Tjipcast

Epizódok

• Hoe wordt lezen onderdeel van je schoolidentiteit? 08.06.2026

  Lezen wordt pas krachtig wanneer het niet alleen een vaardigheid is, maar een herkenbaar onderdeel van de schoolcultuur. Op het Limus College in Vleuten gebeurt dat door vaste leesroutines, hoge verwachtingen en veel aandacht voor gesprekken over boeken met en tussen leerlingen. Zo lezen alle leerlingen jaarlijks meerdere titels, maar minstens zo belangrijk is wat er om dat lezen heen gebeurt: voorlezen, samen nadenken over belangrijke fragmenten, verbanden leggen met andere vakken en zoeken naar boeken die passen bij de leerling én voldoende uitdaging bieden. Het Limus college is één van de eerste inspiratiescholen in Nederland en slaagt erin op een mooie manier de brug te slaan tussen wetenschap en praktijk. Ik praat hierover met Karin Bennink. Aan de hand van diverse boeken en fragmenten legt ze uit hoe het onderwijsteam werkt met jeugdliteratuur in de klas. Het gesprek laat zien dat leesmotivatie niet losstaat van kwaliteit. Plezier in lezen ontstaat wanneer docenten zorgvuldig en stapsgewijs weten te begeleiden naar complexere verhalen, andere genres en het herkennen van ‘meer’ of diepere lagen in teksten. Literatuur wordt zo meer dan ontspanning: het helpt leerlingen denken, argumenteren, reflecteren en zichzelf beter begrijpen. Juist door klein te beginnen, met een estafetteboek, een boekenweek, een gesprek of één goed gekozen fragment, kan lezen langzaam onderdeel worden van wie een school is. We staan in deze podcast ook stil hoe andere middelbare scholen stappen kunnen zetten met leesonderwijs! Kernpunten uit de podcast: 📚 Lezen krijgt kracht wanneer het structureel onderdeel wordt van de schooldag, met vaste routines zoals voorlezen, estafetteboeken en gesprekken over wat leerlingen lezen. 🧭 Leesmotivatie vraagt meer dan keuzevrijheid: leerlingen hebben ook begeleiding, sociale uitwisseling en passende uitdaging nodig om als lezer te groeien. 🧠 Literatuur kan denken verdiepen, bijvoorbeeld wanneer fictiefragmenten worden gekoppeld aan klimaat, debat, argumentatie en kritisch burgerschap. 🌱 Kleine ingrepen kunnen groot effect hebben: één goed boek, een passend genre of een zorgvuldig gesprek kan leesangst verminderen en vertrouwen opbouwen. 🏫 Lezen wordt schoolidentiteit wanneer het niet alleen bij Nederlands blijft, maar verbonden raakt met projecten, andere vakken en gezamenlijke ambities. Quotes uit het gesprek “Onze leerlingen lezen als ze vmbo-route doen vier boeken per jaar, als ze havo doen vijf boeken per jaar, vwo zes boeken per jaar ieder jaar. Het allermooiste is dat onze leerlingen dat eigenlijk heel normaal vinden.” “Met boeken kan ik honderd levens leven. Ik kan tijdreizen, ik kan van alles doen.” “Wij vinden de leesmotivatie belangrijk en tegelijkertijd zeggen we: de leeskwaliteit staat voorop.” Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Boeken en bronnen die voorbijkwamen Ryan & Deci – onderzoek naar motivatie, autonomie, competentie en relatie Stichting Lezen – informatie en onderzoek rond leesontwikkeling en leesbevordering Kennistafel Effectief Leesonderwijs – verbinding tussen wetenschap, beleid en praktijk Alex Boogers – Wanneer de mieren schreeuwen Edward van de Vendel – Hannes en Hassan weten meer dan jij Brian Elstak – Tori Marlies Slegers – Briefjes voor Pelle Tijdstempels 00:04 – Leesonderwijs schoolidentiteit01:02 – Leesroutines praktijk03:44 – Voorlezen werkt04:38 – Estafetteboek klas07:03 – Persoonlijke motivatie09:45 – Motivatie kwaliteit12:18 – Leesangst overbruggen15:14 – Leerlingen kennen16:48 – Kerndoelen bevestiging18:13 – Lezen denken22:26 – Tijdsinvestering toetsbeleid25:16 – Vakoverstijgend samenwerken30:53 – Boekenspel werkvorm32:33 – Leesreflectie identiteit34:05 – Hoge verwachtingen Het bericht Hoe wordt lezen onderdeel van je schoolidentiteit? verscheen eerst op Tjipcast.
• Zicht op vakmanschap in het voortgezet speciaal onderwijs 04.06.2026

  Voor deze podcast ben ik te gast bij VSO De Korte Dreef in Borculo. De Korte Dreef richt zich op jongeren die moeilijk lerend zijn en die een voortdurende en/ of intensieve ondersteuningsbehoefte hebben in de thuis, school- en/ of vrijetijdssituatie. In de leeftijd vanaf 11-12 jaar tot maximaal 20 jaar. Er gaan hier ongeveer 125 leerlingen naar school en er werken 39 fulltime gespecialiseerde onderwijsprofessionals. We zijn hier in een prachtige omgeving, waar je buiten kunt sporten, leren, bewegen en werken! Aan tafel zitten: Stijn Steentjes, leerlingcoordinator bovenbouw van de afdeling arbeid. Thomas Helmers, mentor, leerkracht in de onderbouw. En Latifa Bouzoeggar, mentor en coördinator van de IBO-groepen (intensieve begeleiding in het onderwijs). Soms begint onderwijs niet bij een methode, een toets of een lesdoel, maar bij de vraag of een leerling überhaupt weer over de drempel durft te stappen. Bij VSO De Korte Dreef in Borculo staat dat spanningsveld centraal: jongeren die vaak al veel afwijzing hebben ervaren, krijgen er opnieuw perspectief op leren, werken en meedoen. Dat gebeurt niet door de lat te verlagen, maar door leren kleiner, concreter en relationeler te maken. Een ontbijt, een spel buiten, een interne stage, een coachgesprek of een certificaat zijn geen losse activiteiten, maar zorgvuldig gekozen momenten waarop leerlingen oefenen met vertrouwen, verantwoordelijkheid en samenleven. In het gesprek wordt zichtbaar hoe vakmanschap in het voortgezet speciaal onderwijs bestaat uit voortdurend afstemmen: nabij zijn zonder alles over te nemen, begrenzen zonder af te wijzen, ruimte geven zonder richting kwijt te raken. De school werkt met kleine stappen, soms letterlijk in millimeters, maar steeds met een groter perspectief voor ogen: dat leerlingen ervaren dat ze ertoe doen, ergens naartoe kunnen groeien en een betekenisvolle plek kunnen vinden in de samenleving. Kernpunten uit het gesprek 🌱 Leren begint met vertrouwen. Voor leerlingen die langdurig thuis hebben gezeten of vaak zijn vastgelopen, is aanwezigheid op school soms al een grote stap. 🧭 Perspectief geeft richting. De Wall of Fame laat leerlingen zien dat uitstroom naar werk of dagbesteding haalbaar is en betekenis kan hebben. 🤝 Samen is een didactische keuze. Samen ontbijten, spelen, werken en reflecteren zijn manieren om sociale vaardigheden en burgerschap concreet te oefenen. 🎯 Succeservaringen worden bewust opgebouwd. Certificaten, stages en kleine leerdoelen helpen leerlingen ervaren dat ontwikkeling mogelijk is. ⚖️ Nabijheid en begrenzing horen bij elkaar. Leerlingen krijgen ruimte om fouten te maken, maar binnen een duidelijke structuur die veiligheid biedt. Quotes uit het gesprek: “Die kleine millimeters aan het begin en die succeservaringen, dat kan uiteindelijk leiden tot kilometers.” “Het belangrijkste is: de leerling moet daar zijn, moet er met plezier zijn en moet het gevoel hebben: ik heb een meerwaarde voor de samenleving.” “Wij zijn de bijrijder en we kunnen af en toe bijsturen, maar zij zijn leading.” Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Zicht op vakmanschap in het voortgezet speciaal onderwijs verscheen eerst op Tjipcast.
• Wat doen zwarte zwanen scholen anders? 31.05.2026 46p

