Circassian Encyclopedia Podcast

Episoder

• 
  الحلقة ١٠ — تهوّرٌ لا شجاعة: الجدل حول شخصية الإنسان الشركسي 04.10.2026 14min

  كان دبلوماسيٌّ من القرن الثامن عشر يجوب بلاد الشراكسة مدوّناً كل ما يراه، ثم لاحظ ما عجز عن تفسيره: لا أحد يحمل ندوب الجدري. في قرنٍ تركت فيه هذه العلّة أثرها على وجه كل أوروبيٍّ نجا منها تقريباً، كانت هنا أمةٌ كاملة ببشرةٍ صافية. والجواب كان التطعيم. راح أوبري دو لا موتريه يسأل من قريةٍ إلى قرية حتى وافق أحدهم أن يريه، فشهد العملية تُجرى على طفلةٍ في الرابعة، وحمل الطريقة معه حين رحل. في معظم هذا الفصل يصطفّ الغرباء ليصفوا شعباً يكادون لا يصدّقونه. يسجّل جورجيو إنتيريانو عام ١٥٠٢ رجالاً ينام...
• 
  الحلقة ١٠ — تهوّرٌ لا شجاعة: الجدل حول شخصية الإنسان الشركسي 04.10.2026 14min

  كان دبلوماسيٌّ من القرن الثامن عشر يجوب بلاد الشراكسة مدوّناً كل ما يراه، ثم لاحظ ما عجز عن تفسيره: لا أحد يحمل ندوب الجدري. في قرنٍ تركت فيه هذه العلّة أثرها على وجه كل أوروبيٍّ نجا منها تقريباً، كانت هنا أمةٌ كاملة ببشرةٍ صافية. والجواب كان التطعيم. راح أوبري دو لا موتريه يسأل من قريةٍ إلى قرية حتى وافق أحدهم أن يريه، فشهد العملية تُجرى على طفلةٍ في الرابعة، وحمل الطريقة معه حين رحل. في معظم هذا الفصل يصطفّ الغرباء ليصفوا شعباً يكادون لا يصدّقونه. يسجّل جورجيو إنتيريانو عام ١٥٠٢ رجالاً ينام...
• 
  Ep. 10 — Reckless, Not Brave: The Argument Over Circassian Character 04.10.2026 22min

  An 18th-century diplomat travelled through Circassia noting everything he saw, and eventually noticed something he could not explain: nobody had smallpox scars. In a century when the disease marked almost every European face that survived it, here was a whole nation with clear skin. The answer was inoculation. Aubry de la Motraye went village to village until someone agreed to show him, watched the procedure performed on a four-year-old girl, and carried the method home. For most of this chap...
• 
  Ep. 10 — Reckless, Not Brave: The Argument Over Circassian Character 04.10.2026 22min

  An 18th-century diplomat travelled through Circassia noting everything he saw, and eventually noticed something he could not explain: nobody had smallpox scars. In a century when the disease marked almost every European face that survived it, here was a whole nation with clear skin. The answer was inoculation. Aubry de la Motraye went village to village until someone agreed to show him, watched the procedure performed on a four-year-old girl, and carried the method home. For most of this chap...
• 
  Bölüm 6 — "Köle" Olmayan Kelime: Sınıflar, Meclisler ve Çerkes Toplum Düzeni 02.10.2026 26min

  İki yüz yıl boyunca Avrupalı gezginler, Çerkeslerde pşıtl denen sınıfa bakıp defterlerine tek bir kelime yazdılar: köle. Oysa pşıtl silah taşır, saflarda savaşır, kendi evine, toprağına ve hayvanına sahip olur, hatta kendi efendisini dava edip hâkimin önüne çıkarabilirdi. Bu bölümde Birinci Cildin İkinci Kısmını açıyor ve Çerkes toplumunun iç mekanizmasına giriyoruz. Milattan önce ikinci binyılın ortasında sapanla birlikte sessizce icat edilen özel mülkiyet ve ücretli emekten, Berzeg'in "sava...
• 
  Bölüm 6 — "Köle" Olmayan Kelime: Sınıflar, Meclisler ve Çerkes Toplum Düzeni 02.10.2026 26min

