Vroege Vogels

Epizode

• 
  Vroege Vogels: Prinsjesdag, klimaat en Europese hoornaar - 13 sep 2026, 07:00 - 10:00 13.09.2026 2h 24min

  Wat kunnen we van dieren leren over het vrouwenlichaam en -brein? Wetenschapsjournalist Ellemiek de Wit onderzoekt dit in haar boek 'Hormonaal als een garnaal'. Hoe bescherm je wandelaars die langs een nest van de Europese hoornaar lopen? Duizenden mensen lopen dit weekend mee in de Klimaatmars in Amsterdam. Aan de vooravond van Prinsjesdag klinkt vanuit verschillende milieubeweging een duidelijke boodschap aan het kabinet. Verder in de uitzending: Alchemistentuin in Alkmaar, Meester in het paradijs, Archief van mogelijk verlies, boomvalk en de Muggenradar. De column is van Dichtwater. Presentatie: Menno Bentveld
• 
  Vroege Vogels: Nieuwe klimaatprijs, reuzenstern en de walnoot 06.09.2026 2h 18min

  De reuzenstern trekt in het najaar onder andere via Nederland naar Afrika. Jonge vogels leren van hun vader hoe ze naar dit overwinteringsgebied moeten vliegen. Al sinds de jaren tachtig zoekt Jaap de Vlas regelmatig bij de grond naar kleine beestjes in kwelders. Zo kreeg hij een inkijkje in dit ecosysteem langs de kust. In zijn nieuwe boek volgt tuin- en plantenkenner Romke van de Kaa het spoor van de walnoot. Achter de geribbelde noot schuilt een fascinerend verhaal van wilde bossen, oude handelsroutes en eeuwenoude culturen. Verder in de uitzending: nieuwe klimaatprijs, Miniatuurwereld, Nieke redt duiven, Schothorst van vroeger en deguldenroede. De column is van Dolf Jansen. Presentatie: Menno Bentveld
• 
  Vroege Vogels: Shortlist natuurboekenprijs, migrerende steltlopers en lucht-eDNA - 30 aug 2026, 07:00 - 10:00 30.08.2026 2h 24min

  De jury van de Natuurboekenprijs 2026 maakt de shortlist bekend tijdens de uitzending. Ze hebben de boeken van de longlist verslonden en zijn tot een top 5 gekomen. De Waddenzee is een belangrijke plek voor migrerende steltlopers. Volgens filmer Folkert Jan Hoogstra is augustus is dé maand om ze te zien. In het Reevediep wordt een pilot uitgevoerd voor biodiversiteitsonderzoek met behulp van lucht-eDNA. De methode is gebaseerd op het feit dat alle levende organismen, via huidcellen, urine of pollen, hun DNA achterlaten. Verder in de uitzending: de valse wolfspin, Drentse flora, egelopvang, veencongres, natuurbeweging is te mild en flora Rothmaler. De column is van Bibi Dumon Tak. Presentatie: Menno Bentveld.
• 
  Wantsen, klimaatminister Stientje van Veldhoven en fossiel zeereptiel 23.08.2026 2h 23min

  Bosbranden, droogte en extreem lage rivierwaterstanden: klimaatverandering is een bloedserieus thema. Dat ziet ook minister van Klimaat en Groene Groei Stientje van Veldhoven, maar worden de klimaatdoelen wel gehaald? Achter namen als vuurwants, groene stinkwants en bedwants schuilt een verrassend rijke en kleurrijke wereld. We spreken we met entomoloog Berend Aukema over zijn nieuwe Veldgids Wantsen. In 2009 woedde in de Schoorlse duinen een grote brand. Om te zien hoe dit duingebied zich na deze ramp heeft herstelt gaan we op pad met boswachter Jeroen Pater van Staatsbosbeheer. Verder in de uitzending: egelspel, Brabara Gravendeel van de Hortus Botanicus Leiden, een nieuw aquatisch fossiel, motmuggen en de soundscape van Europa deel II. De column is van Hans Sibbel. Presentatie: Menno Bentveld.
• 
  Vroege Vogels: Natuurbranden, blauwe kiekendief en libellengids - 16 aug 2026, 07:00 - 10:00 16.08.2026 2h 27min