  Kansengelijkheid en onderwijskwaliteit worden vaak besproken alsof scholen moeten kiezen: óf toegankelijker worden, óf de lat hoger leggen. Het gesprek met Iliass El Hadioui laat juist zien waarom die tegenstelling tekortschiet. Sommige scholen slagen erin om leerlingen uit kapitaalarme omgevingen structureel méér leerontwikkeling te bieden, zonder hun pedagogische opdracht te versmallen tot toetsresultaten. Zulke scholen noemt hij zwarte zwanen: uitzonderingen binnen het systeem die tegen de verwachting in veel impact hebben. Hij schreef hierover een nieuw boek: Zwarte Zwanen Scholen, over ik, wij en de cultuur van hoge verwachtingen. Het interessante is niet dat deze zwarte zwanen scholen een wonderrecept hebben uitgevonden. Het gaat eerder om een verfijnde professionele cultuur waarin individualiteit en collectiviteit elkaar versterken. Leraren behouden hun vakmanschap en autonomie, maar weten ook wanneer gezamenlijke afspraken nodig zijn. Schoolteams durven te kiezen, prioriteren en handelen naar wat zij weten over hun leerlingen. Eerder sprak ik Iliass in aflevering 373 over de vraag hoe te bouwen aan een cultuur van hoge verwachtingen. Kernpunten uit de podcast: ⚫ Zwarte zwanenscholen combineren kansengelijkheid met hoge onderwijskwaliteit. Ze laten zien dat inclusiever onderwijs niet hoeft te betekenen dat de lat lager komt te liggen. 🧭 De kern zit niet in één methode, maar in cultuur. Sterke scholen verbinden individuele professionaliteit met collectieve verantwoordelijkheid, zonder te vervallen in los zand of groepsdenken. 📊 Data krijgen pas betekenis in samenhang. Lage leerresultaten, hoge medewerkerstevredenheid of sterke basisrust zeggen afzonderlijk weinig; de vraag is hoe scholen die gegevens met elkaar verbinden. 🌱 Sense of belonging en cognitieve ontwikkeling horen bij elkaar. Leerlingen moeten zich verbonden voelen, maar die verbondenheid moet ook gekoppeld zijn aan groei, zelfvertrouwen en leervermogen. 🔍 Niet alles tegelijk willen doen is een vorm van professionaliteit. Zwarte zwanenscholen kiezen enkele prioriteiten en werken daar systematisch en langdurig aan. Quotes uit het gesprek “De kern van zwarte zwaneninstituten is dat ze productiever zijn. Ze zijn in staat om de ervaren of geconstrueerde problemen van mensen daadwerkelijk op te lossen.” “Het theoretiseren van de praktijk en het praktiseren van theorie: die tweebenigheid is denk ik echt essentieel.” “We zijn heel goed in dingen erbij doen, maar we zijn met elkaar gewoon niet zo goed om dingen uit het curriculum te halen.” Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Tijdstempels 00:04 – Onderwijskundige start02:00 – Kansengelijkheid en Kwaliteit03:22 – Zwarte Zwanen05:30 – Toetscultuur en Verschillen08:22 – Afwijkende Scholen10:22 – Theorie Praktijk12:20 – Collectieve Verwachtingen15:21 – Pedagogische Vraagstukken16:20 – Individualiteit Collectiviteit20:08 – Productief Handelen24:02 – Data Duiden27:55 – Groter of Kleiner31:21 – Vooroordelen Doorbreken36:21 – Samenwerken Afbakenen39:54 – Verbonden Leren Het bericht Wat doen zwarte zwanen scholen anders? verscheen eerst op Tjipcast.
• Hoe maak je van data zuurstof voor meer werkgeluk in het onderwijs? 27.05.2026 42p

  Werkgeluk klinkt soms als een zacht begrip, maar in scholen raakt het aan harde vragen: blijven mensen gezond aan het werk, kunnen teams zich ontwikkelen en lukt het om goed onderwijs te geven vanuit plezier en rust? Guy van Liemt en Paul Baan laten vanuit onderzoek zien dat werkgeluk niet gaat over oppervlakkig plezier, maar over duurzaam functioneren: energie, veiligheid, ontwikkeling, autonomie en een team waarin mensen zich gedragen voelen. Het gesprek draait daarmee om een scherpe verschuiving: niet sturen op symptomen, maar kijken naar de oorzaken eronder. Werkdruk, verzuim en verloop zijn vaak signalen van iets fundamentelers: onvoldoende ruimte voor ontwikkeling, gebrekkige focus of een team dat geen stevige thuisbasis meer vormt. Data helpen dan niet om harder te controleren, maar om preciezer te zien aan welke knoppen een school werkelijk kan draaien. Meedoen aan het onderzoek van Klassewerkplek? Kijk hier! Een aantal highlights die in deze podcast voorbijkomen: 🧭 Werkgeluk gaat niet over “leuk doen”, maar over duurzaam goed functioneren: energie, veiligheid, competentie, autonomie en ontwikkeling. 📊 Data zijn waardevol als spiegel, maar verliezen hun kracht zodra ze worden gebruikt om mensen of teams af te rekenen. 🌱 Scholen die sterk scoren op werkgeluk laten volgens Paul Baan minder verzuim, minder verloop en betere onderwijsresultaten zien. 🏫 De kwaliteit van het team als thuisbasis is een cruciaal fundament: als die basis stevig is, kunnen scholen veel meer dragen. 🎯 Verbetering vraagt focus: kies enkele gerichte acties, geef teams eigenaarschap en voorkom dat werkgeluk verandert in een nieuw projectencircus. Deze aflevering maak ik samen met Klassewerkplek. Dit jaar brengen we samen scholen in kaart die erin slagen werk te maken van werkgeluk in het onderwijs en het predicaat Klassewerkplek dragen. We leggen de relatie met kwaliteit, samenwerken en hoge verwachtingen naar leerlingen! Kijk voor meer informatie op www.klassewerkplek.nl. Quotes uit de podcast: “Werkgeluk is gewoon een hefboom voor duurzame inzetbaarheid, voor verzuim, verloop, kwaliteit en incidenten.” “Focus op werkdruk is symptoombestrijding.” “We gebruiken data niet om af te rekenen. We moeten patronen blootleggen en van daaruit verder bouwen.” Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Tijdstempels: 00:05 – Werkgeluk onderwijs01:16 – Duurzaam functioneren03:09 – Klassewerkplek onderzoek04:03 – Geen luxe06:53 – Onderwijsresultaten werkgeluk08:23 – Symptomen oorzaken12:59 – Data spiegel14:47 – Werkdruk fascinatie17:06 – Team basis20:27 – Autonomie kaders23:53 – Strategische pijler27:35 – Focus kiezen31:49 – Analyse duiding34:53 – Drijvende factoren38:20 – Lerarentekort werkgeluk Het bericht Hoe maak je van data zuurstof voor meer werkgeluk in het onderwijs? verscheen eerst op Tjipcast.
• Wat kunnen onderwijsgedichten ons leren? 26.05.2026 53p

