Nauka To Lubię

Odcinki

• 
  Co jeśli nasz świat to tylko iluzja? 13.09.2026 22min

  Czy przerażający świat „Backrooms” w reżyserii Kane’a Parsonsa da się wytłumaczyć językiem współczesnej nauki? W tym materiale analizujemy kultowy fenomen internetowy i kinowy hit, aby sprawdzić, co fizyka oraz filozofia mówią o ukrytych rzeczywistościach. Zobacz, jak popkulturowa wizja przypadkowego „noclipnięcia” poza ramy naszego świata przeplata się z realnymi hipotezami naukowymi: Odkryj obszary fizyki, neuronauki i filozofii, które bywają znacznie dziwniejsze oraz bardziej zaskakujące niż fabuła niejednego horroru!
• 
  Dlaczego PLUTON przestał być PLANETĄ? 02.09.2026 10min

  Czy stał się ofiarą naukowej biurokracji, czy po prostu od samego początku nie pasował do reszty naszego Układu Słonecznego? W tym filmie przyjrzymy się fascynującej i niezwykle dynamicznej historii Plutona. Poznasz kulisy jego żmudnego odkrycia w 1930 roku przez Clyde’a Tombaugha oraz kosmiczną „zdradę” ze strony mitycznej Eris, która zapoczątkowała wielką naukową debatę. Zobaczymy też spektakularne odkrycia sondy New Horizons z 2015 roku – zdjęcia, które zaparły dech w piersiach astronomom, ukazując lodowe góry, czapy polarne i… błękitne niebo! Czy decyzja Międzynarodowej Unii Astronomicznej z 2006 roku była sprawiedliwa? I czy daleko poza Pasem Kuipera rzeczywiście skrywa się mityczna, dziewiąta planeta? […]
• 
  Dlaczego góra lodu wywołała katastrofę w Nepalu? 30.08.2026 7min

  W Nepalu nie padało. Nie było gwałtownego wezbrania rzek po monsunie. A jednak w ciągu kilkudziesięciu minut doliną przeszła potężna fala wody, lodu, błota i skał, niszcząc drogi, mosty, elektrownie i całe miejscowości. Co właściwie wydarzyło się w Himalajach? W tym odcinku Tomasz Rożek wyjaśnia mechanizm katastrofy, która zaczęła się wysoko w górach od oderwania ogromnej masy lodu i skał. Lawina utworzyła w dolinie naturalną tamę, za którą zaczęła gromadzić się woda. Kiedy tama puściła, w dół ruszyła niszczycielska fala. Dlaczego lodowiec się oderwał? Czy przyczyną było trzęsienie ziemi? Jaką rolę mogły odegrać wysokie temperatury, topnienie lodu i zmiany zachodzące w […]
• 
  Jak ustabilizować polskie sieci energetyczne? 28.08.2026 19min

  Nasza infrastruktura przesyłowa nie nadąża za zieloną rewolucją. Bilans otwarcia tego roku wręcz szokuje: w ciągu zaledwie sześciu miesięcy polski system musiał „wyrzucić do kosza” produkcję energii z wiatru i słońca o wolumenie niemal 1,4 TWh. Dla porównania, w całym 2023 roku straty wyniosły tylko 74 GWh. Co sprawia, że na transformatorach brakuje miejsca? W tym odcinku jedziemy do Czernikowa, by zobaczyć z bliska potężne baterie. Sprawdzamy, jak pełnią one rolę precyzyjnego chirurga operującego na parametrach prądu, natychmiast wyrównując niebezpieczne skoki napięcia. Pokazujemy też, jak wygląda „cyfrowy mózg” energetyki, w tym innowacyjne systemy potrafiące samodzielnie zlokalizować awarię, odciąć uszkodzony kabel i […]
• 
  Raport z AI za 200 tysięcy, plagiaty i omerta. Co NISZCZY polskie uczelnie? 25.08.2026 9min

  Czy chroniczny brak pieniędzy to jedyny problem polskiego szkolnictwa wyższego? Ostatnie miesiące przyniosły serię kompromitujących afer: od plagiatów profesora AGH i masowej produkcji dyplomów w Collegium Humanum, przez mobbing i molestowanie, aż po kuriozalny, naszpikowany absurdalnymi błędami raport rządowej pełnomocniczki prof. dr hab. Barbary Mróz-Gorgoń, wygenerowany przez sztuczną inteligencję za blisko 200 tysięcy złotych. Jednak najgroźniejszą chorobą toczącą polską akademię nie są same patologie, ale systemowa, tchórzliwa zmowa milczenia i zamiatanie spraw pod dywan. Gdy na uczelniach dochodzi do nadużyć, środowisko naukowe zbyt często reaguje zasadą sycylijskiej omerty, chroniąc sprawców i niszcząc społeczny kredyt zaufania do nauki. Czy dopóki akademicy sami […]
• 
  Kto stoi za budową morskiej farmy wiatrowej w Polsce? 20.08.2026 24min