  Hittegolven, langdurige droogte en harde wind zorgden deze zomer op veel plaatsen voor extreme omstandigheden. We spreken Wageningse onderzoeker Cathelijne Stoof, gespecialiseerd in natuurbranden en Frans Schepers van Rewilding Europe. De blauwe kiekendief staat in Nederland als broedvogel op uitsterven. De laatste paartjes broeden vrijwel altijd op de Waddeneilanden, maar dit jaar werden onderzoekers verrast door een succesvol broedgeval in een graanveld op het vasteland. Gepensioneerd docent Jan Katsman heeft een nieuwe libellengids geschreven over soorten van de Benelux. Hij loopt wekelijks een traject door het Leersumse veld waar bijzondere libellen voorkomen. Verder in de uitzending: de wateratlas van Noord-Holland, veldgids van kustvissen, de wespentelling, lachen om het klimaat, natuur in het theater en de soundscape van Europa. De column is van Jelle Reumer. ‘Presentatie: Andrea van Pol’.
• 
  Vroege Vogels: Zonsverduistering, milieucriminaliteit en drieteenstrandloper - 09 aug 2026, 07:00 - 10:00 09.08.2026 2h 31min

  Wat doen vogels tijdens een zonsverduistering? Onderzoekers van de RUG hebben bij vijftig vrijwilligers meetkastjes geplaatst die dag en nacht vogelgeluiden registreren. Natuurliefhebber Gert Veurink is Politiechef Oost-Nederland en Landelijk Portefeuillehouder Milieu. Ondanks dat de politie milieucriminaliteit nu volledig serieus neemt, is de pakkans nog laag. De meeste boeren moeten alle zeilen bijzetten om hun koeien groen gras te kunnen bieden. Maar boer Jan Dirk van de Voort gaat anders te werk op zijn land, en met succes. Verder in de uitzending: hoe drieteenstrandlopers prooien opsporen, varens, Ineke's volkstuin, Sint Maarten en de vogelradar. De column is van Begijn de Bleu. Presentatie Andrea van Pol.
• 
  Vroege Vogels: Argusvlinder, opwarmende Noordzee en 'Door de ogen van een vogel' - 02 aug 2026, 07:00 - 10:00 02.08.2026 2h 36min

  Van de vroegere populatie argusvlinders is nog maar twee procent over. Om de soort in Friesland te beschermen heeft een groep vlinderliefhebbers ‘Red de argusvlinder" opgericht. Hoe ervaart een vogel de wereld? Dat is de centrale vraag in het boek ‘Door de ogen van een vogel’ van kunstenaar, schrijver en vogelkenner Achilles Cools. De Noordzee is sinds de metingen niet eerder zo warm geweest in deze tijd van het jaar. Welk proces zit hier achter en wat zijn de gevolgen voor het zeeleven? Verder in de uitzending: sepia's, vogelaar Matias 'Mattie' Fortunato Duarte, motten, vogels op de nieuwe bankbiljetten en zaden in de zomer. De column is van Dolf Jansen, presentatie is in handen van Jan van Poppel.
• 
  Geur van Friesland, vogelapps en portret van Kees Moeliker 26.07.2026 2h 9min

  Bioloog Kees Moeliker combineert al jaren droge humor met scherpe kennis over de natuur. Nu hij afscheid neemt als directeur van Het Natuurhistorisch te Rotterdam gaan we met hem de diepte in. Friesland is de eerste provincie die de geur van het landschap heeft opgenomen in haar Erfgoed. Maar hoe ruikt Friesland? De lage waterstanden maken duidelijk dat we rekening moeten houden met zowel overstromingen als droogvallende rivieren. Verder in de uitzending: veschillende vogelapps, succesverhaal van de houting, natuurboeken met Alexander Reeuwijk en de natuur rondom Saba. De column is van Bibi Dumon Tak. Presentatie: Jan van Poppel.
• 
  Teunisbloemen, haaien en gekraagde roodstaarten 19.07.2026 2h 11min

  Hoe bewegen haaien en roggen zich door de Noordzee en de Oosterschelde? Om hier antwoord op te krijgen, worden ze door een team van onderzoekers en sportvissers gevangen en gezenderd. Wanneer je ’s ochtends kijkt, zie je de bloemen van de grote teunisbloem langzaam verwelken. Dat klinkt treurig, maar elke avond begint de bloei opnieuw. Goed nieuws over de allereerste doorrekening van de nieuwe stikstofplannen van het kabinet. Verder in de uitzending: gekraagde roodstaarten, tamme kastanjes, korstmossen, bergen in beweging, opvangen van jonge gierzwaluwen en flamingo Bob op Curaçao. De column is van Nikki Dekker. Presentatie: Menno Bentveld
• 
  Effect van AI, vliegende insecten en Natuurboekenprijs 12.07.2026 2h 22min