  Onderwijsgedichten lijken op het eerste gezicht misschien een niche: poëzie over school, leraren, leerlingen, lezen, rekenen en orde handhaven in de klas. Maar wie ze historisch naast elkaar legt, ziet iets groters ontstaan. Ze laten zien welke vragen het onderwijs al eeuwen met zich meedraagt: hoe wek je nieuwsgierigheid? Wat betekent het om kinderen toegang te geven tot taal, kennis en rekenen? Hoe voorkom je dat het curriculum steeds voller raakt? En wat vraagt onderwijs van de leraar? Henk Sissing stelde samen met Theo Magito een omvangrijke bundel samen met Nederlandstalige onderwijsgedichten vanaf de dertiende eeuw tot nu. In deze podcast leest Henk Sissing meerdere gedichten. We reflecteren vervolgens op de onderwijsvraagstukken van toen en nu. Uit de bundel komt een verrassend beeld naar voren: veel onderwijskwesties die vandaag urgent voelen, zijn niet nieuw. Kansengelijkheid, leesvaardigheid, praktische toepasbaarheid van rekenen, de voorbeeldrol van de leraar en de overladenheid van het onderwijs keren bijvoorbeeld regelmatig terug. Juist poëzie maakt die continuïteit zichtbaar. Niet als beleidsnota of onderwijskundig model, maar als geconcentreerde leeservaring. Een gedicht kan ons misschien in enkele regels laten zien waar onderwijs om draait: nieuwsgierigheid, overdracht, vorming, mededogen en de vraag wat kinderen nodig hebben om hun wereld te vergroten. Kernpunten uit de podcast: 🔍 Onderwijsgedichten maken zichtbaar dat veel actuele onderwijsvragen een lange geschiedenis hebben. Thema’s als lezen, schrijven, rekenen, kansengelijkheid en curriculumdruk keren al eeuwen terug. 📚 Lezen wordt in het gesprek niet alleen gezien als vaardigheid, maar als toegang tot de wereld. Leraren hebben daarin een voorbeeldrol: kinderen moeten kunnen zien dat volwassenen zelf lezen, zoeken en denken. 🧭 Nieuwsgierigheid is een terugkerend motief. Een leraar die zelf geraakt is door de wereld, kan leerlingen meenemen in verwondering, onderzoek en zelfstandig denken. ⚖️ Kansengelijkheid blijkt geen modern beleidswoord alleen. Al in oudere teksten klinkt de oproep om arme kinderen via onderwijs bescherming, ontwikkeling en perspectief te bieden. 🧩 De overladenheid van het curriculum is hardnekkig. Nieuwe thema’s worden vaak toegevoegd, maar de vraag wat er dan vanaf gaat, blijft moeilijk te beantwoorden. Quotes uit het gesprek “Als je zelf niet nieuwsgierig bent, hoe kun je je nieuwsgierigheid dan overdragen aan je leerlingen?” “Waar is 600 jaar later ons mededogen gebleven? Waar is onze compassie gebleven?” “We zijn heel goed in dingen erbij doen, maar we zijn met elkaar gewoon niet zo goed om dingen uit het curriculum te halen.” Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Tijdstempels 00:03 – Ontstaan van de bundel02:39 – Gedichten zoeken04:50 – Historische thema’s06:43 – Favoriet gedicht10:42 – Onderwijs marketing15:02 – Nieuwsgierige van de leraar18:11 – Wereld openen24:18 – Gelijke kansen31:28 – Lezen leren34:00 – Leesvoorbeeld tonen39:02 – Rekenen toepassen42:49 – Caribische stemmen44:45 – Lofdicht leraar47:06 – Curriculum overladen50:30 – Slotreflectie onderwijs Het bericht Wat kunnen onderwijsgedichten ons leren? verscheen eerst op Tjipcast.
• Hoe ontwikkel je een levend taalbeleid? 19.05.2026 34p

  Op het Vlietland College zagen collega’s dat leerlingen niet altijd meer vanzelfsprekend plezier hadden in het lezen van literatuur. Ook bij andere vakken dan Nederlands, Engels of Frans lagen kansen om taal bewuster te verbinden aan het leren: bij het lezen van opdrachten, het begrijpen van vaktaal en het zorgvuldig formuleren van antwoorden. Daarom begon de school kleinschalig, met taal als onderdeel van alledaagse activiteiten in de les. In dit gesprek laten Tommy Hopstaken en Joran Pereira zien hoe taalbeleid kan uitgroeien tot een gedeelde schoolcultuur. Niet door grote plannen op te leggen, maar door klein te beginnen: vijf minuten lezen aan het begin van elke les, een positieve taalbonus op toetsen, een taalkaart als hulpmiddel en een mediatheek die leerlingen helpt om boeken te vinden die bij hen passen. Opvallend is hoe zorgvuldig de school werkt met gegevens uit de eigen praktijk. Via een jaarlijkse taalscan worden leerlingen, collega’s, ouders en schoolleiding betrokken. Zo ontstaat beleid dat niet alleen evidence-informed is, maar ook past bij de context van de school. Taal wordt hier niet gezien als een apart vakgebied, maar als voertuig voor leren, denken en formuleren in alle vakken. Kernpunten uit het gesprek 📚 Taalbeleid leeft pas als het zichtbaar wordt in routines, ruimtes en gesprekken binnen de school. Op het Vlietland College gebeurt dat via lezen in alle lessen, posters, toetsafspraken en speelt de mediatheek een belangrijke centrale rol. 🧩 Kleine interventies kunnen veel draagvlak creëren. Zo werkt de taalbonus vooral omdat die positief, haalbaar en beperkt is: één ‘geheime’ toetsvraag wordt ook expliciet op taal bekeken. 🔍 De jaarlijkse taalscan maakt taalbeleid concreet en cyclisch. Door op één dag gegevens te verzamelen bij leerlingen, ouders, collega’s en schoolleiding ontstaat een breed beeld van taalniveau, leesmotivatie, taalplezier en taalcultuur. 🧑‍🏫 Een sterk taalteam bestaat niet alleen uit docenten Nederlands. Juist de combinatie met wiskunde, andere vakken, de mediathecaris en schoolleiding maakt het beleid schoolbreed en praktisch uitvoerbaar. 🌱 Evidence-informed werken betekent hier niet dat alles vooraf perfect bewezen moet zijn. Wetenschappelijke literatuur, professionele ervaring en kennis van de eigen schoolcontext worden naast elkaar gebruikt. Quotes uit het gesprek: “Levend taalbeleid betekent volgens mij dat je met zijn allen een taalcultuur op school creëert waarbij het vanzelfsprekend is dat taal belangrijk is.” “We kwamen er al gauw achter: volgens mij moet je het juist positief maken en een bonus geven als het wel goed gaat.” “Je kan dat plan wel kopiëren, maar dan kopieer je niet de kennis.” Deze aflevering maakt deel uit van een bijzondere podcastserie, ontwikkeld in samenwerking met Ontwikkelkracht. Ontwikkelkracht is een landelijk programma dat scholen ondersteunt bij duurzame onderwijsontwikkeling, door wetenschap en praktijk met elkaar te verbinden en leren over de grenzen van scholen heen te stimuleren. In deze serie gaan we in gesprek met expertisescholen en betrokken professionals over thema’s als curriculumontwikkeling, krachtig onderwijskundig leiderschap en effectieve teamsamenwerking. We verkennen wat werkt, waarom het werkt en wat andere scholen hiervan kunnen leren. Wil je laagdremoelig meedoen of meer informatie over de expertiescholen? Check dan hier de link! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Tijdstempels 00:23 – Introductie en ontwikkelkracht01:07 – Levend taalbeleid02:49 – Wiskunde en taal03:57 – Eerste aanleiding05:42 – Vijf minuten07:59 – Taalcultuur bouwen09:40 – Taalbonus toetsen12:25 – Taal zit in ons DNA13:42 – Taalscan dag16:13 – Mediatheek veranderen18:10 – Slim taalteam19:35 – Onderzoek gebruiken22:58 – Taalkaart toetsen24:43 – Veelgemaakte fouten?28:49 – Expertise delen Het bericht Hoe ontwikkel je een levend taalbeleid? verscheen eerst op Tjipcast.
• Behaviour in the classroom: Why should we hold the line? 17.05.2026 45p

  Positive behaviour in the classroom is not a side issue in education. It shapes whether pupils can focus, whether teachers can teach, and whether a school becomes a place of shared expectations rather than individual negotiation. The conversation with Olivia Dear and Sarah Dear centres on one deceptively simple phrase: hold the line. The wrote a great book about it! That phrase does not mean being harsh for its own sake. It means making expectations clear, applying them consistently, and giving pupils the support they need to meet them. Especially for pupils facing difficulties outside school, consistency can be one of the most stabilising things education provides. Lowering expectations may feel compassionate in the moment, but it can also quietly deny young people the chance to develop habits that matter beyond school: punctuality, attention, independence, responsibility. The discussion moves from individual classroom routines to whole-school culture. A teacher can plan carefully, teach routines explicitly, and practise classroom transitions, but lasting behaviour culture depends on collective agreement. Schools need to decide what they value, translate those values into concrete behaviours, and help staff act in alignment. Leadership, in this view, is not about rigid control but about continual refinement: staying visible, listening carefully, and returning again and again to the conditions that help pupils learn. Keypoints of the podcast: 🧭 Behaviour should not be left to chance. Olivia and Sarah argue that teachers need to plan behaviour just as deliberately as they plan curriculum and instruction. ⚖️ High expectations require high support. Holding pupils responsible does not mean ignoring their needs; it means scaffolding them toward independence rather than lowering the standard. 🏫 Classroom culture depends on school culture. Individual teachers can do a great deal, but consistent behaviour becomes much stronger when the whole school shares one clear line. 👀 Leadership needs visibility and curiosity. Strong school culture is built through daily attention, open discussion, and continual refinement rather than fixed rules alone. ⏱️ Time on task is fragile. Small routines—entry, attention, silence, transitions—matter because they protect pupils’ opportunity to learn. Quotes: “Behaviour management is something that we all struggle with because you’ve got 30 different personalities in the classroom, but it doesn’t have to be that case.” “Keep the expectations high and say: I know that you can do this. I believe that you can do this. I’m holding you responsible.” “A school can only have one successful culture, and that should be the culture that the school has written, the parents have signed up to, and the children have agreed to.” Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Tijdstempels 00:05 – Opening Context01:12 – Behaviour Culture03:07 – Michaela Experience04:20 – Holding Lines07:32 – Individual Needs10:09 – Punctuality Expectations12:52 – Shared Agreements14:25 – Independence Scaffolding16:58 – Michaela school21:08 – School Management23:28 – Dynamic Leadership27:42 – Behaviour Systems29:59 – Classroom Planning36:23 – Concrete Values40:15 – Shared Culture Het bericht Behaviour in the classroom: Why should we hold the line? verscheen eerst op Tjipcast.
• Hoe werk je samen aan de ontwikkeling van een betekenisvol schoolexamen? 13.05.2026 36p

