022 roku jako pierwszy Polak w historii otrzymał niezwykle prestiżową Whitehead Prize (przyznawaną przez Londyńskie Towarzystwo Matematyczne). W 2023 roku został dodatkowo uhonorowany międzynarodową nagrodą Frontiers of Science Award za badania nad "symetrią wszystkich symetrii".Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Dawid_KielakOxford: https://people.maths.ox.ac.uk/kielak/--------Rozdziały:00:00 Wstęp00:37 Obliczanie a zrozumienie05:22 AI w matematyce14:11 Teoria grup27:26 Topologia a grupy33:38 Symetrie36:02 Specyfika 3 i 4 wymiarów39:39 Emergencja w matematyce45:34 Czy matematykę odkrywamy czy wymyślamy?  
• #43 - Czy umysł to tylko skomplikowany algorytm? Modelowanie mózgu | prof. Daniel Wójcik 18.03.2026 59min

  W tym odcinku moim gościem jest prof. Daniel Wójcik - fizyk, neuroinformatyk i neurobiolog z Instytutu Nenckiego. Myślę, że żyjemy w czasach, w których wszystko staje się danymi, a naukę zdominował paradygmat przetwarzania informacji. Nie inaczej jest z najbardziej skomplikowanym znanym nam narządem we Wszechświecie, czyli ludzkim mózgiem. Próby jego modelowania rodzą jednak fascynujące pytanie: czy nasz umysł to po prostu bardzo złożony algorytm? Z profesorem Wójcikiem rozmawiamy o obliczeniowym podejściu do zrozumienia ludzkiego układu nerwowego, zjawisku emergencji, a także o tym, czego uczy nas sztuczna inteligencja. Na co dzień profesor łączy rygor matematyki i fizyki z biologią, tworząc cyfrowe modele mózgu i badając przepływ informacji w sieciach neuronowych. ------- Prof. Daniel Wójcik - fizyk, neuroinformatyk oraz neurobiolog. Na co dzień kieruje Pracownią Neuroinformatyki w Instytucie Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN. W swojej pracy badawczej łączy rygor matematyki i fizyki z biologią, tworząc obliczeniowe modele mózgu i badając przepływ informacji w sieciach neuronowych.Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Daniel_W%C3%B3jcikInstytut Nenckiego: https://nencki.edu.pl/pl/people/wojcik-daniel/ ------- Rozdziały:00:00 Wstęp00:40 Obliczeniowe podejście01:34 Czym jest informacja?03:13 Co robi mózg?13:02 Problem odwrotny19:30 Jak testować modele?29:46 Korelacja a przyczynowość31:42 Emergencja i synchronizacja47:12 Sztuczna inteligencja i przyszłość
• #42 - Czarne dziury, gwiazdy neutronowe i sztuczna inteligencja | prof. Michał Bejger 11.03.2026 1u 9min

  Czarne dziury i gwiazdy neutronowe to miejsca, w których znana nam fizyka po prostu przestaje działać. Jednak okazuje się, że nie pozostajemy całkiem bezradni i dzięki nowym technologiom, takim jak sztuczna inteligencja, możemy coraz lepiej badać te tajemnicze obiekty. O tym, jak algorytmy pomagają nam dziś "słyszeć" zmarszczki czasoprzestrzeni, czym są gwiazdy neutronowe i czarne dziury oraz jak używana jest sztuczna inteligencja, rozmawiam z profesorem Michałem Bejgerem, astrofizykiem z Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk.---------W TYM ODCINKU ZGŁĘBIAMY NASTĘPUJĄCE TEMATY: - Czym dokładnie jest gwiazda neutronowa i dlaczego materia w jej wnętrzu łamie nasze wyobrażenia o fizyce? - Gdzie leży ostateczna granica grawitacji pomiędzy zapadnięciem się gwiazdy a powstaniem czarnej dziury? - W jaki sposób sieci neuronowe i sztuczna inteligencja pomagają naukowcom modelować zderzenia najcięższych obiektów we Wszechświecie?----------Prof. Michał Bejger to astrofizyk i badacz związany z Centrum Astronomicznym im. Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk (CAMK PAN) w Warszawie. Jego praca naukowa skupia się na badaniu ekstremalnie gęstej materii we wnętrzach gwiazd neutronowych oraz na astrofizyce fal grawitacyjnych. Jest wieloletnim członkiem międzynarodowego zespołu badawczego Virgo (ściśle współpracującego z amerykańskim LIGO), który nasłuchuje zaburzeń czasoprzestrzeni z najdalszych zakątków kosmosu. W swoich badaniach z sukcesami łączy klasyczną astrofizykę z najnowszymi metodami analizy danych, wykorzystując do tego uczenie maszynowe i algorytmy sztucznej inteligencji.Strona CAMK: https://www.camk.edu.pl/pl/staff/bejger/--------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:00:37 Czym są gwiazdy neutronowe?00:07:21 Z czego zbudowane są gwiazdy neutronowe?00:17:05 Hipotezy i modele00:25:54 Czarne dziury00:37:19 Fale grawitacyjne00:45:10 Sztuczna inteligencja w badaniach01:03:36 Przyszłość badań-------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/
• #41 - Trudny problem świadomości, śpiączka i psychodeliki | prof. Marek Binder 04.03.2026 52min

