To Bardziej Skomplikowane

Epizode

• 
  #63 - Czy Einstein wciąż wystarcza? Chaos i granice współczesnej kosmologii | prof. Sebastian Szybka 05.08.2026 50min

  W tym odcinku rozmawiam z prof. Sebastianem Szybką o ogólnej teorii względności, chaosie, współczesnej kosmologii oraz granicach przewidywania w fizyce. Ogólna teoria względności jest jedną z najlepiej potwierdzonych teorii współczesnej fizyki i stanowi podstawę dzisiejszej kosmologii. Zastosowanie jej do całego Wszechświata wymaga jednak daleko idącej ekstrapolacji, uproszczeń i założeń, których trafność sprawdzamy wraz z coraz dokładniejszymi obserwacjami. Równania Einsteina są przy tym nieliniowe, dlatego opis wielu zjawisk wymaga zastosowania metod numerycznych, a w niektórych układach może pojawić się także chaos deterministyczny. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o ogólnej teorii względności i granicach współczesnej kosmologii z dr. hab. Sebastianem Szybką, prof. UJ, fizykiem relatywistą i kosmologiem, kierownikiem Zakładu Astrofizyki Relatywistycznej i Kosmologii w Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rozmawiamy m.in. o napięciu Hubble’a, różnicy między teorią a modelem, zasadzie kosmologicznej, nieliniowości równań Einsteina, falach grawitacyjnych, chaosie deterministycznym, emergencji, ciemnej materii i ciemnej energii, zmianach paradygmatu w fizyce oraz roli sztucznej inteligencji. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - Czy napięcie Hubble’a jest skutkiem błędnej interpretacji obserwacji, niedoskonałości standardowego modelu kosmologicznego, czy może pierwszym śladem fizyki wykraczającej poza teorię Einsteina.- Czym różni się teoria fizyczna od budowanego w jej ramach modelu, jaki jest zakres stosowalności ogólnej teorii względności oraz dlaczego zasada jednorodności Wszechświata przez długi czas była przede wszystkim założeniem.- Dlaczego nieliniowość równań Einsteina wymaga stosowania symulacji komputerowych, jak powstają wzorce fal grawitacyjnych oraz czy możemy wykryć sygnał, którego wcześniej nie przewidzieliśmy.- W jaki sposób chaos deterministyczny pojawia się już w problemie trzech ciał, czy jego opis może zależeć od obserwatora oraz jak z fundamentalnych praw wyłaniają się zjawiska emergentne, takie jak termodynamika czarnych dziur.- Czy ciemna materia i ciemna energia mogą być skutkiem uproszczeń modelu, dlaczego modyfikowanie istniejących równań nie musi prowadzić do głębszego zrozumienia oraz czy sztuczna inteligencja może przewidywać zjawiska fizyczne bez dostarczania nam zrozumiałych praw. --------- dr hab. Sebastian Szybka, prof. UJ, to fizyk relatywista i kosmolog, kierownik Zakładu Astrofizyki Relatywistycznej i Kosmologii oraz kierownik studiów w Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W swojej pracy badawczej zajmuje się ogólną teorią względności, kosmologią relatywistyczną, nieliniowymi zjawiskami grawitacyjnymi, chaosem, wpływem niejednorodności na modele kosmologiczne oraz fizyką czarnych dziur.Prowadzi również badania numeryczne dotyczące termodynamiki czarnych dziur, w tym problemu trzeciego prawa, którego możliwe naruszenie mogłoby mieć znaczenie dla prób połączenia teorii grawitacji z fizyką kwantową. Strona Obserwatorium Astronomicznego UJ:https://www.oa.uj.edu.pl/oastaff.pl.html Zakład Astrofizyki Relatywistycznej i Kosmologii:https://www.oa.uj.edu.pl/departments.pl.html -------- Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:00:57 Kondycja współczesnej kosmologii i napięcie Hubble’a00:06:39 Czym różni się teoria od modelu?00:09:58 Zakres stosowalności teorii Einsteina00:11:29 Zasada kosmologiczna i jednorodność Wszechświata00:14:30 Dlaczego kosmologia jest szczególną nauką?00:16:32 Nieliniowość równań Einsteina00:19:55 Symulacje czarnych dziur i fale grawitacyjne00:22:58 Chaos deterministyczny i problem trzech ciał00:26:20 Redukcja, obliczenia i emergencja00:28:32 Termodynamika czarnych dziur00:29:49 Niejednorodności, ciemna materia i ciemna energia00:36:28 Modyfikacje grawitacji czy zmiana paradygmatu?00:40:41 Matematyczny obraz Wszechświata00:43:52 Sztuczna inteligencja: przewidywanie bez zrozumienia00:48:22 Trzecie praw
• 
  #62 - Czy "ja" jest tylko konstruktem? Kontrola, akceptacja i sens | prof. Piotr Augustyniak 29.07.2026 54min