  Een betekenisvol schoolexamen krijgt vorm wanneer scholen hun visie, vakmanschap en vertrouwen in leerlingen met elkaar verbinden. Wat wil je dat leerlingen laten zien? Welke toetsvorm past daarbij? En hoe kan het Programma van Toetsing en Afsluiting (PTA) ruimte bieden voor eigenaarschap, samenhang en verdieping? Dit is de derde aflevering in een drieluik over het waardevol schoolexamen, gemaakt in samenwerking met de VO-raad en het programma Voortgezet Leren. Centraal staat de vraag hoe je samen werkt aan een schoolexamen dat niet alleen zorgvuldig en betrouwbaar is, maar ook herkenbaar aansluit bij de identiteit van de school en de ontwikkeling van leerlingen. Te gast zijn Maaike Ditzel, docent Nederlands op Dalton Den Haag, mentor van 6V, schoolopleider en voorzitter van de examencommissie, en Sjabbo Smedes, teamleider van de mavo aan het Bonhoeffer College in Enschede. Aan de hand van voorbeelden zoals leeskringen, mondelinge examens, flexibele toetsvormen en een profielwerkstuk in de vorm van een dichtbundel laten zij zien hoe toetsing meer betekenis kan krijgen. Maaike vertelt over een oud-leerling die haar eigen poëzie wilde uitgeven en daarbij onderzoek deed naar puberpoëzie, vormgeving, papierkeuze en publicatie. Zo werd het profielwerkstuk niet alleen een verplicht eindproduct, maar een persoonlijk en inhoudelijk leerproces waarin ruimte ontstond om vakinhoud, eigenaarschap en creativiteit met elkaar te verbinden. De examencommissie speelt daarin een belangrijke rol: als bewaker van kwaliteit, maar ook als gesprekspartner die helpt om ruimte binnen de kaders goed te benutten. Kernpunten uit het gesprek: 🔍 Het PTA biedt meer ruimte dan vaak gedacht. Scholen kunnen binnen de kaders zelf bepalen welke toetsvormen passen bij hun visie, vakdoelen en leerlingen.🧩 Een betekenisvol schoolexamen vraagt om samenhang. Toetsing kan verbinding leggen met vaardigheden, burgerschap en schoolidentiteit.🗣️ Andere toetsvormen kunnen ook leermomenten zijn. Een mondeling, leeskring of presentatie maakt directe feedback mogelijk en geeft leerlingen de kans om tijdens het toetsen nog te leren.⚖️ Flexibiliteit vraagt om zorgvuldige beoordeling. Variatie in toetsvormen is mogelijk, maar vraagt steeds de vraag of leerlingen op een eerlijke en vergelijkbare manier worden beoordeeld.🌱 Verandering lukt beter in kleine stappen. Door initiatieven te delen, secties te ondersteunen en de examencommissie als sparringpartner te gebruiken, kan vernieuwing langzaam verankeren.ter een logische afsluiting wordt. Quotes uit het gesprek: “Je ziet die hele vernieuwing die eraan zit te komen, niet meer als een soort donderwolk op je afkomen. Je moet het echt als een kans zien.” “Leerlingen kunnen echt veel meer dan je denkt.” “Het PTA is van jou, is niet van de inspectie. Als je hem eenmaal hebt opgesteld, dan gaat de inspectie controleren of je ook daarnaar handelt.” Deze aflevering maak ik in samenwerking met de VO-raad en het programma voortgezet leren. De VO-raad behartigt de belangen van het voortgezet onderwijs bij politiek, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Daarnaast bevordert de VO-raad de kwaliteit van het onderwijs in Nederland door schoolbestuurders en schoolleiders te faciliteren bij hun vervullen van hun taak. Samen maken we drie afleveringen over een waardevol schoolexamen. We gaan op zoek naar de bouwstenen hoe een schoolexamen beter kan aansluiten bij de visie van school en hoe je meer kleur in het schoolexamen kunt krijgen. Dit is de laatste aflevering van een drieluik. Tijdstempels 00:00 – Waardevol schoolexamen01:35 – Kleine stappen03:09 – Puberpoëzie maken05:09 – Oude toetsing06:32 – Voorspelbaarheid bieden08:14 – Examencommissie zoeken09:50 – Nieuwe eindtermen11:19 – Kritisch toetsen12:16 – Mondeling geschiedenis13:45 – Leeskringen organiseren17:23 – PTA ruimte19:18 – Daltonwaarden vertalen21:18 – Duurzaam veranderen26:52 – Eerlijk beoordelen34:37 – Vak heruitvinden Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe werk je samen aan de ontwikkeling van een betekenisvol schoolexamen? verscheen eerst op Tjipcast.
• (Hoe) is inclusief onderwijs eigenlijk een haalbare kaart? 10.05.2026 37p

  Inclusief onderwijs klinkt als een breed gedragen ideaal: kinderen leren zoveel mogelijk samen, dichtbij huis en met onderwijs dat aansluit bij hun behoeften. Maar tussen dat ideaal en de dagelijkse werkelijkheid van scholen zit veel spanning. Want wat betekent inclusie als leerlingen vastlopen, leraren handelingsverlegen worden en gespecialiseerde ondersteuning juist nodig blijkt om kinderen weer tot leren te brengen? Ate de Boer laat zien dat de discussie over inclusief onderwijs niet alleen over overtuigingen moet gaan, maar ook over patronen, data en realistische verwachtingen. In het speciaal basisonderwijs worden al jaren toetsgegevens van duizenden leerlingen verzameld. Die gegevens laten zien dat er duidelijke doelgroepen bestaan, maar ook dat binnen die doelgroepen grote verschillen zichtbaar blijven. Gemiddelden helpen dus om beter te begrijpen wat leerlingen nodig hebben, zolang ze het individuele kind niet onzichtbaar maken. Hierover doet Ate met een groep collega’s onderzoek naar. De kernvraag is daarmee niet simpelweg of leerlingen wel of niet in het reguliere onderwijs kunnen blijven. De vraag is welke onderwijspraktijken, vormen van ondersteuning en professionele keuzes daarvoor nodig zijn. Inclusie vraagt geen grote woorden, maar zorgvuldig onderzoek, gezamenlijke verantwoordelijkheid en de bereidheid om te blijven puzzelen wanneer het ingewikkeld wordt. Kernpunten uit de podcast: 🔍 Inclusief onderwijs vraagt om normaliseren: verschillen tussen leerlingen horen bij onderwijs, ook wanneer die verschillen groot of ingewikkeld zijn. 📊 De benchmark in het speciaal basisonderwijs laat zien dat er duidelijke doelgroepen bestaan, maar ook dat binnen die groepen de spreiding groot blijft. 🧩 Gemiddelde ontwikkelpatronen kunnen scholen helpen om realistischer verwachtingen te formuleren, zonder het individuele perspectief van leerlingen los te laten. 🏫 De haalbaarheid van inclusie hangt sterk samen met wat er in de klas gebeurt: ondersteuning moet leraren praktisch helpen, niet vooral leiden tot extra plannen en verantwoording. 🌱 Succesvolle inclusieve initiatieven beginnen vaak klein, met betrokken mensen, maar moeten snel worden ingebed in beleid en organisatie om duurzaam te worden. Quotes uit het gesprek “We moeten gaan accepteren dat die uiteinden er gewoon zijn. Soms heb je die en soms niet, soms in wat extremere mate, soms niet.” “Als je in het kader van inclusie als reguliere school denkt: wij moeten deze leerling houden, maar je kan het niet, dan heeft de leerling daar schade van.” “Je moet dus willen ploeteren. Want het zal niet makkelijk worden.” Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Tijdstempels 00:04 – Inclusieve vraag02:04 – Eerste reactie03:03 – Passend onderwijs04:15 – Normale verschillen06:43 – Populatie kijken08:10 – Benchmark uitleg10:23 – Doelgroepen vergelijken12:02 – Toetsgegevens verzamelen15:09 – Interne spreiding17:10 – Ontwikkelpatronen begrijpen21:26 – Onderzoekstekort zichtbaar23:45 – Financiële spanning27:44 – Inclusie uitvoeren30:41 – Ondersteuning organiseren33:01 – Ploeterend ontwikkelen Het bericht (Hoe) is inclusief onderwijs eigenlijk een haalbare kaart? verscheen eerst op Tjipcast.
• Hoe kunnen masteropgeleide docenten de onderwijspraktijk van het mbo versterken? 06.05.2026 41p