  İki yüz yıl boyunca Avrupalı gezginler, Çerkeslerde pşıtl denen sınıfa bakıp defterlerine tek bir kelime yazdılar: köle. Oysa pşıtl silah taşır, saflarda savaşır, kendi evine, toprağına ve hayvanına sahip olur, hatta kendi efendisini dava edip hâkimin önüne çıkarabilirdi. Bu bölümde Birinci Cildin İkinci Kısmını açıyor ve Çerkes toplumunun iç mekanizmasına giriyoruz. Milattan önce ikinci binyılın ortasında sapanla birlikte sessizce icat edilen özel mülkiyet ve ücretli emekten, Berzeg'in "sava...
• 
  الحلقة ٩ — الضيف مقدّس: الأديغة خابزة، الجزء الثاني 27.09.2026 22min

  ان رجل يعمل في فناء داره حين دخل عليه غريب يستجير به، فأخفاه. وبعد دقائق وصل فرسان يسألون إن كان قد رأى شاباً يركض، لأنهم يطاردون قاتل ابنه. قال لهم إنه لم ير أحداً، ثم أطعم الهارب، وأعطاه فرساً وزاداً، وأخرجه من القرية بعد حلول الظلام. ولو فعل غير ذلك لحاكمته القرية. يغطّي الجزء الثاني من «الأديغة خابزة» الأعراف التي حكمت حياة الشركسي من العرس إلى القبر. ندخل حفلات «الجاوغ» حيث كان الشبان والفتيات يلتقون وفق قواعد صارمة، وحيث تقرّر الألعاب من يدين لمن بوليمة في اليوم التالي. ثم الصمت الذي يت...
• 
  الحلقة ٩ — الضيف مقدّس: الأديغة خابزة، الجزء الثاني 25.09.2026 22min

  كان رجل يعمل في فناء داره حين دخل عليه غريب يستجير به، فأخفاه. وبعد دقائق وصل فرسان يسألون إن كان قد رأى شاباً يركض، لأنهم يطاردون قاتل ابنه. قال لهم إنه لم ير أحداً، ثم أطعم الهارب، وأعطاه فرساً وزاداً، وأخرجه من القرية بعد حلول الظلام. ولو فعل غير ذلك لحاكمته القرية. يغطّي الجزء الثاني من «الأديغة خابزة» الأعراف التي حكمت حياة الشركسي من العرس إلى القبر. ندخل حفلات «الجاوغ» حيث كان الشبان والفتيات يلتقون وفق قواعد صارمة، وحيث تقرّر الألعاب من يدين لمن بوليمة في اليوم التالي. ثم الصمت الذي ي...
• 
  Ep. 9 — The Guest Is Sacred: Adyghe Khabze, Part Two 25.09.2026 22min

  A man was working in his courtyard when a stranger ran in begging for shelter. He hid him. Minutes later riders arrived asking if he had seen a young man running, because they were hunting the one who killed his son. He told them he had seen nobody, fed the fugitive, gave him a horse and provisions, and led him out of the village after dark. Had he done anything else, the village would have judged him. Part Two of Adyghe Khabze covers the customs that governed a Circassian life from the weddi...
• 
  Ep. 9 — The Guest Is Sacred: Adyghe Khabze, Part Two 25.09.2026 22min

  A man was working in his courtyard when a stranger ran in begging for shelter. He hid him. Minutes later riders arrived asking if he had seen a young man running, because they were hunting the one who killed his son. He told them he had seen nobody, fed the fugitive, gave him a horse and provisions, and led him out of the village after dark. Had he done anything else, the village would have judged him. Part Two of Adyghe Khabze covers the customs that governed a Circassian life from the weddi...
• 
  Bölüm 5 — Anavatan: Elbruz, Altın Nehirler ve Kaybedilen Toprak 25.09.2026 14min