  W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Piotrem Augustyniakiem o poczuciu "ja", granicach naszej sprawczości, akceptacji oraz o tym, czy życie ma sens i w jaki sposób możemy go odnajdywać lub nadawać. Choć na co dzień mamy poczucie, że istnieje w nas trwałe "ja", które podejmuje decyzje i kieruje naszym życiem, bliższe przyjrzenie się temu doświadczeniu szybko komplikuje ten obraz. Nasza tożsamość jest kształtowana przez język, kulturę, relacje społeczne oraz procesy psychiczne, których często nie jesteśmy świadomi. Czy w takim razie "ja" jest czymś trwałym i autonomicznym, czy raczej konstrukcją, która pomaga nam zachować poczucie ciągłości oraz panowania nad zmiennym i nieprzewidywalnym światem? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o poczuciu "ja", sprawczości i sensie życia z Piotrem Augustyniakiem, filozofem, eseistą i profesorem Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, a także autorem książki "Boga nie ma, jest życie". Rozmawiamy m.in. o tym, w jaki sposób język i kultura kształtują naszą tożsamość, dlaczego utożsamiamy się z własnymi myślami, czy naprawdę kontrolujemy podejmowane decyzje oraz czy możliwe jest doświadczenie rzeczywistości, w którym znika wyraźny podział na "ja" i świat. Zastanawiamy się także nad znaczeniem akceptacji, świadomością własnej śmiertelności oraz tym, czy sens życia można odnaleźć, czy raczej sami próbujemy go swojemu życiu nadać. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - Dlaczego poczucie trwałego "ja" można rozumieć jako konstrukt językowy i społeczny oraz jaką rolę odgrywa ono w budowaniu odpowiedzialności, ciągłości i poczucia bezpieczeństwa.- W jakim stopniu nasze pragnienia, przekonania i tożsamość są kształtowane przez kulturę, innych ludzi oraz mechanizm naśladownictwa opisywany przez René Girarda.- Czym może być "źródłowe doświadczenie życia" oraz czy możliwe jest doświadczenie, w którym słabnie podział na poznający podmiot i poznawany świat.- Czy medytacja, uważność lub inna praktyka może pomóc w zauważaniu własnych konstruktów mentalnych oraz dlaczego sztywne metody mogą paradoksalnie wzmacniać poczucie "ja".- Jak pogodzić realną ludzką sprawczość z faktem, że nasze decyzje zależą od nieświadomości, wcześniejszych doświadczeń i procesów, których nie kontrolujemy.- Czym jest radykalna akceptacja w filozofii Nietzschego, jak świadomość śmierci może zmieniać sposób życia oraz dlaczego sens być może nie jest czymś, co odkrywamy, lecz czymś, co sami nadajemy swojej egzystencji.---------dr hab. Piotr Augustyniak, prof. UEK, jest filozofem, eseistą i profesorem Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Specjalizuje się w problematyce z pogranicza filozofii człowieka, metafizyki, filozofii religii oraz teorii nowoczesności. W swoich pracach odwołuje się m.in. do Nietzschego, Heideggera, Mistrza Eckharta, Lutra i Platona.Jest autorem książek "Inna boskość", "Istnienie jest Bogiem, ja jest grzechem", "Homo Polacus", "Aporetyczna nieśmiertelność", "Trans" oraz "Jezus Niechrystus". Jego ostatnia książka, "Boga nie ma, jest życie", ukazała się w 2025 roku nakładem wydawnictwa Znak Literanova. Autor podejmuje w niej temat duchowości poza instytucjonalną religią, doświadczenia kairosu oraz możliwości pełniejszego przeżywania skończonego życia.Strona Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie:https://gap.uek.krakow.pl/blog/pracownicy/dr-hab-piotr-augustyniak-prof-uek/---------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:00:56 Czym jest poczucie "ja"?00:02:54 "Ja" jako konstrukt społeczny00:07:47 Dlaczego utożsamiamy się z myślami?00:10:21 Jak kultura projektuje naszą tożsamość00:12:03 Źródłowe doświadczenie życia00:14:11 Dlaczego nie da się go zdefiniować?00:18:24 Uważność a doświadczenie bez "ja"00:22:25 Czy potrzebujemy praktyki?00:24:18 Czy można tego nauczyć?00:27:02 Coaching, metody i iluzja kontroli00:28:55 Czym jest nasza sprawczość?00:31:35 Czy kontrolujemy własne decyzje?00:38:41 Radykalna akceptacja życia00:41:30 Akceptacja a możliwość zmiany00:42:33 Bycie ku śmierci00:45:54 C
• 
  #61- Jak wiele Wszechświata naprawdę widzimy? Kosmiczna sieć i ciemna materia | prof. Agnieszka Pollo 22.07.2026 51min

  W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Agnieszką Pollo o granicach obserwowalnego Wszechświata, o tym, czego nie jesteśmy w stanie zobaczyć, oraz o tym, jak astronomia próbuje poznawać rzeczywistość znajdującą się poza zasięgiem naszych teleskopów. Pomimo coraz dokładniejszych teleskopów i rosnącej ilości danych obraz Wszechświata, którym dysponujemy, wciąż pozostaje niepełny. Wynika to nie tylko z ogromnej skali kosmosu, lecz także z ograniczeń naszych instrumentów oraz faktu, że obserwujemy przede wszystkim świecącą materię, podczas gdy rusztowanie wielkoskalowej struktury Wszechświata tworzy głównie niewidoczna ciemna materia.W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o granicach obserwacji Wszechświata z prof. Agnieszką Pollo, astrofizyczką, zastępczynią dyrektora Narodowego Centrum Badań Jądrowych ds. naukowych oraz profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rozmawiamy m.in. o kosmicznej sieci, mapowaniu galaktyk, przesunięciu ku czerwieni, ciemnej materii, napięciach kosmologicznych, modelu Lambda-CDM, galaktykach, których niemal nie widzimy, oraz roli sztucznej inteligencji w analizie danych astronomicznych. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - W jaki sposób z niewielkich zaburzeń gęstości we wczesnym Wszechświecie powstała kosmiczna sieć oraz dlaczego do wyjaśnienia jej struktury potrzebujemy ciemnej materii i ciemnej energii.- Jak astronomowie tworzą trójwymiarowe mapy Wszechświata na podstawie płaskich obrazów nieba, przesunięcia ku czerwieni oraz pomiarów spektroskopowych i fotometrycznych.- W jaki sposób soczewkowanie grawitacyjne pozwala badać niewidoczną materię oraz co napięcia S8 i Hubble’a mogą mówić o ograniczeniach obecnego modelu kosmologicznego.- Dlaczego w ultrafiolecie, świetle widzialnym i podczerwieni możemy zobaczyć inną kosmiczną sieć oraz jak wpływa to na możliwość uprawiania precyzyjnej kosmologii.- Czy sztuczna inteligencja może znaleźć w ogromnych zbiorach danych astronomicznych anomalie, których wcześniej nie potrafiliśmy przewidzieć ani nazwać.---------prof. dr hab. Agnieszka Pollo to astrofizyczka, zastępczyni dyrektora Narodowego Centrum Badań Jądrowych ds. naukowych oraz profesor w Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W swojej pracy badawczej zajmuje się kosmologią obserwacyjną, statystyką wielkoskalowej struktury Wszechświata, ewolucją galaktyk, wielowymiarową analizą danych oraz astroinformatyką.Była członkinią komitetu sterującego międzynarodowego przeglądu galaktyk VIPERS, kieruje polskim konsorcjum projektu LSST związanego z Obserwatorium Very C. Rubin oraz polskim udziałem w projekcie POLAR-2. Prowadzone przez nią badania pomagają lepiej zrozumieć rozmieszczenie galaktyk, rozwój kosmicznej sieci oraz ograniczenia wynikające z tego, że znaczną część materii we Wszechświecie możemy badać jedynie pośrednio.Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Agnieszka_PolloStrona NCBJ: https://www.ncbj.gov.pl/index.php/aktualnosci/profesor-agnieszka-pollo-objela-funkcje-zastepcy-dyrektora-ncbj-ds-naukowych-------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:00 Czym jest kosmiczna sieć?00:03:38 Rozmiar i ewolucja struktury Wszechświata00:06:05 Ciemna materia i ciemna energia00:09:56 Jak tworzymy mapę Wszechświata00:12:13 Przesunięcie ku czerwieni00:15:44 Pył i granice obserwacji00:18:24 Spektroskopia a pomiary fotometryczne00:21:02 Jak mierzymy niewidzialną ciemną materię00:23:20 Soczewkowanie grawitacyjne00:26:07 Napięcia S8 i Hubble’a00:32:33 Dlaczego model Lambda-CDM działa "rozczarowująco dobrze"00:35:35 Symulacje, galaktyki i ciemna materia00:38:30 Galaktyki o niskiej jasności powierzchniowej00:40:11 Czy w różnych zakresach widzimy inną kosmiczną sieć?00:40:59 Sztuczna inteligencja w astronomii00:46:21 "Garbage in, garbage out"00:47:25 Szukanie anomalii i rola ludzkiej percepcji00:50:13 Czego możemy oczekiwać po nowych obserwacjach?--------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne r
• 
  #60 - Jak mózg tworzy naszą rzeczywistość? | prof. Jan Kamiński 15.07.2026 58min

