Nauka To Lubię

Rożek u Rosiaka: Jak chciwość, ideologie i pycha deformują badania naukowe? 01.06.2026 32dk

Porozmawiamy z autorem książki, która pokazuje na przykładach, że nauka podlega podobnym patologiom jak każda inna dziedzina życia społecznego.

Jak morski wiatr zmienia polską energetykę? 29.05.2026 21dk

#płatnawspółpraca Słyszałeś kiedyś, jak brzmi rewolucja? Dzisiaj zabieram Cię nad Bałtyk, a dokładniej do bazy serwisowej w Łebie. To stąd rusza budowa pierwszej polskiej morskiej farmy wiatrowej. Zapnij pasy, bo skala tego inżynieryjnego przedsięwzięcia dosłownie rzuca na kolana. Dlaczego musimy przenieść produkcję prądu na pełne morze i to w tempie ekspresowym? Według niektórych prognoz do 2040 roku Polska przejdzie gigantyczną elektryfikację przemysłu i transportu – nasze zapotrzebowanie na energię skoczy ze 165 TWh do 270 TWh rocznie. Ponieważ stare elektrownie węglowe będą sukcesywnie wyłączane, grozi nam potężna luka energetyczna. Czy stabilny, morski wiatr i nowoczesna technologia offshore są w stanie […]

Drenaż mózgów – jak Polska traci swoje największe talenty 27.05.2026 7dk

Dlaczego aż 19 laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie nauk ścisłych urodziło się w Polsce, ale żaden z nich nie otrzymał jej za badania prowadzone w naszym kraju? Polska stała się największym na świecie dawcą talentów, zmagającym się z potężnym zjawiskiem drenażu mózgów (brain drain). W tym filmie omawiam protest polskich naukowców, którzy postulują o zwiększenie nakładów na naukę do 3% PKB. Obecnie przeznaczamy na ten cel zaledwie około 1,2%, przez co początkujący badacze otrzymują stypendia rzędu 3-4 tysięcy złotych netto i nie są w stanie utrzymać się w dużych miastach. Wyjaśniam, dlaczego ten protest to nie jest zwykła walka o […]

Czego najbardziej NIE WIEMY o wszechświecie? [DEBATA] 26.05.2026 1sa 1dk

#współpracapłatna Matematycznie opisujemy kosmos z dokładnością przekraczającą 1%, ale fizycznie wciąż nie wiemy, czym jest jego główne 95% masy i energii. Dlaczego współczesna nauka dotarła do ściany i pilnie potrzebuje nowego Kopernika? W tym odcinku podcastu „Nauka. To lubię!” dr Tomasz Rożek zaprasza na fascynującą, momentami burzliwą dyskusję z wybitnymi fizykami, kosmologami i astronomami reprezentującymi Akademię Kopernikańską. Rozmawiamy o tym, czy programy takie jak powrót NASA na Księżyc (Artemis) to marnowanie pieniędzy, jak wielka polityka i wyścig z Chinami wpływają na fundusze naukowe oraz dlaczego to właśnie w kosmosie musimy szukać odpowiedzi na pytania o najmniejsze cegiełki mikroświata. Nie zabraknie […]

Co zmieni polska bomba atomowa ? 15.05.2026 56dk

W obliczu wojny w Ukrainie, pęknięć w Ładzie Transatlantyckim i powracających nuklearnych gróźb ze strony Rosji, to pytanie pada w naszym kraju coraz częściej. W tym filmie kompleksowo analizujemy, czy Polska mogłaby – i czy powinna – wejść w program budowy własnej broni jądrowej. Tłumaczymy, jak w dzisiejszych realiach działa doktryna wzajemnego gwarantowanego zniszczenia (MAD) i czym różni się broń strategiczna od taktycznej. W materiale omawiamy: * Technologiczne wyzwania: Od wydobycia polskiego uranu i produkcji „żółtego ciastka”, przez skomplikowane kaskady wirówek do wzbogacania, aż po trudności z pozyskiwaniem plutonu metodą PUREX. * Prawo i geopolitykę: Czy traktat NPT blokuje nasze […]

Nuklearny miecz Damoklesa – czy technologia nas przerośnie? 07.05.2026 39dk

płatnawspółpraca Broń atomowa to bez wątpienia jedno z najdonoślejszych, a zarazem najbardziej przerażających osiągnięć ludzkości. To genialne połączenie nauki i inżynierii, które w idealnym świecie powinno pozostać jedynie ostatecznym straszakiem. Niestety, żyjemy w czasach, w których naiwne oczekiwania o trwałym pokoju runęły, a my – według opinii ekspertów – znaleźliśmy się najbliżej nuklearnego konfliktu od dekad. PARTNER ODCINKA Wspiera nas marka ALLboards – tablice dekoracyjne i użytkowe. W ich ofercie znajdziecie nie tylko klasyczne tablice, ale też eleganckie szkło do biur, tablice magnetyczne dla dzieci czy nowoczesne panele bezramowe. Bo gdy świat zewnętrzny bywa chaotyczny, warto zadbać o porządek we […]