  „Biuro” sto metrów nad wzburzonym Bałtykiem, praca na 12-godzinnych zmianach, 24/7 i nieustanna walka z czasem oraz żywiołem. Budowa pierwszej polskiej morskiej farmy wiatrowej Baltic Power to nie tylko potężna inżynieria. To przede wszystkim codzienna praca ludzi, którzy związali swoje życie z morzem, gdzie nie ma miejsca na rutynę. W tym odcinku rezygnujemy z tradycyjnej narracji i zabieramy Was bezpośrednio w sam środek morskiej operacji. Zobaczycie, jak wygląda praca techników na morzu – od porannej odprawy „safety toolbox” o 6:30 w Łebie i przygotowywania narzędzi i sprzętu chroniącego życie i zdrowie na wysokości, po wejście na pokład morskich „taksówek” – szybkich, […]
• 
  Skutki tej FALI UPAŁÓW mogą być drastyczne 17.08.2026 10min

  Wysadzili dno Dunaju, żeby ratować elektrownię jądrową i zapobiec kryzysowi energetycznemu. Brzmi jak scena z filmu katastroficznego, ale wydarzyło się naprawdę. Rekordowe upały i susza sprawiły, że poziom wody w Dunaju spadł tak mocno, iż zagrożone zostało chłodzenie rumuńskiej elektrowni jądrowej Cernavodă, produkującej niemal 20 procent energii elektrycznej kraju. Aby skierować wodę w stronę kanałów chłodzących reaktory, wojskowi nurkowie i saperzy użyli blisko 200 kilogramów materiałów wybuchowych, a następnie zatopili barki wypełnione kamieniami. Dlaczego elektrownie potrzebują tak ogromnych ilości wody? Co się dzieje, gdy rzeki stają się zbyt płytkie albo zbyt ciepłe? I dlaczego podczas upałów, gdy gwałtownie rośnie zużycie energii […]
• 
  Czy Bałtyk uratuje nas przed brakiem prądu? 31.07.2026 16min

  Co wydarzy się, gdy w całym kraju zabraknie prądu? Pytanie to przestało być czystą teorią po spektakularnej awarii zasilania na Półwyspie Iberyjskim, gdzie system załamał się w kilkanaście sekund. Aby zapewnić bezpieczeństwo elektroenergetyczne, w Polsce realizowane są inwestycje na wielką skalę – na czele z pierwszą morską farmą wiatrową Baltic Power. W tym odcinku podcastu zabieramy Was w podróż śladami prądu przesyłanego z morza. Tomasz Rożek rozmawia z ekspertami i inżynierami o kulisach konstrukcji 250-metrowych turbin, 1700-tonowych fundamentach wbijanych w dno Bałtyku oraz 240 kilometrach specjalistycznych podwodnych kabli. Dowiesz się m.in.: Posłuchaj merytorycznej dyskusji o technologii, która zmienia polski miks energetyczny! […]
• 
  Jak technologia karmi świat? 16.07.2026 14min

  #płatnawspółpraca Czy zastanawiałeś się kiedyś, jak wyglądałaby Twoja dieta, gdyby nie nowoczesna inżynieria? W tym odcinku wracamy pamięcią do czasów, gdy mleko piło się prosto z aluminiowej bańki, by błyskawicznie przenieść się do ery Przemysłu 4.0. Dr Tomasz Rożek analizuje, jak niewidoczne na pierwszy rzut oka systemy automatyzacji i cyfryzacji dbają o to, by żywność na naszych półkach była bezpieczna, świeża i najwyższej jakości. Odwiedzamy laboratoria i hale produkcyjne Mlekovity. Rozmawiamy także o fascynującej technologii predictive maintenance (przewidywaniu awarii maszyn), cyfrowych bliźniakach oraz ekologicznych wyzwaniach branży spożywczej – w tym o oszczędzaniu milionów litrów wody i drodze do neutralności klimatycznej. […]
• 
  Jak MARKETING oszukuje nas na wodzie? 10.07.2026 15min

  Woda przestała być zwykłym elementem rzeczywistości, a stała się symbolem wellness, premium i gigantycznym biznesem wartym setki miliardów dolarów rocznie. Internet i reklamy regularnie straszą nas narracją o chronicznym odwodnieniu, sugerując, że uratować nas może tylko kolejna butelka i specjalna aplikacja przypominająca o piciu. Ale co na to twarda biologia? Organizm człowieka w 60-70% składa się z wody, a miliony lat ewolucji wyposażyły nas w niezwykle precyzyjne mechanizmy kontrolowania gospodarki wodnej, na czele z podwzgórzem i naturalnym odruchem pragnienia. W tym odcinku odkryjesz: Nasz organizm nie jest kruchą maszyną, którą trzeba nieustannie i obsesyjnie uzupełniać do określonego poziomu. Obejrzyj film, […]
• 
  Czym naprawdę oddychasz? Rozbijamy smog na czynniki pierwsze 02.07.2026 15min