  W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Janem Kamińskim o tajemnicach ludzkiego mózgu, ograniczeniach pamięci roboczej oraz o tym, dlaczego nasza rzeczywistość to tak naprawdę kontrolowana halucynacja.   Pomimo naszej rosnącej wiedzy o ludzkim mózgu, wciąż kryje on wiele tajemnic, a jego pełne zrozumienie wymaga nieustannych badań. Wynika to oczywiście z ogromnej złożoności tego narządu i potrzeby interdyscyplinarnego podejścia. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o ludzkim mózgu z prof. Janem Kamińskim, kierownikiem Pracowni Neurofizjologii Umysłu w Instytucie Nenckiego oraz specjalistą w zakresie neurofizjologii poznawczej i mechanizmów pamięci roboczej badanych na poziomie pojedynczych neuronów. Rozmawiamy m.in. o neuronach, emergentnych właściwościach sieci w mózgu, pamięci roboczej, a także kodowaniu predykcyjnym i roli sztucznej inteligencji w neurobiologii. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:- Na czym polega unikalność komórek konceptu i jak bada się je za pomocą elektrod wszczepianych bezpośrednio do mózgu. - Jak ograniczona pojemność pamięci roboczej wpływa na naszą wielozadaniowość i dlaczego uwaga działa jak wąskie gardło. - W jaki sposób z pojedynczych neuronów rodzą się emergentne właściwości sieci w ludzkim mózgu.- Dlaczego nasz mózg tak często nas oszukuje i co to ma wspólnego z uwagą oraz ADHD.----------prof. Jan Kamiński to neurofizjolog i kierownik Pracowni Neurofizjologii Umysłu w Instytucie Nenckiego. W swojej pracy badawczej zajmuje się mechanizmami pamięci roboczej, kodowaniem informacji oraz aktywnością neuronalną. Prowadzi unikalne w skali kraju rejestracje aktywności pojedynczych neuronów w ludzkim mózgu, współpracując przy inwazyjnych procedurach diagnostycznych pacjentów z lekooporną epilepsją (stereo-EEG) oraz chorobą Parkinsona. To właśnie dzięki ścisłej współpracy z polskimi klinikami neurochirurgicznymi i szpitalami, jego pracownia ma możliwość prowadzenia tych niezwykle rzadkich i skomplikowanych badań. Jego projekty naukowe skupiają się na tzw. komórkach pojęciowych oraz zaangażowaniu układu dopaminergicznego w procesy poznawczeStrona Instytutu:https://nencki.edu.pl/pl/laboratories/pracownia-neurofizjologii-umyslu/---------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:04 Złożoność pojedynczego neuronu00:04:16 Kanały potasowe ludzkiego mózgu00:06:06 Komórki konceptu i Gwiezdne Wojny00:11:46 Sygnał a szum w badaniach00:16:04 Badanie neuronów przy epilepsji00:20:40 Właściwości emergentne i atraktory00:25:55 Granice pamięci roboczej00:30:40 Uwaga, świadomość i dopamina00:33:47 ADHD i mit multitaskingu00:36:04 Pasmo beta jako nośnik uwagi00:40:48 Kodowanie predykcyjne00:46:48 Mózg a halucynacja00:51:24 Rola AI w neuronauce  ---------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane
• 
  #59 - Czy nasz wszechświat powstał w czarnej dziurze? | dr Nikodem Popławski 08.07.2026 1h 4min

  Czy nasz wszechświat może istnieć we wnętrzu czarnej dziury? Okazuje się, że taka hipoteza może być nie tylko sensowna z matematycznego punktu widzenia, ale dawałaby także przewidywania, które potencjalnie można by przetestować. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na ten temat z dr. Nikodemem Popławskim, fizykiem teoretycznym z University of New Haven, zajmującym się kosmologią i ogólną teorią względności, a także twórcą modelu, w którym czarne dziury mogą tworzyć wszechświaty po drugiej stronie horyzontu zdarzeń. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:- Jak uwzględnienie kwantowego spinu cząstek i skręcenia czasoprzestrzeni rozwiązuje największy problem ogólnej teorii względności (zapobiegając powstaniu nieskończonej osobliwości). - Na czym dokładnie polega mechanizm Wielkiego Odbicia.  Skąd wzięła się potężna masa wszechświata i jak naturalnie wyjaśnić kosmiczną inflację.- Co ten model mówi nam o naturze ciemnej energii oraz dlaczego wokół nas brakuje antymaterii.  ---------dr Nikodem Popławski to fizyk teoretyczny pracujący na University of New Haven. W swojej pracy badawczej zajmuje się między innymi kosmologią, ogólną teorią względności oraz teorią grawitacji Einsteina-Cartana. Jest autorem modelu, w którym ekstremalne siły grawitacyjne doprowadzają do gwałtownego odbicia zapadającej się materii wewnątrz czarnej dziury, co generuje narodziny nowego wszechświata. Jego badania oferują naturalne matematyczne wyjaśnienia dla kosmicznej inflacji, strzałki czasu, a także problemu asymetrii materii i antymaterii. Strona: https://www.nikodempoplawski.com/Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Nikodem_Pop%C5%82awski--------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:18 Problem nieskończoności w fizyce00:03:47 Skręcenie czasoprzestrzeni00:07:49 Czym jest spin cząstek?00:11:41 Mechanika Wielkiego Odbicia00:15:38 Wszechświat za horyzontem zdarzeń00:17:08 Kształt naszego wszechświata00:20:23 Hipotetyczna biała dziura00:23:23 Produkcja masy z próżni00:25:45 Kosmiczna inflacja z jednego parametru00:28:45 Entropia i paradoks informacji00:31:48 Skąd bierze się strzałka czasu?00:36:41 Fluktuacje termodynamiczne i promieniowanie tła00:39:37 Weryfikacja modelem satelity Planck00:45:18 Krytyka modelu i potencjalne luki00:48:15 Rozmiar elektronu i fizyka w mikroskali00:54:52 Czy nasz wszechświat się obraca?01:00:05 Gdzie podziała się antymateria? --------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane
• 
  #58 - Trudny problem świadomości. Czego nauka wciąż nie potrafi wyjaśnić? | prof. Marek Pokropski 01.07.2026 1h 6min