Nauka potwierdza! Mężczyźni chorują bardziej 02.05.2026 9dk

Każdy z nas zna ten scenariusz: zwykłe przeziębienie, a mężczyzna już żegna się ze światem i spisuje testament. Memów o „męskiej grypie” są tysiące, ale czy zastanawialiście się kiedyś, ile w nich prawdy? Okazuje się, że to zjawisko doczekało się nawet poważnych publikacji naukowych! W tym odcinku bierzemy pod lupę męską (i nie tylko!) odporność. Dowiesz się z niego:👉 Czy męski układ odpornościowy jest z natury słabszy i gorzej radzi sobie z wirusami?👉 Dlaczego statystyki pokazują, że mężczyźni częściej lądują w szpitalach z powodu infekcji układu oddechowego?👉 Jak na przebieg choroby wpływają hormony, a jak styl życia (np. palenie czy […]

USG Ziemi? Tak dziś szuka się gazu 30.04.2026 18dk

#płatnawspółpraca W tym odcinku schodzimy dwa kilometry pod ziemię, choć tak naprawdę zostajemy na powierzchni wielkopolskich pól. Odwiedzamy kopalnię gazu ziemnego Kościan-Brońsko i sprawdzamy, jak wygląda droga gazu od złoża do systemu energetycznego. Wyjaśniamy, dlaczego gaz nie znajduje się pod ziemią w pustych jaskiniach, tylko w porach skał, czym są dane sejsmiczne nazywane czasem „USG Ziemi” i dlaczego surowiec prosto z odwiertu trzeba oczyścić oraz osuszyć, zanim będzie mógł trafić do sieci. Rozmawiamy też o cyfrowym bliźniaku kopalni, czyli wirtualnym modelu działającym w chmurze, który pozwala testować różne scenariusze pracy instalacji bez ryzyka awarii. To odcinek o gazie jako paliwie […]

Czarnobyl: tragiczny kres atomowej utopii 26.04.2026 42dk

26 kwietnia 1986 roku pękła iluzja sowieckiej potęgi i mit bezpieczeństwa „pokojowego atomu”. Tamtej wiosennej nocy w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej doszło do eksplozji, która rozerwała blok nr 4 i na zawsze zmieniła historię oraz postrzeganie energetyki jądrowej. W dzisiejszym materiale opowiadamy historię katastrofy w Czarnobylu – krok po kroku i bez zbędnych emocji. Tłumaczymy, jak ryzykowna konstrukcja reaktora RBMK oraz fatalny w skutkach, przedłużający się test bezpieczeństwa złożyły się na bezprecedensowy wypadek. Przyglądamy się także tytułowej „atomowej utopii” – nowoczesnej Prypeci, miastu młodych i uprzywilejowanych inżynierów, które z powodu opieszałości władz z dnia na dzień zamieniło się w strefę wykluczenia. […]

Jak wyglądają zmiany klimatu z polskiej perspektywy? 23.04.2026 53dk

#płatnawspółpraca Opowiedzmy sobie historię o wodzie, lesie i górach, które choć wydają się niezmienne od wieków, właśnie przechodzą największą transformację w nowoczesnej historii Polski. Film „Zmiany klimatu w Polsce” to efekt wielu miesięcy pracy, podczas których staraliśmy się uchwycić moment, w którym globalny kryzys klimatyczny przestaje być nagłówkiem w gazecie, a staje się namacalnym problemem dotyczącym naszych własnych ekosystemów, od Bałtyku aż po Tatry. Rozmowy z zaproszonymi ekspertami, które usłyszycie w tle tej opowieści, rzucają zupełnie nowe światło na to, jak bardzo jesteśmy połączeni z przyrodą i jak wiele zależy od naszej wspólnej reakcji na zachodzące zmiany, których nie da […]