  #płatnawspółpraca Przeciętnie wykonujesz 20 tysięcy oddechów dziennie. Co trafia wtedy do Twoich płuc? Zimą to często toksyczny koktajl pyłów PM10, PM2.5 i rakotwórczego benzo(a)pirenu, który przenika prosto do krwiobiegu, niszcząc płuca, serce i mózg. Dlaczego dr Tomasz Rożek mówi o tym w środku lata? Ponieważ to właśnie teraz podejmujemy decyzje, które zaważą na tym, czym będziemy oddychać zimą. Głównym źródłem smogu są domowe „kopciuchy” i nieocieplone ściany, przez które pieniądze na ogrzewanie dosłownie wylatują nam kominem. Z tego odcinka dowiesz się: Zgłoś się po dofinansowanie: wejdź na stronę czystepowietrze.gov.pl i sprawdź, jak uzyskać nawet do 100% dotacji na ocieplenie domu […]
• 
  Misja Artemis w tarapatach? Wybuch rakiety i polskie ambicje kosmiczne! 29.06.2026 21min

  Czy lądowanie człowieka na Księżycu w 2027 roku jest w ogóle możliwe po spektakularnej eksplozji rakiety New Glenn firmy Blue Origin? W najnowszym przeglądzie wiadomości kosmicznych, Tomasz Rożek i Krzysztof Kurdyła biorą pod lupę wybuchowe zmiany w programie Artemis i analizują, jak zniszczenie kluczowej infrastruktury startowej wpłynie na napięty kalendarz NASA. Sytuacja staje się coraz bardziej skomplikowana, a kluczowe lądowniki mają funkcjonować jedynie jako makiety z ograniczoną funkcjonalnością. W tym odcinku przechodzimy jednak również do bardzo pozytywnych informacji – w tym tych z naszego polskiego podwórka:🔹 Centrum Kosmiczne w kopalni “Wujek”: Poznajcie unikalny projekt badawczy, w który zaangażowani są twórcy […]
• 
  Jak technologia ratuje polską transformację energetyczną przed „wąskim gardłem”? 25.06.2026 21min

  #płatnawspółpraca Odnawialne źródła energii przekroczyły w Polsce barierę 50% mocy zainstalowanej. Dlaczego w najbardziej słoneczne dni operator wyłącza wielkie farmy fotowoltaiczne, skazując nas na organiczenia w wykorzystaniu energii ze źródeł odnawialnych? W tym odcinku dr Tomasz Rożek nadaje bezpośrednio z Przykony – serca farmy fotowoltaiczno-wiatrowej należącej do Grupy ORLEN. Przejdziemy fascynującą drogę od fizyki atomu krzemu i nowoczesnych, dwustronnych paneli bifacial, przez inżynieryjne zarządzanie flotą wiatraków i unikanie efektu cienia wiatrowego (wake effect), aż po wielkie stacje przesyłowe GPO. Posłuchaj o tym, jak zaawansowane algorytmy SCADA ratują system przed awariami i dlaczego bez gigantycznych magazynów energii BESS transformacja nie będzie […]
• 
  Czy POLSKA wybuduje stację kosmiczną? 21.06.2026 10min

  Odkryj, jak śląska Kopalnia “Wujek” może zmienić się w jedno z największych w Europie centrów technologii kosmicznych! Zamiast zamykać stare kopalnie i tworzyć z nich skanseny, możemy nadać im zupełnie nowe, innowacyjne życie. Udowadnia to historia arktycznego Ny-Ålesund, gdzie dawna osada górnicza stała się światowym centrum badań nad klimatem i kosmosem. W tym materiale przedstawiam rewolucyjną koncepcję Centrum Symulacji Osadnictwa Kosmicznego, zlokalizowanego w Kopalni “Wujek” na Śląsku. Dlaczego kopalnia to idealne miejsce dla branży kosmicznej? Jej głębokie, podziemne wyrobiska stanowią “brudne” środowisko (pełne pyłu, pozbawione sygnału GPS i odcięte od świata), które doskonale symuluje surowe warunki panujące na Księżycu czy […]
• 
  Czy Bałtyk uratuje nas przed brakiem prądu? 11.06.2026 13min