  Świadomość stanowi jedną z najbardziej fascynujących ale wciąż nierozwiązanych zagadek, z jakimi przyszło nam się mierzyć. Jednak to, że współczesna nauka nie potrafi jeszcze ostatecznie odpowiedzieć na pytanie, dlaczego świadomość w ogóle się pojawia, nie oznacza, że nie możemy badać jej mechanizmów. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Markiem Binderem zarówno o trudnym problemie świadomości, jak i o neuronalnych korelatach, badaniach nad pacjentami w śpiączce, psychodelikach, czasowej strukturze naszych doświadczeń oraz wiodących hipotezach.--------Marek Binder jest profesorem w Instytucie Psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz kluczowym członkiem zespołu badawczego C-Lab. Jego praca naukowa koncentruje się na poszukiwaniu neuronalnych korelatów świadomości, ze szczególnym uwzględnieniem badań nad pacjentami z zaburzeniami świadomości (np. w stanie wegetatywnym) oraz analizie czasowej struktury percepcji. Udziela się także jako popularyzator nauki.Profil UJ: https://psychologia.uj.edu.pl/marek-binder-------Rozdziały:00:00 Wstęp01:11 Czym jest świadomość i trudny problem05:34 Neuronalne korelaty świadomości10:07 Świadomość w śpiączce22:31 Kiedy znika świadomość?25:13 Świadomość u zwierząt28:47 Czy świadomość potrzebuje "ja"?31:24 Psychodeliki i problem języka36:23 Struktura czasowa świadomości43:05 Dyskretna a ciągła świadomość44:43 Epifenomen i wolna wola47:45 Przyszłość badań i panpsychizm-------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/
• #40 - Inteligencja bez świadomości? Granice sztucznej inteligencji | prof. Piotr Sankowski 25.02.2026 46min

  Sztuczna inteligencja to potencjalnie najbardziej rewolucyjna technologia, z jaką przyszło nam się mierzyć, a jej konsekwencje są właściwie niemożliwe do przewidzenia. To oczywiście sprawia, że jej zrozumienie staje się niezwykle istotne społecznie. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Piotrem Sankowskim nie tylko o samej technologii i najczęstszych nieporozumieniach, ale także o jej wpływie na gospodarkę, naukę, dalszym rozwoju i roli, jaką w tym wszystkim może odegrać Polska.--------Piotr Sankowski jest profesorem na Uniwersytecie Warszawskim oraz dyrektorem Instytutu IDEAS, gdzie odpowiada za strategiczny rozwój polskiej sztucznej inteligencji. Jest ekspertem w dziedzinie algorytmiki, który  zdobył aż cztery prestiżowe europejskie granty ERC. Jego wiedzę i kompetencje doceniono niedawno także na arenie globalnej, powołując go do panelu doradczego ONZ ds. sztucznej inteligencji.Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Piotr_Sankowski--------Rozdziały:00:00 Wstęp01:08 Największe nieporozumienie AI02:58 Rozumienie systemów AI13:07 Wpływ AI na gospodarkę19:51 Ryzyka i bezpieczeństwo25:54 Międzynarodowa współpraca?28:28 Wpływ Polski34:34 Zagrożenia i szanse42:24 Wpływ na naukę--------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/
• #39- Nowy stan skupienia materii? Kryształy Czasowe i łamanie symetrii | prof. Krzysztof Sacha 18.02.2026 1u 3min