  Dit is een nieuwe aflevering in de podcastreeks over werken in het onderwijs, gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (NKO), voorheen het NRO. In deze aflevering verkennen we het thema Human Resource Development (HRD), leren en ontwikkelen van mensen in het onderwijs. In deze aflevering ga ik in gesprek met Piety Runhaar en Gerton Springeling. Piety is opleidingsdirecteur van de lerarenopleiding en universitair hoofddocent aan Wageningen Universiteit. Gerton werkt al 15 jaar bij Deltion College als docent horeca en ondernemerschap en als onderzoeksbegeleider in het onderzoekend werken. We gaan in gesprek over de vraag: hoe kunnen masteropgeleide docenten de onderwijspraktijk van het mbo versterken? We doen dit aan de hand van de studie Versterking van de impact van masteropgeleide docenten op de onderwijspraktijk in het mbo: een HR-perspectief. In het gesprek bespreken we hoe mbo-instellingen de kennis en expertise van masteropgeleide docenten kunnen benutten, en waarom dat niet vanzelf gebeurt. Daarbij gaat het onder meer over de rol van HR-beleid, loopbaanpaden, functiewaardering, professionele ruimte en leidinggevenden hierin. Ook lichten we toe hoe masteropgeleide docenten impact kunnen maken in hun team en organisatie, bijvoorbeeld via praktijkonderzoek, projectleiderschap en kennisdeling. Daarnaast komt aan bod hoe beleid, uitvoering en ervaring niet altijd op elkaar aansluiten en welke dubbele signalen dat kan opleveren. Hoe kan je een gesprek voeren over HR zodat je beleid verder kan aanscherpen? Belangrijkste linkjes en bronnen van de aflevering: Versterking van de impact van masteropgeleide docenten op de onderwijspraktijk in het mbo: een HR-perspectief Meer weten over het AMO-model? Hier vind je meer verdiepende informatie: Het curriculaire spinnenweb uitgelegd in de praktijk: Het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs heeft rondom dit onderwerp ook andere relevante bronnen beschikbaar: Onderzoekend werken aan onderwijskwaliteit in het mbo | Onderwijskennis Kennis uit onderzoek benutten in de praktijk | Onderwijskennis Werken aan onderwijsverbetering in het mbo | Onderwijskennis Meer weten over de podcastreeks? Deze serie wordt gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (NKO) en de programmacommissie Werken in het onderwijs. In elke aflevering gaat Tjip de Jong met een onderzoeker en een onderwijsprofessional in gesprek over wetenschappelijk onderzoek, en wat dit betekent voor het werk in de onderwijspraktijk. Het doel is om de dialoog tussen praktijk en wetenschap te versterken door perspectieven en ervaringen te delen. Wil je alle afleveringen raadplegen? Kijk hier! Werken in het onderwijs. Heb je vragen of suggesties? Laat een reactie achter via https://tjipcast.nl/vraag. Tijdstempels 00:04 Intro podcast00:26 Opzet reeks00:42 Intro gasten01:08 Studie introductie01:29 Consortium onderzoek02:57 HR perspectief04:22 Personeelsbeleid invloed05:34 Sturing uren06:46 Masterexpertise benutten07:26 Studie ervaring09:24 Onderzoeksaanleiding11:17 Transfer probleem14:04 HR beleid16:24 Onderzoeksfocus16:52 Signaalfunctie beleid17:53 Beleid praktijk21:12 Kijkwijzer ontwikkeling24:39 Praktijkreacties26:22 Onderzoek interventie27:42 Belangrijkste conclusies29:07 Versterken verbinding30:30 Samenwerking vraag31:48 Cultuur structuur34:25 Loopbaanpaden36:11 Deltion ontwikkeling38:01 Vervolgonderzoek40:15 Afsluiting podcast Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe kunnen masteropgeleide docenten de onderwijspraktijk van het mbo versterken? verscheen eerst op Tjipcast.
• Hoe maakt Onderwijsstichting Movare in Zuid-Limburg werk van gelijke kansen in het primair onderwijs? 05.05.2026 49p

  Het is 15 april en ik ben te gast bij Stichting Movare in Zuid-Limburg. Een onderwijs stichting met 41 reguliere basisscholen, 1 taalschool, 3 scholen voor speciaal basisonderwijs en 1 school voor speciaal (voortgezet) onderwijs. In totaal werken hier meer dan 1.000 collega’s en gaan er meer dan 11.000 leerlingen naar school. Movare staat voor goed onderwijs voor alle leerlingen en geeft nadrukkelijk richting aan die beweging door scholen vanuit autonomie te ondersteunen om te werken aan kwaliteit en professionaliteit. Dat is natuurlijk ontzettend interessant, want hoe doe je dat samen zodat je recht blijft doen aan vakmanschap en de kracht van kleinschaligheid en tegelijkertijd ook inzet op gezamenlijk ondernemerschap en samenwerking? Hierover ga ik in gesprek in deze LIVE podcast. En in de zaal zitten alle collega’s (bijna 900!) van Stichting Movare die tussendoor reageren op stellingen en ook vragen stellen! Aan tafel zitten: Kiki Huijnen, bestuurder van Stichting Movare (en bijzonder: Kiki viert vandaag haar aanstaande pensioen). Chantal Pastoor, schoolleider bij De Ganzerik. Doreen Kersemakers, directeur bij Passend Primair Onderwijs Parkstad, Maastricht en Heuvelland. En Thom van der Lubben, groepsleerkracht groep 8 en ICT’er aan Basisschool de Regenboog. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe maakt Onderwijsstichting Movare in Zuid-Limburg werk van gelijke kansen in het primair onderwijs? verscheen eerst op Tjipcast.
• Zo leer je kinderen goed rekenen (met een bal) 03.05.2026 40p

  Er zijn weinig mensen uit het speciaal basisonderwijs die Douwe Sikkes niet kennen. Hij heeft honderden, misschien wel duizenden kinderen goed leren rekenen. De methodiek, voor sommigen bekend als leren rekenen met de bal, bestaat uit veel herhaling, stapsgewijs oefenen en toewerken naar volledige beheersing (ook wel: mastery learning). Douwe maakt zich zorgen over de actuele problemen rondom het rekenonderwijs in het primair onderwijs. Nog steeds denkt hij dat er veel te leren is van zijn eenvoudige methodiek: zo leren kinderen rekenen. Niet alleen voor kinderen die naar het speciaal basisonderwijs gaan, maar voor alle kinderen! Waarom maken we het zo ingewikkeld vandaag de dag? Centraal staat een eenvoudig maar krachtig idee: kinderen kunnen pas verder als de onderliggende laag echt beheerst wordt. Wie niet soepel tot 20 kan rekenen, loopt vast bij sommen tot 100. Wie letters en klanken onvoldoende kent, krijgt moeite met woorden, zinnen en verhalen. Sikkes verzet zich tegen het idee dat leerlingen rekenstrategieën vooral zelf moeten ontdekken. Voor veel kinderen, zeker als zij al onzeker zijn geworden, zorgt dat juist voor verwarring. Zijn aanpak draait niet om trucjes, maar om systematisch oefenen, succeservaringen en vertrouwen ontwikkelen. De bal speelt daarin een bijzondere rol: niet als grappig wondermiddel, maar als manier om concentratie, beweging en aandacht te verbinden. Het gesprek laat zien hoe groot de pedagogische impact kan zijn van didactische helderheid. Niet harder werken, maar preciezer kijken wat kinderen nodig hebben. Kernpunten uit de podcast: ⚽ De bal ontstond aanvankelijk als korte beweegpauze, maar werd later onderdeel van een aanpak waarin concentratie, ritme en oefenen samenkomen. 🧱 Sikkes ziet rekenen als een bouwwerk: als één laag ontbreekt, wordt alles wat daarna komt kwetsbaar. 🧠 Zelf ontdekkend leren werkt volgens hem niet voor alle kinderen; juist zwakke rekenaars hebben behoefte aan één duidelijke strategie en veel herhaling. 📚 Dezelfde principes past hij toe bij spelling en lezen: eerst letters en klanken, daarna woorden, zinnen, verhalen en samenvattingen. 🌱 Succeservaringen veranderen volgens Sikkes niet alleen prestaties, maar ook gedrag, motivatie en zelfvertrouwen. Quotes uit het gesprek “Het gaat er niet om dat je keihard werkt. Het gaat erom dat je de juiste dingen doet.” “Rekenen is een soort bouwwerk. En als één laagje ontbreekt, dan gaat het al mis.” “Als je niet kunt rekenen, lezen en schrijven in deze maatschappij, dan ben je toch zwaar gehandicapt.” Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Tijdstempels 00:05 – Rekenen bewegen01:36 – Hersenen concentratie04:06 – Vroege methodes06:31 – Inspectie reflectie07:16 – Voetbalbasis rekenen09:15 – Tiental sprong11:02 – Eenduidige strategie13:49 – Succeservaringen zelfvertrouwen16:50 – Methodekritiek rekenen19:49 – Spelling opbouw22:51 – Oefenen herhalen24:30 – Rekenen bouwwerk32:33 – Rust structuur34:38 – Basisvaardigheden samenleving36:54 – Kleinkinderen vooruitgang Het bericht Zo leer je kinderen goed rekenen (met een bal) verscheen eerst op Tjipcast.
• Hoe breng je kennisrijk onderwijs echt tot leven in de klas? 27.04.2026 32p