Co po Artemis II? 🚀 Czy USA wyprzedziły Chiny? 17.04.2026 15dk

Misja Artemis 2 zakończyła się sukcesem, a statek Orion bezpiecznie wrócił na Ziemię, co wywołało ogromne, budzące nadzieję zainteresowanie na całym świecie. Jednak w naszym najnowszym kosmicznym podsumowaniu miesiąca, Krzysztof Kurdyła i Tomasz Rożek zaglądają za kulisy tego lotu. Analizujemy usterki, z którymi zmagała się załoga, takie jak wycieki helu w europejskim module serwisowym czy nieoczekiwane problemy z toaletą. Omawiamy także zaskakujące zmiany w harmonogramie NASA. Dlaczego misja Artemis 3, planowana ambitnie na 2027 rok, w ogóle nie zabierze astronautów w okolice Księżyca, lecz pozostanie na niskiej orbicie Ziemi?. Wyjaśniamy, jak będą wyglądać kluczowe testy nowych skafandrów oraz ćwiczenia dokowania […]

Recykling cenniejszy niż złoto? 10.04.2026 35dk

#płatnawspółpraca Zużyta bateria, stary katalizator, elektrośmieci — większość z nas widzi w nich problem. Przemysł zaczyna widzieć w nich rozwiązanie. W tym odcinku zabieramy Cię do miejsca, gdzie recykling przestaje być prostym procesem, a zaczyna przypominać zaawansowaną operację technologiczną, w której każdy gram materiału ma znaczenie. Rozmawiamy o tym: To także opowieść o skali — bo infrastruktura sterowania i automatyki w takich miejscach bywa porównywalna do największych zakładów przemysłowych, a rozwiązania dostarczane przez firmy takie jak firma Siemens należą do najbardziej zaawansowanych na świecie. Jeśli chcesz zrozumieć, co naprawdę kryje się za hasłem „gospodarka obiegu zamkniętego” — ten odcinek jest […]

Wielki Powrót na Księżyć? - Czego NASA tam szuka? 02.04.2026 19dk

Rakieta SLS wystartowała, a misja Artemis II oficjalnie się rozpoczęła! 🚀 Po raz pierwszy od 1972 roku astronauci opuścili bezpieczną osłonę ziemskiej magnetosfery, aby poczuć grawitację innego ciała niebieskiego. W dzisiejszym filmie przyglądamy się temu, jak dokładnie będzie przebiegać ta historyczna wyprawa i jakie cele stoją przed czteroosobową załogą, w której skład wchodzą Gregory Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch oraz Jeremy Hansen. Jak będzie przebiegać misja i co jest jej celem? Głównym zadaniem Artemis II jest ostateczne potwierdzenie, że statek Orion i rakieta SLS są gotowe, by w kolejnym kroku (Artemis III) postawić człowieka na powierzchni Księżyca. Zapnijcie pasy […]

Od Frani do BLIK-a. Jak Polska nadrobiła dekady w 35 lat 31.03.2026 15dk

#płatnawspółpraca To jest odcinek o czasie. O tym, ile go kiedyś traciliśmy na rzeczy, które dziś dzieją się same, i o tym, jak bardzo zmieniło się nasze życie, nawet jeśli rzadko to zauważamy. Bo historia Polski ostatnich 35 lat to nie tylko gospodarka, to historia codzienności, która przyspieszyła. I pytanie, które zostaje, brzmi: czy nadążamy za własnym tempem zmian? Odcinek zrealizowany we współpracy z firmą Siemens. To pierwszy z cyklu materiałów, w kolejnych będziemy pokazywać przykłady polskich firm z róznycn branż, które do tego postępu mocno się przyczyniły.

Co blokuje lot na KSIĘŻYC? 30.03.2026 18dk

Czy Amerykanie przegrają wyścig na Księżyc z Chinami? Dlaczego misja Artemis 3 ostatecznie nie wyląduje na Srebrnym Globie? W dzisiejszym kosmicznym przeglądzie na kanale Nauka To Lubię, Tomasz Rożek i Krzysztof Kurdyła biorą pod lupę najnowsze zmiany i problemy programu Artemis. Amerykański sen o powrocie na Księżyc boryka się z ogromnymi trudnościami. Ze względów bezpieczeństwa (aby nie powtórzyć tragedii promów Columbia i Challenger), misja Artemis 3 została przekształcona w testy systemów i skafandrów na niskiej orbicie okołoziemskiej. Lądowanie zaplanowano dopiero na 2028 rok podczas misji Artemis 4 i 5, w których wezmą udział lądowniki SpaceX i Blue Origin. W tym […]

Ropa naftowa: więcej niż paliwo. Historia, której nie uczą w szkole 26.03.2026 26dk