  Achter deze razendsnelle technologische vooruitgang van kunstmatige intelligentie schuilt een schaduwkant: de impact van AI op ons klimaat is enorm. Wageningse onderzoeker Florian Muijres ontdekte iets heel opmerkelijks over vliegende muggen. En we maken bekend welke vijftien boeken op de longlist van de Natuurboekenprijs 2026 staan. Verder in de uitzending: blauwe reigers, tiny poel op een schoolplein, dennenappels, steenuilen, Tuinvlindertelling en de natuur van Bonaire. De column is van Jelle Reumer. ‘Presentatie: Menno Bentveld’.
• 
  Zes maanden uit het leven van een blauwe reiger 10.07.2026 45min

  Het was het mooiste half jaar uit het gezamenlijke leven van ecoloog Atze van der Goot en verslaggever Merlijn Schneiders. Elke maand bezochten ze de blauwe reigerkolonie in het Amsterdamse Bos. Ze zagen hoe de reigerouders nesten bouwden, hoe ze hun kuikens Amerikaanse rivierkreeften voerden en hoe de jongen steeds meer op eigen poten gingen staan. Deze week gaan zij voor de laatste keer naar de kolonie. Daarom hier het hele feuilleton achter elkaar: reis met Merlijn en Atze mee langs een halfjaar blauwe reigers.
• 
  Wespennesten, grijze zeehonden en natuur in de Cariben 05.07.2026 2h 18min

  Wie in de tuin of onder het dak een wespennest vindt, zal misschien geneigd zijn een ongediertebestrijder bellen. Maar volgens de Wespenstichting is dat vaak helemaal niet nodig. Zeehondenonderzoeker Jessica Schop verwacht dat de groei van de populatie grijze zeehonden zal toenemen en zich nog verder naar het oosten zal uitbreiden. Op de zes Caribische eilanden van het Koninkrijk der Nederlanden gaat een indrukwekkende natuur schuil. Deze verborgen wereld wordt onthuld in de nieuwe BNNVARA-documentaireserie 'Natuur in de Cariben'. En verder: zoogdierbescherming, Kennemerduinen, zomerhommels, Geert de Snoo, de tapir,. De column is van Dolf Jansen. Presentatie: Menno Bentveld
• 
  Vroege Vogels: Flamingo's, onweer en bonte vliegenvangers - 28 jun 2026, 07:00 - 10:00 28.06.2026 2h 24min

  Net over de grens in het Duitse Zwillbrocker Venn leeft een flamingokolonie van zo'n 80 vogels groot. Natuurfotograaf Erik Ottema volgt de kolonie al een jaar of tien en is er bijna dagelijks te vinden. In 2022 besloot Militair Jesse zich in Oekraïne in te zetten voor de vrede en vrijheid. In mei 2024 kwam hij daar om. Zijn laatste wens was om met zijn nalatenschap een stuk landbouwgrond te kopen en dat weer te laten verwilderen tot natuur. Veel jonge trekvogels leren de route van hun ouders, maar hoe zit dat bij kleine zangvogels? Nieuw onderzoek naar de bonte vliegenvanger laat zien dat zowel genen als de omgeving waarin een vogel opgroeit bepalen waar hij uiteindelijk overwintert. En verder: sociale voedseltuin, eat more trees, klimaatbuffer, drijvende tuinen en landbouwplannen van Van Essen. De column is van Bibi Dumon Tak. ‘Presentatie: Menno Bentveld’.
• 
  Vroege Vogels: bruinvissen, zonnewende en marters - 21 jun 2026, 07:00 - 10:00 22.06.2026 2h 30min

  Waarom is de overleving van gruttokuikens in de Nederlandse weiden zo slecht? Met 160 uitgebroede gruttokuikens gaan onderzoekers dit de komende vijf jaar proberen te achterhalen. Met tienduizenden gewone bruinvissen voor onze kust en nog eens tientallen in de Oosterschelde heb je toch een grote kans een walvis te spotten. Rondom midzomer bestonden veel volksgebruiken en -verhalen gerelateerd aan planten. Sommige hebben het tot in de huidige tijd overleefd, zoals de de Sint Janstros. En verder: Marters in huis, exoten bij het Groene Huis, wasplaten, Actie Kievit, Hans Dorrestijn en verzuring van het Loobos. De column is van Katinka Polderman. Presentatie: Andrea van Pol.
• 
  Bijen bij forten, kwakkenkolonie en Doggersbank 14.06.2026 2h 15min

