The Mandela Effect

Newmag

Država Armenija

Zvrsti History

Jezik HY

Epizode 6

Zadnja 04.06.2026

The Mandela Effect is a history-and-mythbusting podcast that explores how large groups of people confidently misremember famous events, dates, quotes, and outcomes. Each episode revisits widely believed narratives and compares them against the historical record, using the concept of the Mandela effect as a framing device. The show challenges listeners to question their own certainty about commonly accepted facts.

Epizode

Հայոց պատմության ամենահայտնի դավաճանները / The most famous traitors in Armenian history 04.06.2026 1h 4min

Պատմությունը միայն հաղթանակների ու հերոսամարտերի մասին չէ։ Այն նաև ծանր դասերի շարան է՝ հաճախ գրված արյունով, պառակտմամբ ու դավաճանությամբ։ Այս էպիզոդում խոսում ենք պետական և ազգային դավաճանության տարբերությունների, դրանց պատմական հետևանքների և հանրային հիշողության մեջ թողած հետքի մասին։ Հայոց պատմության մեջ հերոսական կերպարների կողքին կան նաև այն անուններն ու դրվագները, որոնք երբեմն ուզում ենք մոռանալ, բայց պարտավոր ենք հիշել։ Ինչպես Վարդան Մամիկոնյանի կերպարը սովորեցնում է՝ ինչպիսին պետք է ...
Էնվերի ջախջախումը Սարիղամիշում / Enver's defeat at Sarıghamış 23.04.2026 47min

Սարիղամիշ 1914. ինչպես Էնվերի ջախջախումը կանխորոշեց հայերի ճակատագիրը Սարիղամիշը պարզապես մի ճակատամարտ չէր։ Այն պատմական այն կետն էր, որտեղ որոշվում էր ոչ միայն պատերազմի ընթացքը, այլև արևմտահայության ճակատագիրը։ 1914–1915 թվականների ձմռանը Օսմանյան բանակի կործանարար պարտությունը Սարիղամիշում դարձավ մի շրջադարձ, որը երիտթուրքական վերնախավին մղեց դեպի 20-րդ դարի առաջին մեծագույն հանցագործությունը՝ Հայոց ցեղասպանությունը։ Էնվեր փաշայի ձախողումը քողարկելու համար շրջանառության մեջ դրվեց կեղծ միֆ...
Ով հանձնեց Անին / Who Surrendered Ani? 23.03.2026 40min

1000 տարի հայերը նույն հարցն են տալիս՝ ո՞վ էր Անիի անկման մեղավորը։ Դավաճա՞ն էր Պետրոս Գետադարձը, թե՞ պատմությունը մեզ ուրիշ բան է պատմում։ 1045 թվականին դադարեց գոյություն ունենալ Հայկական լեռնաշխարհի վերջին հայկական թագավորությունը՝ Անիի Բագրատունյաց թագավորությունը։ Այդ օրվանից անցել է ուղիղ մեկ հազարամյակ, բայց վեճը չի ավարտվել մինչև հիմա։ Ո՞վ էր մեղավորը, ո՞վ էր հայրենասերը, և արդյո՞ք մենք ճիշտ ենք հասկացել Անիի անկման իրական պատճառները։ Տասնամյակներ շարունակ տարածվել է մի կարծիք, թե Անի...
Հեյդար Ալիև. կեղծիքի ճարտարապետ / Heydar Aliyev: Architect of Falsehood 06.03.2026 48min

Ժամանակակից Ադրբեջանը հասկանալու համար միայն պատմական անդրադարձը բավարար չէ․ պետք է ճանաչել նաև այն մարդուն, որը ձևավորեց այդ պետությունը, և այն դինաստիային, որը մինչև օրս ղեկավարում է այն։ Այս էպիզոդը բացահայտում է, թե ով էր իրականում Հեյդար Ալիևը, ինչպես նա բարձրացավ խորհրդային համակարգի ամենաբարձր աստիճանները, ինչու կորցրեց իր դիրքերը ԽՍՀՄ վերջին տարիներին, և ինչպես վերադարձավ՝ նախ տիրելով Նախիջևանին, ապա՝ ամբողջ Ադրբեջանին։ Սա քաղաքական վերապրման, իշխանության և այն Ալիևյան դինաստիայի ստեղ...
Ով էր իրականում Պապ թագավորը / Who Was King Pap in Reality? 16.02.2026 49min

Պապ թագավորն ապրել է մեզանից 1651 տարի առաջ, բայց նրա պատմությունը և այդ պատմության դասերն ու փիլիսոփայությունը մինչև օրս հանգիստ չի տալիս ոչ միայն պատմաբաններին, այլև տարբեր ժամանակների քաղաքական գործիչներին ու քաղաքական ռեժիմներին։ Պապի պատմությունը մի քանի անգամ փաթեթավորվել ու ծառայեցվել է որպես գաղափարախոսական գործիք։ Վերջին ամենաթարմ օրինակը խորհրդային տարիների փաթեթավորումն է, երբ հակաեկեղեցական քաղաքականության համատեքստում օգտագործվում էր Պապի կերպարը, և նաև մեր օրերում, երբ Պապ...
Տափաստաններից դեպի Հայկական բարձրավանդակ․ ինչպես թուրքերը հասան Հայաստան / From the Steppe to the Highlands: How Turks Reached Armenia 26.01.2026 40min

When the Turks first appeared in the Armenian Highlands in the 11th century, many Armenians perceived them as yet another group of raiders—dangerous, but familiar in pattern. There was a belief that through ransom, tribute, or negotiation, coexistence could be managed and a workable modus vivendi established. A millennium has now passed. Yet even after more than a thousand years of proximity, Armenians have repeatedly struggled to grasp the strategic logic, political culture, and long-term ob...