  Iason altın postu aramaya çıktığında peşinde olduğu şey bir efsane değildi: Kafkas dereleri altın tozu taşırdı ve buranın halkı koyun postlarını suya batırıp o altını toplardı. Bu bölümde Çerkeslerin sekiz bin yıldır yaşadığı toprağa bakıyoruz. Grigola'nın, Gromiko'nun, Agnes Herbert'in ve 1670'te Çerkesya'yı gezen Albert Jacques'ın tanıklıklarını okuyoruz; Prometheus'un zincirlendiği Kazbek'i, Ararat'a oturan gemiyi, Binbir Gece'nin "Kaf Dağları"nı izliyoruz. Sonra rakamlara geçiyoruz: Elbru...
• 
  Bölüm 5 — Anavatan: Elbruz, Altın Nehirler ve Kaybedilen Toprak 25.09.2026 14min

  Iason altın postu aramaya çıktığında peşinde olduğu şey bir efsane değildi: Kafkas dereleri altın tozu taşırdı ve buranın halkı koyun postlarını suya batırıp o altını toplardı. Bu bölümde Çerkeslerin sekiz bin yıldır yaşadığı toprağa bakıyoruz. Grigola'nın, Gromiko'nun, Agnes Herbert'in ve 1670'te Çerkesya'yı gezen Albert Jacques'ın tanıklıklarını okuyoruz; Prometheus'un zincirlendiği Kazbek'i, Ararat'a oturan gemiyi, Binbir Gece'nin "Kaf Dağları"nı izliyoruz. Sonra rakamlara geçiyoruz: Elbru...
• 
  الحلقة ٩ — المنديل الذي أوقف معركة: الأديغة خابزة، الجزء الأول 19.09.2026 19min

  كان المقاتلون الشراكسة قد أطبقوا على موقع روسي ولم يبقَ إلا الاقتحام. ثم خرجت زوجة القائد الروسي إلى الأرض المكشوفة، فصمتت البنادق كلها. تخلّوا عن نصرٍ مؤكد، لأن إطلاق النار بقرب امرأة، ولو كانت زوجة العدو، كان يعني تحطيم «النابة» إلى الأبد. تفتح هذه الحلقة «الأديغة خابزة»، القانون غير المكتوب الذي حكم أمةً بلا شرطة وبلا سجون، ولم ينفّذه سوى كلمة واحدة: «خانةبة»، أي العيب. نتتبّعه في الأعراف التي صانت المرأة، حيث يمرّ الرجل عن يمينها ليبعد سلاحه عنها، وحيث يكفي منديلٌ يُلقى بين متقاتلَين ليوق...
• 
  الحلقة ٩ — المنديل الذي أوقف معركة: الأديغة خابزة، الجزء الأول 19.09.2026 19min

  كان المقاتلون الشراكسة قد أطبقوا على موقع روسي ولم يبقَ إلا الاقتحام. ثم خرجت زوجة القائد الروسي إلى الأرض المكشوفة، فصمتت البنادق كلها. تخلّوا عن نصرٍ مؤكد، لأن إطلاق النار بقرب امرأة، ولو كانت زوجة العدو، كان يعني تحطيم «النابة» إلى الأبد. تفتح هذه الحلقة «الأديغة خابزة»، القانون غير المكتوب الذي حكم أمةً بلا شرطة وبلا سجون، ولم ينفّذه سوى كلمة واحدة: «خانةبة»، أي العيب. نتتبّعه في الأعراف التي صانت المرأة، حيث يمرّ الرجل عن يمينها ليبعد سلاحه عنها، وحيث يكفي منديلٌ يُلقى بين متقاتلَين ليوق...
• 
  Ep. 9 — The Handkerchief That Stopped a Battle: Adyghe Khabze, Part One 19.09.2026 24min