  #płatnawspółpraca Zapotrzebowanie na energię w Polsce bije kolejne rekordy, a przed nami potężne wyzwania klimatyczne. Co musimy zrobić, aby w naszych domach po prostu nie zgasły światła? W tym odcinku dr Tomasz Rożek zabiera słuchaczy ponad 20 kilometrów od brzegu Morza Bałtyckiego, gdzie na wysokości Łeby powstaje Baltic Power – pierwsza polska morska farma wiatrowa, budowana przez Grupę ORLEN i Northland Power. Posłuchaj o fascynujących szczegółach technicznych konstrukcji wbijanych na 35 metrów w morskie dno i dowiedz się, dlaczego wiatr na morzu jest znacznie bardziej stabilny i przewidywalny niż na lądzie. Rozprawiamy się z najpopularniejszymi mitami ekologicznymi i sprawdzamy, jak […]
• 
  Rożek u Rosiaka: Jak chciwość, ideologie i pycha deformują badania naukowe? 01.06.2026 32min

  Porozmawiamy z autorem książki, która pokazuje na przykładach, że nauka podlega podobnym patologiom jak każda inna dziedzina życia społecznego.
• 
  Jak morski wiatr zmienia polską energetykę? 29.05.2026 21min

  #płatnawspółpraca Słyszałeś kiedyś, jak brzmi rewolucja? Dzisiaj zabieram Cię nad Bałtyk, a dokładniej do bazy serwisowej w Łebie. To stąd rusza budowa pierwszej polskiej morskiej farmy wiatrowej. Zapnij pasy, bo skala tego inżynieryjnego przedsięwzięcia dosłownie rzuca na kolana. Dlaczego musimy przenieść produkcję prądu na pełne morze i to w tempie ekspresowym? Według niektórych prognoz do 2040 roku Polska przejdzie gigantyczną elektryfikację przemysłu i transportu – nasze zapotrzebowanie na energię skoczy ze 165 TWh do 270 TWh rocznie. Ponieważ stare elektrownie węglowe będą sukcesywnie wyłączane, grozi nam potężna luka energetyczna. Czy stabilny, morski wiatr i nowoczesna technologia offshore są w stanie […]
• 
  Drenaż mózgów – jak Polska traci swoje największe talenty 27.05.2026 7min

  Dlaczego aż 19 laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie nauk ścisłych urodziło się w Polsce, ale żaden z nich nie otrzymał jej za badania prowadzone w naszym kraju? Polska stała się największym na świecie dawcą talentów, zmagającym się z potężnym zjawiskiem drenażu mózgów (brain drain). W tym filmie omawiam protest polskich naukowców, którzy postulują o zwiększenie nakładów na naukę do 3% PKB. Obecnie przeznaczamy na ten cel zaledwie około 1,2%, przez co początkujący badacze otrzymują stypendia rzędu 3-4 tysięcy złotych netto i nie są w stanie utrzymać się w dużych miastach. Wyjaśniam, dlaczego ten protest to nie jest zwykła walka o […]
• 
  Czego najbardziej NIE WIEMY o wszechświecie? [DEBATA] 26.05.2026 1godz 1min

  #współpracapłatna Matematycznie opisujemy kosmos z dokładnością przekraczającą 1%, ale fizycznie wciąż nie wiemy, czym jest jego główne 95% masy i energii. Dlaczego współczesna nauka dotarła do ściany i pilnie potrzebuje nowego Kopernika? W tym odcinku podcastu „Nauka. To lubię!” dr Tomasz Rożek zaprasza na fascynującą, momentami burzliwą dyskusję z wybitnymi fizykami, kosmologami i astronomami reprezentującymi Akademię Kopernikańską. Rozmawiamy o tym, czy programy takie jak powrót NASA na Księżyc (Artemis) to marnowanie pieniędzy, jak wielka polityka i wyścig z Chinami wpływają na fundusze naukowe oraz dlaczego to właśnie w kosmosie musimy szukać odpowiedzi na pytania o najmniejsze cegiełki mikroświata. Nie zabraknie […]
• 
  Co zmieni polska bomba atomowa ? 15.05.2026 56min

  W obliczu wojny w Ukrainie, pęknięć w Ładzie Transatlantyckim i powracających nuklearnych gróźb ze strony Rosji, to pytanie pada w naszym kraju coraz częściej. W tym filmie kompleksowo analizujemy, czy Polska mogłaby – i czy powinna – wejść w program budowy własnej broni jądrowej. Tłumaczymy, jak w dzisiejszych realiach działa doktryna wzajemnego gwarantowanego zniszczenia (MAD) i czym różni się broń strategiczna od taktycznej. W materiale omawiamy: * Technologiczne wyzwania: Od wydobycia polskiego uranu i produkcji „żółtego ciastka”, przez skomplikowane kaskady wirówek do wzbogacania, aż po trudności z pozyskiwaniem plutonu metodą PUREX. * Prawo i geopolitykę: Czy traktat NPT blokuje nasze […]