  Dlaczego nasze subiektywne doświadczenie wciąż umyka nauce? W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Markiem Pokropskim o świadomości, szukając odpowiedzi na pytania, które od lat definiują granice ludzkiego poznania. Świadomość wciąż stanowi jeden z największych problemów, z jakimi mierzy się współczesna nauka. Z jednej strony jest to zagadnienie całkowicie fundamentalne, bo wszystko, czego możemy w ogóle doświadczyć, jest nierozerwalnie związane ze świadomym stanem. Z drugiej strony nie mamy obecnie dobrej teorii, która tłumaczyłaby, dlaczego w ogóle pojawia się świadome doświadczenie. Jest to moim zdaniem temat niezwykle ważny, dlatego że nie tylko stanowi on ogromną lukę w naszym rozumieniu świata, ale także niesie za sobą ogromne implikacje moralne. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać właśnie o świadomości z prof. Markiem Pokropskim. Rozmawiamy o naturze subiektywnych doznań, badaniach nad sztuczną inteligencją, granicach redukcjonizmu, a także o współczesnych teoriach tłumaczących fenomen ludzkiego umysłu.-------Prof. Marek Pokropski to wykładowca i badacz pracujący na Wydziale Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. W swojej pracy badawczej zajmuje się fenomenologią, filozofią umysłu oraz kognitywistyką, a także pytaniami o naturę świadomości. Jest autorem prac, w których analizuje procesy poznawcze, strukturę czasu w percepcji oraz ograniczenia ujmowania umysłu wyłącznie jako systemu przetwarzającego informacje, pomagając nam lepiej zrozumieć, co to znaczy być świadomym.Strona UW: https://filozofia.uw.edu.pl/pracownik/marek-pokropski/?homepage--------Rozdziały:00:00:00 Wstęp i zapowiedź rozmowy00:01:03 Czym jest świadomość00:03:14 Język a doświadczenie00:05:43 Trudny problem świadomości00:09:28 Świadomość a inteligencja00:11:34 Znaczenie biologii00:13:03 Metafora komputera00:18:36 Jak badać umysł00:21:40 Granice introspekcji00:29:11 Redukcjonizm i emergencja00:35:15 Wolna wola a determinizm00:42:31 Teorie świadomości00:45:23 Kontrolowana halucynacja00:52:56 Korelaty neuronalne00:57:04 Prawa zwierząt i AI01:03:27 Testowanie świadomości01:06:23 Podsumowanie i pożegnanie-------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane
• 
  #57 - Czy przyszłość wpływa na teraźniejszość? Wszechświat blokowy a teoria kwantowa | dr Jarosław Duda 24.06.2026 53min

  W dzisiejszym odcinku moim gościem jest dr Jarosław Duda z którym rozmawiam o tym, czy przyszłość może wpływać na teraźniejszość i jak koncepcja wszechświata blokowego zmienia nasze rozumienie mechaniki kwantowej i natury czasu. Czy przyszłość może wpływać na teraźniejszość? Okazuje się, że teoria względności Einsteina otwiera drzwi do takiego podejścia, sugerując istnienie wszechświata blokowego, w którym przeszłość, teraźniejszość i przyszłość istnieją jednocześnie. Oczywiście rodzi to kolejne pytania o to, jaki wpływ miałoby to na mechanikę kwantową i postrzeganie przez nas czasu. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z dr. Jarosławem Dudą z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Mój gość specjalizuje się w fizyce teoretycznej i fundamentalnych pytaniach o naturę naszej rzeczywistości. Rozmawiamy zarówno o symetrii czasu w równaniach fizyki, łamaniu nierówności Bella, jak i o tym, jak reguła Borna łączy się z maksymalizacją entropii. Zastanawiamy się też, czy da się wykorzystać te właściwości do stworzenia dwukierunkowych komputerów kwantowych oraz w jaki sposób eksperymenty z opóźnionym wyborem zmieniają nasze widzenie świata. Jako że tematy omawiane w odcinku bywają abstrakcyjne, pod poniższym linkiem znajdziecie prezentację przygotowaną przez dr. Dudę, która ułatwia zrozumienie poruszanych wątków:https://www.dropbox.com/scl/fi/yqbm9uwfc13u7twbxzsv2/entropy-time-arrow.pdf?rlkey=3aevcje1cindljff52a112vmu&dl=0----------Dr Jarosław Duda to informatyk i fizyk związany z Uniwersytetem Jagiellońskim. Szerzej znany jest jako twórca metody kodowania ANS (Asymmetric Numeral Systems), czyli jednej z najlepszych i najpowszechniej stosowanych metod kompresji danych na całym świecie, wykorzystywanej przez największych gigantów technologicznych, takich jak Google, Meta, Microsoft czy Apple. Obecnie w swojej pracy badawczej zajmuje się fizyką teoretyczną, w szczególności modelami z retrokauzalnością, termodynamiką, mechaniką kwantową oraz analizą symetrii czasowej. Bada również nowe, topologiczne modele cząstek elementarnych i poszukuje sposobów na praktyczne zastosowanie dwukierunkowej kontroli w informatyce kwantowej.Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Jaros%C5%82aw_Duda_(informatyk)Strona UJ: https://th.if.uj.edu.pl/~dudaj/----------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:31 Czas i wszechświat blokowy00:04:47 Symetria w czasie i twierdzenie CPT00:06:36 Asymetria radiacji i entropia00:12:00 Reguła Borna i utrata informacji00:19:12 Nierówności Bella i nielokalność00:23:03 Retrokauzalność w eksperymentach00:31:00 Wpływ przyszłości a podróże w czasie00:35:22 Fale grawitacyjne i anomalia w LIGO00:40:35 Cykliczny wszechświat i wielki kolaps00:44:28 Kryzys w fizyce i nowe modele00:48:15 Dwukierunkowe komputery kwantowe---------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane
• 
  #56 - Co naprawdę nami steruje? Wolna wola, społeczeństwo i narodowe iluzje | prof. Andrzej Leder 17.06.2026 47min