  Circassian fighters had a Russian position surrounded and were moments from taking it. Then the commander's wife walked out into the open ground, and every gun went quiet. They abandoned a certain victory, because firing near a woman, even an enemy's wife, would have destroyed their nape forever. This episode opens Adyghe Khabze, the unwritten code that governed a nation with no police force and no prisons, enforced by a single word: khanehba, disgrace. We trace it through the rules that prot...
• 
  Ep. 9 — The Handkerchief That Stopped a Battle: Adyghe Khabze, Part One 19.09.2026 24min

  Circassian fighters had a Russian position surrounded and were moments from taking it. Then the commander's wife walked out into the open ground, and every gun went quiet. They abandoned a certain victory, because firing near a woman, even an enemy's wife, would have destroyed their nape forever. This episode opens Adyghe Khabze, the unwritten code that governed a nation with no police force and no prisons, enforced by a single word: khanehba, disgrace. We trace it through the rules that prot...
• 
  Bölüm 4 — Adıge mi, Çerkes mi? Bir Ulusun Adının Hikâyesi 18.09.2026 18min

  Çerkesler birine değer verdiklerinde "sen benim gözüm gibisin" der. Bu ulusun bilinen en eski adı da aynı düşünceden kurulmuş olabilir: Nart, yani gözünü bir başkası için veren. Bu bölümde dört ismi tek tek açıyoruz. Nart, Ant, Adıge ve Çerkes. Namitok, Nağmuka, Samkug ve Hadagal'ın birbirine karşıt okumalarını izliyor; Ant adının Kuban kıyılarındaki tarım çağından geldiğini, Strabon'un aynı nehre Antikitis dediğini görüyoruz. Sonra dışarıdan verilen adlara geçiyoruz: 1502'de Çerkesya'ya gide...
• 
  Bölüm 4 — Adıge mi, Çerkes mi? Bir Ulusun Adının Hikâyesi 18.09.2026 18min

  Çerkesler birine değer verdiklerinde "sen benim gözüm gibisin" der. Bu ulusun bilinen en eski adı da aynı düşünceden kurulmuş olabilir: Nart, yani gözünü bir başkası için veren. Bu bölümde dört ismi tek tek açıyoruz. Nart, Ant, Adıge ve Çerkes. Namitok, Nağmuka, Samkug ve Hadagal'ın birbirine karşıt okumalarını izliyor; Ant adının Kuban kıyılarındaki tarım çağından geldiğini, Strabon'un aynı nehre Antikitis dediğini görüyoruz. Sonra dışarıdan verilen adlara geçiyoruz: 1502'de Çerkesya'ya gide...
• 
  الحلقة ٨ — المعتقدات الدينية عند الأمة الشركسية: خصائصها ونشأتها وتطوّرها 11.09.2026 20min

  قبل الإسلام، وقبل المسيحية، كان للشراكسة اسمٌ لما يؤمنون به. تها خابزة. العادات الإلهية. في هذه الحلقة نتتبّع الدين عبر ستّ مراحل من التاريخ الشركسي، من طواطم العشائر الأمومية إلى اليوم الذي خيّر فيه قيصرٌ أمّةً بين ثلاثة خيارات. نتوقّف عند تصنيف شورتانوف لآلهة الشراكسة، الكونية والمحلية والأنثوية والحامية وآلهة الكائنات الأسطورية، ولماذا بقي تلبش، إله الحديد، حاضراً بعد زوال كل إمبراطورية جاءت من بعده. ونرى المبشّرين البيزنطيين وهم يبنون الكنائس على ضفاف الكوبان والتبردي، ونرى شبّان النبلاء...
• 
  Ep. 8 — The Religious Beliefs of the Circassian Nation: Their Characteristics, Origins and Development 11.09.2026 21min

  Before Islam, before Christianity, the Circassians already had a name for what they believed. Tha khabza. The divine customs. In this episode we follow faith across six stages of Circassian history, from the totems of the mother clans to the day a Tsar handed a nation three choices. We get into Shortanov's catalogue of the Circassian gods, cosmic, local, female, protective, and mythical, and why Tlipsh, the god of iron, outlived every empire that came after him. We look at the Byzantine miss...