  Myślę, że wszyscy wiemy, czym jest kryształ w przestrzeni. To regularna struktura, w której atomy układają się w powtarzalne wzory. Ale czy materia może krystalizować w czasie? I co to by w ogóle znaczyło?W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Krzysztofem Sachą właśnie o kryształach czasowych, czyli nowym stanie materii, który krystalizuje w wymiarze czasowym, a nie przestrzennym.Rozmawiamy zarówno o samym zjawisku, jak i o jego zastosowaniach w technologii. Okazuje się, że takie kryształy można wykorzystać nie tylko do odtworzenia fizyki ciała stałego, właśnie w wymiarze czasowym, ale także potencjalnie użyć w komputerach kwantowych.---------Krzysztof Sacha jest profesorem fizyki w Instytucie Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego.Jako jeden z pionierów badań nad kryształami czasowymi na świecie, zaproponował koncepcję ich realizacji w układach okresowo napędzanych, otwierając drogę do eksperymentów. Jest autorem pierwszej monografii naukowej poświęconej w całości temu zagadnieniu oraz licznych prac w tej tematyce.Profil UJ: https://chaos.if.uj.edu.pl/~sacha/----------Rozdziały:00:00 Wstęp01:16 Czym są kryształy czasowe?13:58 Energia w kryształach czasowych18:17 Spontaniczne łamanie symetrii29:46 Stabilność kryształów czasowych32:25 Jak duże mogą być kryształy czasowe?35:47 Timetronics41:37 Fizyka ciała stałego w wymiarze czasowym54:15 Komputery kwantowe58:28 Przyczyny samoorganizacji---------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/
• #38 - Czy życie może istnieć bez wody? Alternatywna biochemia Wenus | dr Janusz Pętkowski 11.02.2026 1u 14min

  Pytanie o to, czy życie mogło powstać nie tylko na Ziemi, ale także na innych planetach, jest jednym z najciekawszych wyzwań naukowych. Żeby mu sprostać, musimy pokonać nie tylko bariery technologiczne, ale także zrozumieć, jakie procesy w ogóle możemy nazywać życiem i jakie warunki muszą zaistnieć, aby mogło się ono utrzymać.W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z dr. Januszem Pętkowskim właśnie o tym, czym jest życie i dlaczego chmury Wenus mogą być potencjalnym miejscem poszukiwań w Układzie Słonecznym. Rozmawiamy zarówno o procesach charakterystycznych dla życia na Ziemi, jak i o tym, jak mogłyby one wyglądać w warunkach innych niż ziemskie. Poruszamy temat fosfiny, która na Ziemi występuje tylko jako produkt uboczny metabolizmu organizmów żywych lub w produkcji przemysłowej, a której sygnał został wykryty na Wenus. Mówimy także o misjach kosmicznych, które mogą pozwolić na dokonanie dokładniejszych obserwacji.--------Dr Janusz Pętkowski jest astrobiologiem związanym z Politechniką Wrocławską oraz MIT, a jego praca naukowa koncentruje się na poszukiwaniu śladów życia pozaziemskiego. Obecnie pełni także   funkcję zastępcy kierownika naukowego w projekcie Morning Star Missions, czyli inicjatywie realizującej prywatne misje kosmiczne, których celem jest badanie atmosfery Wenus w poszukiwaniu życia. Jest także autorem licznych prac naukowych, w tym współautorem słynnego artykułu o fosfinie na Wenus.Strona: https://www.januszpetkowski.com/Morning Star Missions: https://www.morningstarmissions.space/--------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:34 Czym jest życie?00:06:45 Życie a informacja00:17:26 Czego potrzebujemy do powstania życia?00:22:09 Czy woda jest konieczna?00:26:04 Procesy życiowe na innych planetach00:33:15 Życie na Wenus? (Fosfina, ciecze jonowe)00:51:03 Sygnatura cieczy jonowych00:55:50 Alternatywna biochemia01:08:23 Misje kosmiczne
• #37 - Czy umysł to tylko obliczenia? Granice AI i świadomości | prof. Włodzisław Duch 04.02.2026 1u 27min