  W dzisiejszym odcinku moim gościem jest prof. Andrzej Leder, z którym rozmawiam o granicach wolnej woli, determinizmie społecznym i o tym, czy nasze decyzje są jedynie złudzeniem. Myślę, że wszyscy zdajemy sobie sprawę, że nasze wybory są ograniczone, czy to przez prawo, kulturę, biologię naszych organizmów, a także fizykę. Jednak jak daleko sięga to ograniczenie i czy pozostawia miejsce na prawdziwą wolność? Jak w takim wypadku wygląda swoboda podejmowanych decyzji przez całe społeczeństwo? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać między innymi na te tematy z prof. Andrzejem Lederem, filozofem, badaczem kultury i psychoanalitykiem. Jest on autorem głośnej "Prześnionej rewolucji" i jednym z najbardziej wnikliwych obserwatorów naszych społecznych przemian. Rozmawiamy o determinizmie społecznym, ideach, które kształtują nasze myśli i zachowania, ale dyskutujemy także o wolnej woli oraz o przyszłości w niepewnych czasach.-------Prof. Andrzej Leder to filozof kultury, lekarz psychiatra i psychoanalityk pracujący w Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk (IFiS PAN). W swojej pracy badawczej zajmuje się mechanizmami kształtującymi naszą rzeczywistość, filozofią współczesną oraz psychoanalizą zjawisk społecznych. Koncentruje się na badaniu nieświadomych procesów historycznych i idei, które formatują ludzkie umysły na przestrzeni pokoleń. Jest autorem wielokrotnie nagradzanych książek, takich jak "Prześniona rewolucja", w których analizuje głębokie przemiany tożsamości i kultury, pomagając lepiej zrozumieć to, dlaczego współczesne społeczeństwo funkcjonuje w określony sposób.Strona IFiS: https://ifispan.pl/members/alederifispan-waw-pl/Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Andrzej_Leder--------Rozdziały:00:00:00 Wstęp i zapowiedź rozmowy00:01:00 Czym jest determinizm społeczny00:02:38 Metafora surfera na fali00:04:47 Kult cierpienia w polskiej kulturze00:07:11 Jak język kształtuje myślenie00:10:02 Czym jest imaginarium społeczne00:13:23 Poezja romantyczna i narodowe mity00:15:13 Zderzenie z prawdą o II wojnie światowej00:17:10 Zagrożenia płynące z politycznych iluzji00:19:21 Biologia, fizyka i granice wolności00:22:48 Problem wolnej woli00:24:31 Demon Laplace'a i teoria chaosu00:27:03 Mechanika kwantowa a rola obserwatora00:34:35 Poczucie sprawczości w zdeterminowanym świecie00:36:20 Szansa na zmianę świadomości i zwrot ludowy00:38:52 Niestabilne czasy a powrót do tradycji00:41:18 Media społecznościowe jako nowa rewolucja00:42:16 Sztuczna inteligencja a manipulacja 00:44:13 Jak przeciwstawić się systemowi00:46:40 Podsumowanie i pożegnanie--------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane
• 
  #55 - Największe struktury Wszechświata: kosmiczna sieć i symulacje | prof. Wojciech Hellwing 10.06.2026 1h 19min

  W dzisiejszym odcinku o kosmicznej sieci rozmawiam z prof. Wojciechem Hellwingiem - specjalistą od wielkoskalowej struktury Wszechświata oraz kosmologii obliczeniowej. Kosmiczna sieć stanowi jedno z najbardziej tajemniczych i ciekawych zagadnień obecnych w kosmologii. Okazuje się, że Wszechświat tworzy ogromne struktury, które charakteryzują się niezwykłą złożonością. Oczywiście rodzi to pytanie, czy możemy w ogóle badać takie struktury i jak to robić. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na ten temat z prof. Wojciechem Hellwingiem z Centrum Fizyki Teoretycznej PAN. Mój gość specjalizuje się w wielkoskalowej strukturze Wszechświata oraz kosmologii obliczeniowej - bada między innymi to, jak za pomocą symulacji komputerowych możemy odtworzyć ewolucję kosmosu. Rozmawiamy zarówno o samej kosmicznej sieci, czym ona jest i co wiemy na temat jej powstania, jak i o tym, jakie narzędzia obliczeniowe możemy stosować do opisywania tak gigantycznych struktur. Zastanawiamy się też, jak wielką rolę w kształtowaniu Wszechświata odgrywa ciemna materia oraz gdzie w tym wszystkim może pomóc nam sztuczna inteligencja.-------Prof. Wojciech Hellwing to astrofizyk i kosmolog pracujący w Centrum Fizyki Teoretycznej Polskiej Akademii Nauk (PAN). W swojej pracy badawczej zajmuje się szeroko pojętą wielkoskalową strukturą Wszechświata, testowaniem teorii grawitacji oraz kosmologią obliczeniową. Koncentruje się na tworzeniu i analizowaniu zaawansowanych symulacji numerycznych, które pozwalają odtworzyć narodziny i ewolucję struktur kosmicznych. Bada również naturę ciemnej materii i ciemnej energii oraz poszukuje sposobów na wykorzystanie nowoczesnych metod statystycznych i uczenia maszynowego do analizy gigantycznych baz danych, jakie dostarczają nam współczesne przeglądy nieba.Strona: https://whellwing.weebly.com/Profil CFT: https://www.cft.edu.pl/pracownik/whellwing/--------Rozdziały:00:00 Wstęp00:54 Kosmiczna sieć01:26 Parsek i skale05:22 Struktura sieci06:18 Ruchy galaktyk08:21 Powstanie struktur09:42 Pierwotne fluktuacje12:54 Kosmiczna inflacja15:05 Rekombinacja17:16 Ciemna materia20:51 Reżim nieliniowy23:28 Piki akustyczne28:48 Rodzaje ciemnej materii32:50 Nowe modele materii35:10 Poszukiwania cząstek40:39 Kosmologia precyzyjna43:04 Limity superkomputerów45:59 Symulacje komputerowe58:40 Fizyka podsiatkowa01:03:59 Uczenie maszynowe01:06:36 Redukcja danych01:11:00 Ciemna energia01:13:00 Symulacje na GPU01:17:39 AI w nauce--------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane
• 
  #54 - Komputery kwantowe, granice obliczeń i sztuczna inteligencja | prof. Michał Oszmaniec 03.06.2026 47min

  W dzisiejszym odcinku rozmawiam o architekturze, barierach i prawdziwym potencjale komputerów kwantowych z prof. Michałem Oszmańcem z Centrum Fizyki Teoretycznej PAN. Maszyny te wydają się zajmować bardzo specyficzne miejsce w naszym obecnym technologicznym krajobrazie. Z jednej strony obiecują niezwykle dużo, w teorii mogąc rozwiązać problemy, z którymi klasyczne komputery po prostu nie mają szans. Z drugiej strony, pomimo ogromnych oczekiwań, wciąż nie udało się na szerszą skalę wykorzystać ich pełnego potencjału. Mój gość na co dzień zajmuje się informacją kwantową oraz teorią komputerów kwantowych, badając, w jakich obszarach mogą one zaoferować realną przewagę. W rozmowie weryfikujemy obecny stan rozwoju tej technologii i zastanawiamy się, jaką rolę w wyścigu kwantowym może odegrać sztuczna inteligencja. -------- Prof. Michał Oszmaniec to fizyk teoretyk pracujący w Centrum Fizyki Teoretycznej Polskiej Akademii Nauk (PAN). W swojej pracy badawczej zajmuje się szeroko pojętą informacją kwantową oraz teorią komputerów kwantowych. Koncentruje się na analizie algorytmów i badaniu tego, w jakich konkretnych dziedzinach maszyny kwantowe mogą zaoferować realną przewagę (tzw. supremację kwantową) nad najlepszymi klasycznymi superkomputerami. Analizuje również teoretyczne i praktyczne ograniczenia obecnych urządzeń kwantowych oraz poszukuje sposobów na optymalne wykorzystanie ich potencjału pomimo istniejących wciąż barier technologicznych. Rozdziały:00:00 Wstęp01:03 Hype a rzeczywistość01:48 Algorytm Shora i kryptografia03:10 Problem dekoherencji04:34 Kubity fizyczne vs logiczne09:17 Bramki kwantowe12:47 Supremacja kwantowa15:22 Losowe obwody kwantowe21:05 Granice klasycznych komputerów25:17 Obliczenia hybrydowe27:18 Korekcja i mitygacja błędów31:01 Kwantowe uczenie maszynowe35:56 Algorytm HHL39:42 AI a komputery kwantowe41:20 Jak AI zmienia naukę47:20 Zakończenie Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane
• 
  #53 - Czy pszczoły tworzą jeden umysł? Inteligencja i zachowanie | dr Michał Kolasa 27.05.2026 59min