  Graag wil ik je attenderen op een nieuwe podcast serie die ik maak. In deze nieuwe podcast serie met de titel Geef Kennis Door ga ik met Loes de Smet en Erik Meester over bovenstaande vraag in gesprek aan de hand van de 30 thema’s van Wetenswaardig. In elke aflevering staat één thema centraal. Je krijgt niet alleen inzicht in de opbouw van het thema, maar hoort vooral hoe je het betekenisvol maakt voor leerlingen. Steeds schuift een andere gast aan: een leraar uit de praktijk of een expert die verdieping geeft. Zo ontstaat een combinatie van ontwerp, praktijk en reflectie – met concrete handvatten voor je eigen onderwijs. Deze eerste aflevering verschijnt ook mijn eigen kanaal. Check in de toekomst het kanaal Geef Kennis Door! Of bekijk het gesprek op YouTube. Kernpunten uit het gesprek 🧭 Kennis vóór persoonsvormingLeerlingen kunnen pas goed nadenken over identiteit, geloof en overtuigingen als ze eerst stevige kennis opbouwen over religies, levensbeschouwingen en de Nederlandse context van godsdienstvrijheid. ⚖️ Geloof is onderdeel van identiteitReligie of levensbeschouwing kan belangrijk zijn voor wie iemand is, maar bepaalt nooit iemands hele identiteit. Kinderen leren dat mensen altijd uit meerdere lagen bestaan. 🔍 Identiteit staat niet vastAan de hand van filosofische vragen, zoals het schip van Theseus, kunnen leerlingen onderzoeken wat hetzelfde blijft en wat verandert aan wie je bent. 🌍 Religies verschillen én overlappenVerhalen, waarden en tradities komen in verschillende religies soms verrassend dicht bij elkaar. Dat helpt leerlingen om overeenkomsten te zien naast verschillen. ✍️ Schrijven verdiept begripKorte schrijfopdrachten, kennismuren en een grotere schrijfopdracht zoals een respons helpen leerlingen om kennis actief te verwerken en te verbinden aan hun eigen klas en leefwereld. Quotes uit het gesprek: “Je geloof is natuurlijk eigenlijk altijd wel belangrijk, of je nu gelooft of niet. Het maakt een groot deel uit van wie je bent.” “Identiteit staat niet vast. Het is heel interessant om daar met kinderen over te praten.” “Of je nou christen bent of joods of moslim, dat is maar een onderdeeltje van wie je bent.” Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Let op: Deze podcast verschijnt op een ander kanaal (zie de link) Tijdstempels 00:05 – Serie start01:25 – Thema introductie02:05 – Methode ontstaan05:29 – Leerdoelen thema07:18 – Godsdienstvrijheid Nederland08:46 – Boven stof10:18 – Bronnen gebruiken11:37 – Religieuze overlap12:38 – Favoriete les14:00 – Identiteit onderzoeken15:53 – Groepen maken17:35 – Schrijven respons20:02 – Kennismuur maken21:38 – Creatieve verwerking24:09 – Boekentips delen26:41 – Begrijpend lezen Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Het bericht Hoe breng je kennisrijk onderwijs echt tot leven in de klas? verscheen eerst op Tjipcast.
• Wat hebben leerlingen in het VSO nodig om tot leren te komen? 20.04.2026 40p

  In deze podcast aflevering ben ik te gast bij VSO De Veenlanden in Almelo. Een school die speciaal voortgezet onderwijs aanbiedt aan kinderen tussen de 12 en 20 jaar met een cluster 4-indicatie. Dit zijn kinderen met gedrags- en psychiatrische problemen, die thuis of op school in de problemen zijn geraakt. Er gaan hier ongeveer 110 leerlingen naar school en er werken 46 gespecialiseerde onderwijsprofessionals. Het team van VSO De Veenlanden zet al jaren sterk in het op creëren van een veilige en stabiele leeromgeving. Ze doen dit vanuit het perspectief van verbindend gezag en geweldloos verzet. Ik spreek hierover met Dirk Jan Robbe, directeur van VSO De Veenlanden en Youri Vendrig, docent economie en ondernemen. Hij is ook mentor van de vierdejaars leerlingen basis en kader. Leren begint hier niet bij de methode, maar bij veiligheid, voorspelbaarheid en relatie. Voor jongeren in het voortgezet speciaal onderwijs is school vaak geen neutrale plek meer: ze komen binnen met ervaringen van mislukking, wantrouwen of escalatie. Dat maakt de vraag urgent wat er eigenlijk nodig is voordat onderwijs weer mogelijk wordt. In dit gesprek wordt duidelijk hoe sterk pedagogiek en didactiek met elkaar verweven zijn. Een leerling moet zich gezien weten, grenzen moeten helder zijn en professionals moeten hun eigen reacties leren begrijpen. Juist dat laatste krijgt veel aandacht: niet alleen kijken naar gedrag van leerlingen, maar ook naar wat gedrag oproept bij volwassenen. Verbindend gezag en geweldloos verzet worden daarbij niet neergezet als zachte alternatieven zonder grenzen, maar als een manier om gezag op te bouwen vanuit relatie, duidelijkheid en volgehouden aanwezigheid. Tegelijk klinkt er een stevige analyse van het systeem door. Leerlingen komen later in beeld, zijn vaak al verder vastgelopen en moeten in minder tijd alsnog grote stappen zetten. Dat vergroot de druk op scholen die specialistisch werken, terwijl de maatschappelijke en beleidsmatige discussie vaak juist richting inclusie beweegt. De kern van het gesprek is daarom dubbel: deze leerlingen hebben maatwerk en specialistische ondersteuning nodig, én ze hebben net zo goed recht op krachtig, ambitieus onderwijs. Kernpunten uit het gesprek 🔹 Veel leerlingen komen pas in het VSO terecht nadat zij in het reguliere onderwijs al langdurig zijn vastgelopen, waardoor scholen eerst veiligheid en vertrouwen moeten herstellen voordat leren weer mogelijk wordt. 🔹 Verbindend gezag betekent niet dat grenzen verdwijnen, maar dat gezag wordt opgebouwd vanuit relatie, duidelijkheid en de-escalatie in plaats van vanuit macht of straf. 🔹 Professionals moeten niet alleen het gedrag van leerlingen begrijpen, maar ook hun eigen triggers leren herkennen; pedagogisch handelen vraagt dus om zelfreflectie en intervisie. 🔹 De school biedt veel maatwerk, van diplomagerichte leerwegen tot arbeidsgerichte routes en één-op-één onderwijs, maar die breedte maakt de organisatie ook complex. 🔹 De grote opgave voor de komende jaren is om pedagogische kracht en didactische kwaliteit nog sterker met elkaar te verbinden, zodat leerlingen niet alleen tot rust komen, maar ook daadwerkelijk tot leren. Quotes uit het gesprek: “Je moet eerst de akker ploegen en daarna kun je pas zaaien.” “Het ijs is meedogenloos als het koud is.” “Ik denk dat leerlingen bij ons extra recht hebben op goed onderwijs.” Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Tijdstempels 00:00 – Welkom en introductie 00:53 – Doelgroep VSO 03:36 – Stedelijke context 04:32 – Zij instroom onderwijs 05:41 – Pedagogische basis 08:19 – Beschadigde instroom 10:53 – Schoolaanwezigheid 13:32 – Didactische druk 15:42 – Leerwegen maatwerk 19:25 – Professionele spanning 22:00 – Waakzame zorg 23:27 – Verbindend gezag 27:30 – Professionele zelfreflectie 32:20 – Ontwikkeling monitoren 34:28 – Toekomst VSO Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Het bericht Wat hebben leerlingen in het VSO nodig om tot leren te komen? verscheen eerst op Tjipcast.
• Hoe geef je nieuwkomersonderwijs vanuit hoge verwachtingen? 15.04.2026 35p