  De forten van de Hollandse Waterlinies blijken een ideaal leefgebied te zijn voor bijzondere bijen. Maar liefst een derde van alle Nederlandse bijensoorten zijn hier terug te vinden. In Middelburg leeft de grootste kolonie kwakken van Nederland. Mede doordat ze worden bijgevoerd is het aantal broedparen opgelopen tot zo’n vijfentwintig. Ondanks de stikstofcrisis groeien landbouw en natuur steeds dichter naar elkaar toe. Volgende week dinsdag viert Boerennatuur, de koepel van agrarische collectieven, zijn tienjarig bestaan. En verder: een proefzeildag voor herstel van de Doggersbank, de klimaatimpact van het WK voetbal, moerasandijvie, bodemgeluiden, ijstijdherten en mieren. De column is van Dichtwater. Presentatie: Menno Bentveld 
• 
  Vroege Vogels: Koraal, Surinaamse vogelgids en Beleef de Lente - 07 jun 2026, 07:00 - 10:00 07.06.2026 2h 29min

  De meeste viseitjes zijn piepklein en drijven mee op de oceaanstromen. Toch zijn juist deze kwetsbare viseitjes misschien wel de sleutel tot het herstel van koraalriffen. Normaal is vogelgids Fred Pansa in de jungle van Suriname te vinden. Maar ook voor Nederlandse natuur haalt hij zijn neus niet op. Schrijver en historicus Eva Vriend schreef vorig jaar het essay 'De Waterzoon', over vader Jac. P. en zoon Jo Thijsse.  En verder: Beleef de Lente, de grote rietsigaargalvlieg, de dichter van Pampus en waterdiertjes. De column is van Dolf Jansen. Vroege Vogels Radio op NPO Radio 1 wordt zondag gepresenteerd door Menno Bentveld van 7.00 tot 10.00 uur vanuit het Radiohuis in Hilversum.‘Presentatie: Menno Bentveld’.
• 
  Vroege Vogels: Live vanaf de camping 31.05.2026 2h 14min

  Het kampeerseizoen is begonnen en de zomervakantie staat voor de deur. Daarom trekken wij eropuit om een bijzonder biotoop te verkennen: de natuur op de camping. We speuren naar insecten in het wc-hok, tellen nachtvlinders en gaan wild spotten. Ook hoor je welke dieren onder je tent leven en welke soorten met buitenlandse toeristen meereizen. Presentatie: Menno Bentveld, live vanaf de Zeeuwse camping en zorgboerderij Catharina Maria Hof in Kamperland.
• 
  Matkop, eikelmuis en sloten 24.05.2026 2h 6min

  De matkop is de laatste 30 jaar met 75% achteruit gegaan. Vogelonderzoeker Tim Langerak van adviesbureau Ecoresult doet onderzoek naar deze zeldzame mezensoort. De eikelmuis verdwijnt in een alarmerend tempo uit Europa. Zuid-Limburg geeft de strijd niet op en werkt sinds 2018 hard om het leefgebied te herstellen. Natuurfilmers Arthur de Bruin en Dick Harrewijn legden het onderwaterleven anno nu in bewegend beeld vast. Hun documentaire 'Sloot' laat zien waarom sloten zo belangrijk zijn voor de natuur in Nederland. De column is van Nikki Dekker. Presentatie: Menno Bentveld.
• 
  Kleine karekiet, wilde honing en natuurvolkeren 17.05.2026 2h 22min

  Veel natuurvolkeren zien de natuur als een complex samenhangend geheel waar je zelf ook onderdeel van bent. In die geest geven Michel Grobbe en Diederik Pomstra de opleiding 'Educational Professional Bushcraft'. Voor de inheemse bevolking in de Filipijnen kan wilde honing wel eens de sleutel zijn tot het verkrijgen van landrechten. Merlijn van Weerd doet al meer dan twintig jaar onderzoek naar het beschermen van de lokale natuur op de archipel. We sluiten het Nationaal Vogelconcert af met de kleine karekiet. De column is van Jocelyn de Kwant.  ‘Presentatie: Menno Bentveld’. 
• 
  Zanglijster, slijkgarnaaltjes en bultrug Timmy 10.05.2026 2h 12min

  Door het veranderende klimaat moeten rosse grutto's in een kortere tijd voldoende voedsel vinden om de reis naar het noorden af te maken. Ze hebben sinds kort een nieuwe voedselbron gevonden in ons waddengebied: slijkgarnaaltjes. Voor ons Nationaal Vogelconcert bezoeken we deze keer landgoed Amelisweerd ten oosten van Utrecht. Hier laat de zanglijster zich in de vroege ochtend maar al te goed horen. En verder: bultrug Timmy, kalverenstrand en het vervolg van de blauwe reigers in het Amsterdamse bos. De column is van Patrick Jansen. Presentatie: Menno Bentveld