  W dzisiejszym odcinku moim gościem jest dr Michał Kolasa - biolog ewolucyjny pracujący w Instytucie Zootechniki, z którym rozmawiam o pszczołach, czyli jednych z najbardziej fascynujących stworzeń na Ziemi. Z jednej strony są one absolutnie niezbędne dla przetrwania całego ekosystemu, ale z drugiej stanowią niezwykły przykład organizacji społecznej, tworząc coś, co wielu naukowców nazywa superorganizmem. Rozmawiamy o tym, czy pszczoły tworzą superorganizm, jak komunikują się ze sobą, jak radzą sobie w świecie mocno przekształconym przez człowieka, ale także o ich inteligencji, a nawet o tym, czy posiadają świadomość.Michał Kolasa to doktor nauk biologicznych i biolog ewolucyjny pracujący w Instytucie Zootechniki - Państwowym Instytucie Badawczym. W swojej pracy badawczej zajmuje się czynnikami, które sprawiają, że wolno żyjące rodziny pszczele przeżywają w środowiskach o różnym stopniu ludzkiej ingerencji (tzw. gradiencie antropogenicznym) - od dzikich lasów po centra miast. Bada ewolucję i zachowania społeczne owadów, mechanizmy ich komunikacji oraz funkcjonowanie roju jako złożonego superorganizmu.--------Rozdziały: 00:00:00 Wstęp00:01:20 Pszczeli superorganizm00:04:18 Komunikacja w ulu00:06:50 Pszczoły rebeliantki00:13:33 Ewolucja i eusocjalność00:20:43 Strategie przetrwania00:23:04 Różnorodność genetyczna00:27:36 Umysł pszczół (inteligencja)00:30:14 Adaptacje klimatyczne00:33:21 Symbioza i epigenetyka00:35:41 Pszczoły miejskie00:38:09 Agresja obronna00:41:07 Zbiorowe decyzje (inteligencja roju)00:48:49 Nastroje roju00:51:48 Świadomość owadów (kognitywistyka)00:58:48 Zakończenie Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane
• 
  #52 - Czy proste reguły tworzą Wszechświat? Złożoność, emergencja i AI | prof. Piotr Szymczak 20.05.2026 1h 8min

  W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Piotrem Szymczakiem o jednej z największych tajemnic naszego Wszechświata: jak to możliwe, że z banalnie prostych reguł wyłaniają się tak niesamowicie złożone zjawiska? Co więcej, obserwujemy to właściwie wszędzie - od atomów, poprzez układy biologiczne, aż po kosmologię. W dzisiejszym odcinku rozmawiamy o automatach komórkowych, chaosie, emergencji, roli obserwatora, samoorganizacji, a także o sztucznej inteligencji.-------Piotr Szymczak to profesor fizyki pracujący na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego (w Instytucie Fizyki Teoretycznej). W swojej pracy badawczej zajmuje się fizyką statystyczną, układami złożonymi oraz zjawiskiem formowania się wzorców (tzw. pattern formation). Bada mechanizmy samoorganizacji, dynamikę układów nieliniowych i procesy, w których z prostych oddziaływań wyłaniają się skomplikowane struktury - od procesów geologicznych i fizyki płynów, po zjawiska biologiczne. Profil Wydziału Fizyki UW: https://www.fuw.edu.pl/-------Rozdziały: Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane
• 
  #51 - Przyszłość AI? Układy neuromorficzne i natura inteligencji | prof. Michał Matuszewski 13.05.2026 54min

  Moim dzisiejszym gościem jest fizyk teoretyk, prof. Michał Matuszewski, z którym rozmawiamy o tym, jak fizyka kwantowa i układy neuromorficzne zmienić AI.  Sztuczna inteligencja niewątpliwie wkroczyła w nasze życie i obecnie stanowi jeden z najważniejszych tematów - zarówno technologicznych, jak i społecznych. Od strony technologicznej, obecne architektury sprzętowe mierzą się jednak z poważnymi problemami, których rozwiązanie jest niezwykle trudne. Jednym ze sposobów na ominięcie tych barier mogą być badania nad tak zwanymi układami neuromorficznymi. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać właśnie na ten temat z profesorem Michałem Matuszewskim. Rozmawiamy o tym, jak technologie oparte na świetle mogą posłużyć do zbudowania sieci neuronowych i na jakim etapie rozwoju obecnie się znajdują. Poruszamy także wątki dotyczące samej natury inteligencji i tego, czy ma ona charakter czysto obliczeniowy.--------prof. Michał Matuszewski to polski fizyk teoretyk, pracujący w Centrum Fizyki Teoretycznej Polskiej Akademii Nauk związanym także z Centrum Obliczeń Wspomaganych Kwantowo, gdzie w ramach projektu EU Central zajmuje się badaniem sieci neuronowych w kontekście ich optycznych realizacji. W swojej pracy badawczej zajmuje się m.in. fizyką materii skondensowanej, optyką nieliniową, a w szczególności właściwościami polarytonów i kondensatów kwantowych. Obecnie bada możliwości wykorzystania układów optycznych (światła) do tworzenia nowatorskich, niezwykle szybkich i energooszczędnych sieci neuronowych. Jego badania leżą na styku fizyki kwantowej, inżynierii materiałowej i sztucznej inteligencji, poszukując sprzętowych rozwiązań dla AI wykraczających poza tradycyjną elektronikę krzemową.Profil CFT PAN: https://www.cft.edu.pl/pracownik/mmatuszewski/-------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane
• 
  #50 - Czym naprawdę jest grzybnia? Od biologicznych mechanizmów po inteligencję | prof. Marta Wrzosek 06.05.2026 1h 19min