  Sztuczna inteligencja to niewątpliwie jedna z najistotniejszych i potencjalnie najbardziej rewolucyjnych technologii, z jaką przyszło nam się mierzyć. A jej skutki społeczne i ekonomiczne są właściwie niemożliwe do przewidzenia. Jednak oprócz wpływu, jaki będzie miała na społeczeństwo, pojawiają się także pytania o to, co te systemy mówią nam na temat samej natury inteligencji. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Włodzisławem Duchem właśnie o tym, czym jest inteligencja i czy możemy mówić o niej w przypadku sztucznych systemów. Rozmawiamy także o tym, jak możemy opisywać te systemy i czy ma sens mówić o ich świadomości.--------Włodzisław Duch jest profesorem nauk fizycznych specjalizującym się w sztucznej inteligencji, uczeniu maszynowym, a także w neuroinformatyce i kognitywistyce. Od lat związany jest z Uniwersytetem Mikołaja Kopernika w Toruniu, gdzie kieruje Laboratorium Neurokognitywnym. Był prezydentem Europejskiego Stowarzyszenia Sieci Neuronowych (ENNS), a także członkiem wielu innych międzynarodowych akademii i towarzystw naukowych. Jako jeden z nielicznych Polaków został wyróżniony tytułem Fellow of the International Neural Network Society. Jest także autorem licznych prac i publikacji.Wiki: https://pl.wikipedia.org/wiki/W%C5%82odzis%C5%82aw_DuchStrona: https://www.is.umk.pl/~duch/indexpl.html---------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:39 Czy inteligencja to tylko obliczenia?00:07:25 Złożoność komórek a AI00:12:13 Droga do AGI00:16:50 Problem Alignmentu00:18:40 Zrozumienie działania AI00:32:36 Język do opisu systemów AI00:42:58 Obca inteligencja00:49:50 Czy AI ma umysł?00:59:02 Świadomość w sztucznych systemach01:17:11 Najciekawsze kierunki rozwoju--------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/Muzyka w podcaście: @soundsofdeafkoel ​
• #36 - Czy Wszechświat dąży do chaosu? Entropia, Informacja i Emergencja | prof. Robert Hołyst 21.01.2026 53min

  Często można usłyszeć, że entropia całego Wszechświata nieuchronnie rośnie. Jednak czy możemy stosować to pojęcie do całego Kosmosu i uznać, że dąży on do nieporządku? Sama entropia rodzi także wiele pytań o to, skąd w ogóle wzięła się niska entropia i jak to wszystko łączy się z energią czy informacją. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z profesorem Robertem Hołystem właśnie na temat entropii, informacji, energii, a także emergencji.---------Robert Hołyst jest fizykiem i profesorem w Instytucie Chemii Fizycznej Polskiej Akademii Nauk. Jego prace skupiają się na termodynamice, fizyce statystycznej oraz reakcjach biochemicznych zachodzących w żywych komórkach. Jest autorem ponad 300 publikacji naukowych, które ukazały się w najbardziej prestiżowych czasopismach, a także jednym z najczęściej cytowanych polskich naukowców.Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Robert_Ho%C5%82ystIn--------Rozdziały:00:00 Wstęp01:07 Czym jest entropia?09:17 Energia a entropia20:12 Czym jest informacja?26:44 Złożoność i emergencja37:56 Chaos i nieliniowość42:19 Rola obserwatora48:53 Przyszłe badania--------- Przypis: “Taniec” wskazujący lokalizację pokarmu to domena pszczół. Mrówki komunikują się głównie chemicznie, tworząc ścieżki zapachowe (feromony).