  Hoge verwachtingen klinken mooi, maar krijgen pas betekenis als je ze ook didactisch waarmaakt. Juist in nieuwkomersonderwijs wordt zichtbaar hoe belangrijk dat is: leerlingen hebben recht op kennisrijk onderwijs, op deelname aan dezelfde inhoud als klasgenoten en op leraren die niet de lat verlagen zodra taal een drempel vormt. Maar hoe geef je hier concreet handen en voeten aan? Om hier meer te weten over te komen hebben we de podcast apparatuur ingepakt en opgesteld middenin de Schilderswijk in Den Haag. Ik ben te gast bij de Jan Ligthartschool, een openbare basisschool die vanuit hoge verwachtingen onderwijs verzorgt aan nieuwkomers. Weetje: Dit is de plek waar deze bekende onderwijsvernieuwer begin 20ste eeuw leidinggaf aan zijn eerste school! De school is een aspirant-expertiseschool voor ontwikkelkracht en momenteel is het leertraject voor andere scholen in ontwikkeling. Ik ga ik in gesprek met Ira Ekhart, sinds 4 jaar leerkracht nieuwkomers en burgerschapscoördinator. Met Lisa Peters leerkracht bovenbouw en gedragsspecialist en Anne Kreuger, begeleider en trainer bij expertisescholen ontwikkelkracht In het gesprek wordt duidelijk dat hoge verwachtingen in nieuwkomersonderwijs begint bij een andere blik op meertaligheid. De thuistaal is geen hindernis die eerst moet verdwijnen, maar een bron waarop verder gebouwd kan worden. Dat vraagt om onderwijs waarin visualisering, taalsteun, interactie en thematisch werken geen losse trucs zijn, maar een doordachte aanpak. Tegelijk vraagt het ook iets van leraren zelf: lef om methodes losser te gebruiken, vertrouwen in de leerling, en de bereidheid om voortdurend te blijven leren. Wat hier sterk naar voren komt, is dat hoge verwachtingen niet hetzelfde zijn als ongeduld. Nieuwkomers hebben tijd nodig om taal en schoolse routines op te bouwen. De kunst is dus om ambitie te combineren met realisme: hetzelfde doel voor ogen houden, maar de route ernaartoe slim, ondersteunend en menselijk vormgeven. Precies daar krijgt goed nieuwkomersonderwijs zijn pedagogische en maatschappelijke betekenis. Kernpunten uit het gesprek 🔍 Hoge verwachtingen betekenen niet dat je de ondersteuning snel afbouwt, maar dat je het leerdoel hoog houdt en de route ernaartoe toegankelijk maakt met taalsteun, visualisering en rijke interactie. 🌍 Meertaligheid wordt benaderd als kracht. De eigen taal en cultuur van leerlingen helpen juist om nieuwe kennis en het Nederlands beter te begrijpen en te verankeren. 🧩 Goed nieuwkomersonderwijs zit vaak in kleine didactische keuzes: teksten vertalen, moeilijke woorden markeren, beelden toevoegen en leerlingen laten meedoen aan hetzelfde thema als de rest van de groep. 🤝 De schoolcultuur is cruciaal. Open uitwisseling, gezamenlijke scholing en structurele tijd om met elkaar te leren maken het mogelijk om complexe vragen samen te dragen. 📈 Opbrengsten worden niet alleen bekeken vanuit externe normen, maar ook vanuit groei ten opzichte van de leerling zelf. Dat helpt om ontwikkeling eerlijker en betekenisvoller te volgen. Quotes uit het gesprek: “Ga een nieuwkomersleerling die net instroomt niet met een apart mapje wegzetten of ga het doel lager maken. Nee, hetzelfde doel houden.” “Durf er dus op te vertrouwen op die leerling en durf dus ook op te vertrouwen op jezelf als school.” “Een kind heeft nog gemiddeld vijf jaar ondersteuning nodig. Realiseer je dat.” Deze aflevering maakt deel uit van een bijzondere podcastserie, ontwikkeld in samenwerking met Ontwikkelkracht. Ontwikkelkracht is een landelijk programma dat scholen ondersteunt bij duurzame onderwijsontwikkeling, door wetenschap en praktijk met elkaar te verbinden en leren over de grenzen van scholen heen te stimuleren. In deze serie gaan we in gesprek met expertisescholen en betrokken professionals over thema’s als curriculumontwikkeling, krachtig onderwijskundig leiderschap en effectieve teamsamenwerking. We verkennen wat werkt, waarom het werkt en wat andere scholen hiervan kunnen leren. Wil je laagdremoelig meedoen of meer informatie over de expertiescholen? Check dan hier de link! Boeken en linkjes uit het gesprek Talenbewust lesgeven Traumasensitief lesgeven Oratie van Lisa Gaikhorst over hoge verwachtingen en gelijke kansen LOWAN, de landelijke organisatie voor nieuwkomersonderwijs Rapport van de Onderwijsraad over meertaligheid en thuistaalgebruik Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Tijdstempels 00:28 – Intro samenwerking Ontwikkelkracht01:21 – Hoge verwachtingen?03:43 – Nieuwkomersklas04:59 – Schoolpopulatie06:30 – Expertiseschool en leren08:08 – Taalsteun visueel11:21 – Thuistaal kracht14:54 – Zelfde doelen20:46 – Teamvisie22:47 – Professioneel leren24:22 – Groei volgen28:34 – Valkuilen en sturing29:49 – Leertraject ontwikkelen33:00 – Boekentips35:13 – Afsluiting gesprek Het bericht Hoe geef je nieuwkomersonderwijs vanuit hoge verwachtingen? verscheen eerst op Tjipcast.
• Hoe zit de kwaliteitsgerichte cyclus van een school in elkaar? 13.04.2026

  De kwaliteitsgerichte cyclus is op veel scholen minder helder dan op papier vaak lijkt. Wie preciezer kijkt naar de dagelijkse werkwijze, de documenten die gebruikt worden en de manier waarop daarop gestuurd wordt, ziet geregeld vaagheid, versnippering en een gebrek aan samenhang. Juist daar zit een belangrijk probleem, want een kwaliteitscyclus is geen administratieve bijzaak, maar een wezenlijk onderdeel van goed onderwijs. Wanneer visie, planning, groepsbezoeken, analyses en professionele gesprekken logisch met elkaar verbonden zijn, ontstaat er meer focus in het handelen van leraren en teams. En die samenhang werkt direct door in de kwaliteit van het curriculum en in de opbrengsten die scholen met leerlingen weten te realiseren. Mijn gast Chava van der Zanden beschrijft hoe scholen kunnen werken met een vaste, kwaliteitsgerichte cyclus waarin visie, jaarplan, groepsbezoeken, leergesprekken, analyses en ondersteuning logisch met elkaar verbonden zijn. Niet als administratief systeem, maar als manier om steeds opnieuw de goede professionele vragen te stellen. Wat zien we in de klas? Wat vragen deze leerlingen? Welke keuzes maken we als team? En hoe zorgen we dat verantwoordelijkheid niet versnipperd raakt? De kracht van die benadering zit in de samenhang. Door per maand een helder focuspunt te kiezen, formats en rollen expliciet te maken en het gesprek steeds rond dezelfde inhoud te organiseren, ontstaat rust. Tegelijk wordt het werk inhoudelijk scherper. Niet de papieren werkelijkheid staat centraal, maar het vakmanschap van leraren, coördinatoren en schoolleiders. Zo wordt kwaliteitszorg minder een verplicht nummer en meer een gezamenlijke manier van werken aan beter onderwijs. Luister de podcast over het waarderingskader zeker ook nog eens terug! En onderaan deze pagina vind je de overzichtsposter van de kwaliteitscyclus ook terug. Kernpunten uit de podcast: 🔁 Kwaliteitszorg werkt pas echt wanneer het geen los systeem is, maar een herkenbaar ritme in het schooljaar. Door vaste momenten, formats en gesprekken ontstaat samenhang tussen visie, jaarplan en dagelijkse praktijk. 🎯 Veel scholen doen te veel tegelijk en missen daardoor focus. Een kwaliteitsgerichte cyclus helpt om keuzes te maken, speerpunten vast te houden en die ook werkelijk te verbinden aan wat er in de klas gebeurt. 👀 Groepsbezoeken en leergesprekken zijn onmisbaar, omdat kwaliteit niet alleen uit data blijkt maar ook uit wat leraren daadwerkelijk doen. Door samen gericht te kijken, wordt het professionele gesprek concreter en inhoudelijker. 🧭 Rolverwarring ondermijnt schoolontwikkeling. Wanneer helder is wat van leerkrachten, KC’ers en schoolleiders verwacht wordt, ontstaat meer eigenaarschap en minder frustratie. 🛠️ Een goed handboek, vaste formats en een eenduidige digitale inrichting lijken misschien praktisch, maar zijn wezenlijk voor rust en werkplezier. Juist die structuur maakt het mogelijk om minder ad hoc en meer doelgericht te werken. Quotes uit het gesprek “Nee, het komt er niet bij. Soms missen scholen het fundament en heldere kapstokken waardoor ze niet zien dat alles met alles te maken heeft.” “We worden gewaardeerd op al die indicatoren uit het waarderingskader. Dat is ons vak.” “De kwaliteitscyclus is geen losse interventie, maar een doelgerichte ontwikkeling.” Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Tijdstempels 00:00 – Intro start00:41 – Kennismaking01:43 – Herstelopdracht02:40 – Systemen en kritiek04:20 – Waarderingskader05:24 – Schoolritme06:29 – Focus keuzes10:13 – Zicht groep13:23 – Flitsbezoeken17:33 – Leergesprek21:10 – Consultatie KC23:38 – Ondersteuningsniveaus27:58 – Handboek structuur31:30 – Problemen scholen37:28 – Vooruit plannen Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Hieronder vind je de posters van de kwaliteitscyclus die we bespreken tijdens de podcast: Kwaliteitsgerichte cyclus Antoniusschool definitiefDownloaden Het bericht Hoe zit de kwaliteitsgerichte cyclus van een school in elkaar? verscheen eerst op Tjipcast.
• Waarom heeft de wereld meer Jenaplan onderwijs nodig? 10.04.2026