  W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. dr hab. Martą Wrzosek - wybitną mykolożką, pracującą na Wydziale Biologii oraz w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Warszawskiego. Myślę, że grzyby to naprawdę fascynujące organizmy. Pomimo że stanowią jedną z największych i najbardziej zróżnicowanych grup organizmów na Ziemi, okazuje się, że wciąż wiemy o nich zaskakująco mało. Dlatego w dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać właśnie na ich temat z prof. Martą Wrzosek - mykolożką związaną z Wydziałem Biologii oraz Ogrodem Botanicznym Uniwersytetu Warszawskiego, a także popularyzatorką nauki. Rozmawiamy o mechanizmach działania i złożoności grzybni, koncepcji "internetu lasu" i tym, czy broni się ona naukowo, a także o tym, czy grzyby można uznawać za inteligentne.-------Prof. dr hab. Marta Wrzosek to polska mykolożka, pracująca na Wydziale Biologii oraz w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Warszawskiego. W swojej pracy badawczej zajmuje się m.in. ekologią, różnorodnością i ewolucją grzybów, a także ich niezwykle skomplikowanymi interakcjami z innymi organizmami. Jest współzałożycielką i byłą prezeską Polskiego Towarzystwa Mykologicznego. Oprócz pracy stricte naukowej, prof. Wrzosek jest znakomitą popularyzatorką wiedzy o mykologii – m.in. współautorką świetnie przyjętej książki "W czym grzyby są lepsze od ciebie?", w której udowadnia, jak bardzo wyrafinowany i wciąż nieodkryty jest świat tych organizmów.Wiki: https://pl.wikipedia.org/wiki/Marta_Wrzosekhttps://www.ogrod.uw.edu.pl/zespol/prof-dr-hab-marta-wrzosek/-------Rozdziały: Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:05 Czym jest grzybnia00:03:12 Budowa sieci i strzępki00:06:51 Zmiany ewolucyjne00:10:37 Komunikacja w grzybni00:16:10 Sygnały elektryczne00:23:41 Grzybnia pod mikroskopem00:27:59 Wzrost strzępek00:31:16 Internet Lasu00:42:29 Krytyka Internetu Lasu00:49:57 Ekonomia wymiany z roślinami00:56:20 Inteligencja grzybów00:59:49 Ekologia behawioralna01:06:13 Zmysły chemiczne01:09:34 Reakcja na światło01:15:09 Zachowania emergentne--------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane
• 
  #49 - Jak mózg rozumie matematykę? I dlaczego się jej boimy | prof. Mateusz Hohol 29.04.2026 1h 18min

  W tym odcinku moim gościem jest prof. Mateusz Hohol - kognitywista, autor książki "Umysł matematyczny" i dyrektor Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych UJ. Myślę, że można pokusić się o stwierdzenie, że rozwój matematyki jest jednym z najważniejszych filarów naszego postępu technologicznego, a co za tym idzie - społecznego. Pojawia się tutaj oczywiste pytanie: jak to się dzieje, że nasze mózgi zdolne są do uprawiania matematyki? Jest to fascynujące nie tylko samo w sobie, ale również dlatego, że edukacja matematyczna bardzo silnie koreluje z dobrostanem społecznym i indywidualnym. W dzisiejszym odcinku rozmawiamy o tym, czym w ogóle jest matematyka z perspektywy naszego umysłu. Zgłębiamy korelaty neuronalne, analizujemy wpływ sztucznej inteligencji, a także rozkładamy na czynniki pierwsze zjawisko lęku przed matematyką, odpowiadając na pytanie, dlaczego walka z nim jest tak kluczowa.--------Prof. Mateusz Hohol to kognitywista, autor książki "Umysł matematyczny" oraz dyrektor Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych Uniwersytetu Jagiellońskiego. W swojej pracy naukowej bada, jak architektura poznawcza naszego mózgu radzi sobie z abstrakcją i matematyką. Obecnie kieruje prestiżowym, finansowanym przez Unię Europejską projektem badawczym, który ma na celu dogłębne zrozumienie mechanizmów lęku przed matematyką.Strona: https://hohol.pl/The Mathematical Cognition and Learning Lab: https://mcll.uj.edu.pl/-------00:00:00 Wstęp00:01:28 Wymyślana czy odkrywana?00:09:46 Ewolucja a liczby w mózgu00:13:25 Zespół Gerstmanna 00:15:36 Ucieleśnione poznanie00:23:16 Recykling neuronalny00:25:52 Mózg matematyka vs mózg amatora00:30:23 Myślenie abstrakcyjne noworodków00:34:49 Sztuczna inteligencja00:40:38 Efekt dystansu numerycznego00:48:28 AI i dowody komputerowe00:53:50 Biologia lęku przed matematyką00:57:58 Blokada pamięci roboczej01:00:26 Życiowe konsekwencje lęku01:06:29 Skąd bierze się lęk przed matematyką?01:11:05 Jak sobie radzić ze stresem?01:14:23 Mit męskiego umysłu ścisłego01:16:38 Podsumowanie-------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane
• 
  #48 - Czy istnieje prawdziwy przypadek? Fizyka kwantowa, chaos i wolna wola | dr hab. Michał Eckstein 22.04.2026 1h 2min

  W tym odcinku moim gościem jest dr hab. Michał Eckstein - fizyk z Instytutu Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Przyznam, że dla mnie koncepcje determinizmu i losowości zawsze były niesamowicie ciekawe. Pomijając już nawet sam problem wolnej woli, to pytanie, czy wszystko zawsze ma swoją przyczynę, czy jednak na jakimś fundamentalnym poziomie ujawnia się losowość, zawsze wydawało mi się fascynujące w kontekście zrozumienia naszego świata. Oczywiście mechanika kwantowa rzuca całkowicie nowe światło na ten problem, dlatego w dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na ten temat z dr. hab. Michałem Ecksteinem - fizykiem z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rozmawiamy właśnie o losowości zarówno na poziomie makro, jak i kwantowym, determinizmie, ale także o chaosie, problemie pomiaru, twierdzeniu Bella, a także o wolnej woli.-------Dr hab. Michał Eckstein to fizyk pracujący obecnie w Instytucie Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. W swojej pracy naukowej skupia się on na matematycznych i pojęciowych wyzwaniach współczesnej fizyki teoretycznej, ze szczególnym uwzględnieniem mechaniki kwantowej oraz poszukiwania odpowiedzi na to, jak na fundamentalnym poziomie działa nasza rzeczywistość.-------Rozdziały:00:00 Wstęp01:08 Losowość w fizyce klasycznej02:21 Chaos deterministyczny04:44 Obliczalność w praktyce i teorii10:22 Losowość w mechanice kwantowej16:25 Problem pomiaru20:08 Twierdzenie Bella31:42 Niezależność pomiarowa42:41 Czy redukcjonizm ma sens?49:07 Wolna wola i modele w fizyce-------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane
• 
  #47 - Fizyka społeczna, emergencja, media społecznościowe i AI | prof. Julian Sienkiewicz 15.04.2026 55min