#płatnawspółpraca Zwykle, kiedy słyszymy słowo „ropa”, myślimy o paliwie, cenach na stacjach i wielkiej geopolityce. Tymczasem historia tego surowca zaczyna się od światła, od lampy Ignacego Łukasiewicza i od momentu, w którym człowiek po raz pierwszy mógł naprawdę przesunąć granicę narzuconą przez noc. W tym odcinku wracamy do Bóbrki, najstarszego na świecie miejsca przemysłowego wydobycia ropy, i opowiadamy, jak polski wynalazek wpłynął na rozwój nowoczesnej cywilizacji. Rozmawiamy o tym, skąd naprawdę wzięła się ropa, dlaczego nie powstała z dinozaurów, czym jest „okno ropne” i co sprawia, że ten surowiec do dziś pozostaje tak wyjątkowy. Pokazujemy też mniej oczywistą stronę ropy, […]

Project Hail Mary - NAUKOWA ANALIZA 25.03.2026 13dk

Czy w kinie da się jeszcze zrobić film science-fiction, który opiera się na PRAWDZIWEJ nauce i nie traktuje widza jak idioty? Obejrzałem „Projekt Hail Mary” i przez pół nocy analizowałem go pod kątem praw fizyki! W dzisiejszym materiale na kanale Nauka To Lubię bierzemy pod lupę ekranizację genialnej książki Andy’ego Weira. Ziemia staje w obliczu zagłady z powodu tajemniczego astrofaga – mikroskopijnego organizmu, który dosłownie „zjada” energię ze Słońca. Ludzkość wysyła misję ratunkową do układu Tau Ceti, co staje się początkiem niesamowitej, międzygwiezdnej przygody. Z tego filmu dowiesz się: „Projekt Hail Mary” to fantastyczny hołd dla metody naukowej, współpracy i […]

Dlaczego ten Noblista chce być Polakiem? 22.03.2026 6dk

Poznaj niezwykłą historię prof. Victora Ambrosa, zdobywcy Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny w 2024 roku, który właśnie ogłosił, że ubiega się o polskie obywatelstwo! W dzisiejszym materiale przybliżamy sylwetkę tego wybitnego biologa, którego ojciec pochodził z okolic przedwojennego Wilna i przetrwał II wojnę światową jako robotnik przymusowy w Niemczech. Dowiesz się, jak niepozorne badania nad genami małego nicienia w latach 90. doprowadziły do przełomowego odkrycia krótkołańcuchowych cząsteczek mikroRNA (miRNA). Odkrycie to zrewolucjonizowało biologię molekularną, udowadniając istnienie zupełnie nowego poziomu regulacji genów. Dziś ta wiedza napędza rozwój nowoczesnej medycyny, pomagając w tworzeniu precyzyjnych terapii oraz w walce m.in. z […]

Czy to wyleczy ZESPÓŁ DOWNA? 21.03.2026 10dk

Japońscy naukowcy dokonali czegoś, co jeszcze niedawno brzmiało jak science fiction – za pomocą innowacyjnej metody CRISPR-Cas9 usunęli nadmiarowy, trzeci chromosom 21. z ludzkich komórek. Ale czy ten laboratoryjny sukces oznacza, że nowa terapia dla osób z trisomią jest już na wyciągnięcie ręki? W dzisiejszym odcinku dr Mariusz Gogól bierze pod lupę ten fascynujący eksperyment i analizuje:🔹 Jak dokładnie działają genetyczne „molekularne nożyczki” i dlaczego są taką rewolucją?🔹 Z jakimi ogromnymi przeszkodami borykają się obecnie badacze (m.in. niska skuteczność in vitro, ryzyko mozaicyzmu tkanek i trudności z dostarczeniem leczenia do komórek)?🔹 Czego uczą nas mroczne i bolesne lekcje z początków […]

Co powiedziałby Kopernik o polskich finansach? - Debata Kopernikańska 12.03.2026 50dk

#płatnawspółpraca Zwykle opowiadamy o Koperniku jako o tym, który zmienił nasze myślenie o wszechświecie, ale w tej rozmowie wracamy do innego wymiaru jego myśli — do Kopernika, który analizował pieniądz, dostrzegał zagrożenia płynące z chaosu monetarnego i rozumiał, że stabilność gospodarki zaczyna się od zaufania. W debacie Akademii Kopernikańskiej rozmawiamy o inflacji, wartości waluty, emocjach, które wpływają na decyzje finansowe, a także o tym, jaką rolę odgrywają dziś technologia i sztuczna inteligencja. To rozmowa o współczesności, ale prowadzona przez pryzmat pytań, które okazują się starsze, niż mogłoby się wydawać. Eksperci Akademii Kopernikańskiej, prof. Mariusz Andrzejewski i prof. Dariusz Tworzydło, pokazują, […]