  W tym odcinku moim gościem jest prof. Julian Sienkiewicz - fizyk z Politechniki Warszawskiej, badacz układów złożonych oraz dynamiki społecznej. Myślę, że wszyscy zdajemy sobie sprawę, że rządzą nami wpływy, których do końca nie rozumiemy. Mam tu na myśli algorytmy mediów społecznościowych, presję grupy, nasze niewidoczne powiązania sieciowe, czy wreszcie szersze normy kulturowe i prawo. Pojawia się tutaj pytanie: jak te siły działają na całe społeczności i czy mamy dobre narzędzia, żeby to trafnie opisywać?Okazuje się, że jednym z podejść może być zastosowanie metod znanych z fizyki. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Julianem Sienkiewiczem, fizykiem z Politechniki Warszawskiej, zajmującym się modelowaniem społeczeństw i opinii oraz sieciami złożonymi. Rozmawiamy właśnie o zachowaniach społecznych i tym, jak możemy je opisywać, ale także o złożoności, emergencji oraz wpływie mediów społecznościowych i sztucznej inteligencji.--------prof. Julian Sienkiewicz to fizyk z Wydziału Fizyki Politechniki Warszawskiej. Jego zainteresowania naukowe skupiają się wokół układów złożonych, dynamiki opinii publicznej, teorii sieci oraz wykorzystania sztucznej inteligencji. Jest autorem kilkudziesięciu publikacji naukowych badających zachowania systemów makroskopowych, w tym ewolucji opinii w społeczeństwie.Strona: https://jsienkiewicz.pl-------Rozdziały:00:00 Wstęp00:55 Jak bardzo można zredukować człowieka?06:46 Wpływ pojedynczych jednostek08:57 Chaos w modelach11:28 Przejścia fazowe14:51 Samoorganizacja19:47 Emergencja i przyczynowość odgórna25:59 Redukowalność obliczeniowa31:34 Wpływ mediów społecznościowych47:13 Wpływ sztucznej inteligencji-------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że takie rozmowy są potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby wesprzeć ten materiał w algorytmach.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane
• 
  #46 - Czasoprzestrzeń, fale grawitacyjne i przyszłość fizyki | prof. Tomasz Bulik 08.04.2026 50min

  W tym odcinku moim gościem jest prof. Tomasz Bulik - astrofizyk oraz dyrektor Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego. Obraz czasoprzestrzeni wyłaniający się z ogólnej teorii względności jest niewątpliwie jednym z najważniejszych kroków w historii nauki. Okazało się, że o czasie i przestrzeni możemy myśleć jako o jednym bycie, który dodatkowo ulega odkształceniom. Jednak zrozumienie tego, czym jest czasoprzestrzeń, wciąż stanowi ogromne wyzwanie naukowe, jako że nadal nie potrafimy połączyć mechaniki kwantowej z teorią Einsteina. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Tomaszem Bulikiem, astrofizykiem oraz dyrektorem Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego. Rozmawiamy właśnie o czasoprzestrzeni, falach grawitacyjnych, a także eksperymentach, które mogą pomóc w lepszym zrozumieniu jej natury.-------Prof. Tomasz Bulik to astrofizyk oraz dyrektor Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego. Jest członkiem korespondentem Polskiej Akademii Nauk oraz współzałożycielem centrum astrofizyki cząstek AstroCeNT. Brał bezpośredni udział w pierwszej, historycznej detekcji fal grawitacyjnych w ramach międzynarodowej współpracy badawczej wokół detektorów LIGO i VIRGO.Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Tomasz_BulikStrona OAUW: https://www.astrouw.edu.pl/~tb/--------Rozdziały:00:00 Wstęp01:11 Ogólna teoria względności03:38 Czym jest czasoprzestrzeń?11:59 Rozszerzanie się wszechświata19:27 Modele kosmologiczne24:26 Fale grawitacyjne27:05 Układy podwójne30:56 Czym jest czas?41:11 Przyszłość fizyki--------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że takie rozmowy są potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby wesprzeć ten materiał w algorytmach.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane
• 
  #45 - Czy "Ja" to iluzja? Naukowe oblicze medytacji, CBT i psychodeliki | prof. Paweł Holas 01.04.2026 1h

  Moim dzisiejszym gościem jest prof. Paweł Holas, lekarz psychiatra, profesor na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego, certyfikowany terapeuta poznawczo-behawioralny oraz uznany ekspert mindfulness. Pomimo, że wiemy coraz więcej o fizycznym działaniu naszego mózgu, wciąż nie potrafimy odpowiedzieć na absolutnie fundamentalne pytanie: dlaczego z tej plątaniny neuronów w ogóle wyłania się jakiekolwiek świadome doświadczenie? To natomiast rodzi kolejny problem: czy umysł można badać tylko od zewnątrz, czy także od środka? A jeśli tak, to jakie wnioski można wyciągnąć na temat jego natury? W dzisiejszym odcinku rozmawiamy o tym, czym z naukowego punktu widzenia jest (i czym nie jest) medytacja i mindfulness, poczuciu "ja",  terapii poznawczo-behawioralnej a także psychodelikach.  Rozdziały:00:00 Wstęp00:55 Błędy w myśleniu o mindfulness06:00 Utożsamienie z myślami21:36 Rola nauczyciela28:03 Iluzja poczucia "ja"42:36 Terapia poznawczo-behawioralna51:53 Psychodeliki
• 
  #44 - Czy matematykę wymyślamy, czy odkrywamy? | prof. Dawid Kielak 25.03.2026 55min

  W tym odcinku moim gościem jest prof. Dawid Kielak - wybitny matematyk z Oksfordu i laureat prestiżowej Nagrody Whiteheada. Matematyka niewątpliwie stanowi nasze najważniejsze narzędzie do opisywania Wszechświata. Jednak czy to oznacza, że Wszechświat jest matematyczny i czym tak właściwie jest matematyka?Rozmawiamy o tym, czy matematyka jest obliczeniowa, jak sztuczna inteligencja wpływa na pracę matematyków, o teorii grup, związkach z fizyką, emergencji w matematyce, a także o tym, czy matematyka jest wymyślana, czy odkrywana.--------Prof. Dawid Kielak - polski matematyk, profesor matematyki czystej w Instytucie Matematycznym Uniwersytetu Oksfordzkiego.Jest znany z przełomowych prac w dziedzinie geometrycznej teorii grup. To właśnie on sformułował twierdzenie matematyczne pozwalające na rozpoznanie przestrzeni, które po drobnych modyfikacjach zachowują się jak czasoprzestrzeń w teorii względności Einsteina. W 2022 roku jako pierwszy Polak w historii otrzymał niezwykle prestiżową Whitehead Prize (przyznawaną przez Londyńskie Towarzystwo Matematyczne). W 2023 roku został dodatkowo uhonorowany międzynarodową nagrodą Frontiers of Science Award za badania nad "symetrią wszystkich symetrii".Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Dawid_KielakOxford: https://people.maths.ox.ac.uk/kielak/--------Rozdziały:00:00 Wstęp00:37 Obliczanie a zrozumienie05:22 AI w matematyce14:11 Teoria grup27:26 Topologia a grupy33:38 Symetrie36:02 Specyfika 3 i 4 wymiarów39:39 Emergencja w matematyce45:34 Czy matematykę odkrywamy czy wymyślamy?