  Dit is een LIVE podcast opgenomen tijdens de Jenaplan inspiratie dag in Heerhugowaard. Jenaplan onderwijs bestaat al meer dan 100 jaar en is ooit ontwikkeld door de Duitse pedagoog Peter Petersen (in Jena overigens). Jenaplan richt zich op de brede ontwikkeling van het kind in stamgroepen met verschillende leeftijden. In de jaren 50 werd het schoolconcept in Nederland geïntroduceerd. Er zijn ongeveer 200 Jenaplanscholen in Nederland. Op school staan de pijlers gesprek, spel, werk en viering centraal. Zelfstandigheid in verbondenheid is een belangrijk uitgangspunt wanneer leerlingen naar school komen. In deze podcast staan we stil bij de filosofie en actualiteit van Jenaplan onderwijs in Nederland. Zo leggen we ondermeer de verbinding met inclusief onderwijs, burgerschap en pedagogische vraagstukken die nu actueel zijn. Tussendoor stelt het publiek vragen! Aan tafel zit Maureen Lansink, stamgroepleider op Jenaplan de Nieuwe School in Edam, Karel Wolf, voorzitter van de Jenaplan verengiing Noord Holland Noord en schoolleider op Jenaplan de Zonnewijzer in Heerhugowaard. En Edwin Solen, directeur van de Nederlandse Jenaplan Vereniging, docent NT2 op het Daltion in Zwolle. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Waarom heeft de wereld meer Jenaplan onderwijs nodig? verscheen eerst op Tjipcast.
• Wanneer leer je kinderen echt ‘goed’ rekenen? 09.04.2026 38p

  Goed rekenonderwijs begint niet bij de vraag waarom een kind iets nog niet kan, maar bij de vraag wat een leerkracht precies moet doen om dat leren mogelijk te maken. In dit gesprek verschuift het perspectief daarom bewust van leerling naar professional: niet kinderen moeten “beter leren rekenen”, maar wij moeten kinderen beter leren rekenen. Hierover spreek ik met Wied Ruijssenaars en Anouk Kersten. Wied is emiritus hoogleraar Orthopedagogiek aan de Rijksuniversiteit Groningen. Samen met Cécile Ruijssenaars-Elshoff onder andere auteur van de boeken Berekend! en Eerste Hulp Bij Instructie. Anouk is leerkracht op De Uilenspiegel, een school voor ervaringsgericht onderwijs. Ze is ook rekencoördinator in opleiding. Dat vraagt om vakmanschap. De gasten laten zien dat goed rekenonderwijs staat of valt met zicht op voorkennis, een heldere opbouw van procedures en het vermogen om doelgericht te kiezen wat wél en niet nodig is uit methode en curriculum. Juist daar wringt het volgens hen vaak: methodes zijn overladen, leerlijnen worden onvoldoende bewaakt en de overdracht tussen groepen is lang niet altijd vanzelfsprekend. Tegelijk klinkt er ook een constructieve boodschap door. Rekenen hoeft niet droog of mechanisch te zijn. Betekenisvolle activiteiten, rijke contexten en aandacht voor welbevinden kunnen helpen, zolang ze verbonden blijven met expliciete instructie en stevige kennisopbouw. Wie kinderen wil laten rekenen in de wereld, moet eerst zorgen dat de bouwstenen aanwezig zijn. Zo ontstaat een praktische maar belangrijke boodschap: vereenvoudig waar het kan, wees precies waar het moet. En houd als leerkracht de regie over het leerproces in de klas. Kernpunten uit het gesprek 🔹 Goed rekenonderwijs begint bij de professional niet bij de leerling: de centrale vraag is niet wat een kind niet goed kan (of mankeert, denk aan dyscalculie), maar wat een leerkracht systematisch dient aan te bieden, uit te leggen en te oefenen. 🔹 Voorkennis is doorslaggevend. Zonder zicht op voorkennis, procedures en de opbouw daartussen raakt instructie al snel te algemeen of ineffectief. 🔹 Veel methodes zijn volgens de gasten overvol. Niet alles wat in een les staat, draagt direct bij aan het leerdoel; schrappen kan ruimte geven voor meer oefening en gerichtere instructie. 🔹 Betekenisvol rekenen is waardevol, maar alleen als het verbonden blijft met expliciete kennisopbouw. Contexten, verhalen en activiteiten vervangen de basis niet. 🔹 Een vaste basisprocedure helpt alle leerlingen, juist ook de zwakkere. Variatie kan daarna volgen, maar vraagt steeds om teruggrijpen op een helder fundament. Quotes uit het gesprek: “Wij zijn degene die de kinderen moeten leren rekenen. Leg niet telkens de verantwoordelijkheid bij de leerling.” “Je kunt in veel gevallen gewoon de helft wegknippen en dan hou je dus tijd over om belangrijkere dingen te doen.” “Een methode is een middel en zelf ben jij daarin leidend en sturend. Maar wees alsjeblieft geen slaaf van je methode.” Deze podcast maak ik samen met JSW, hèt vakblad voor het basisonderwijs. JSW is al jaren het naslagwerk voor leerkrachten en onderwijsprofessionals in het primair onderwijs. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar ben jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar ICT & Media, basisvaardigheden, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen? Kijk op JSW.nl! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Tijdstempels 00:00 – Welkom en introductie01:40 – Centrale vraag03:04 – Professionele verschuiving04:38 – Rekenen in de praktijk05:11 – Ervaringsgericht onderwijs06:13 – Zorgen rekenonderwijs07:53 – Overladen methodes11:30 – Doelgericht werken16:03 – Belang voorkennis19:17 – Misverstand automatiseren24:30 – Vaste procedure28:33 – Betekenisvol rekenen30:09 – Praktisch logboek34:17 – Leren doe je samen35:21 – Terug naar vakmanschap Het bericht Wanneer leer je kinderen echt ‘goed’ rekenen? verscheen eerst op Tjipcast.
• Hoe bouw je expertise op als leraar? 07.04.2026 41p

  Expertise in lesgeven klinkt vanzelfsprekend, maar blijkt bij nadere beschouwing verrassend lastig te definiëren. Wanneer is een leraar echt een expert? En waaraan zie je dat, in een vakgebied waarin doelen, overtuigingen en onderwijsvisies voortdurend door elkaar lopen? Ik spreek hierover met Marald Mens, neuropsycholoog in het onderwijs en auteur van het boek Meesterschap, over expertise in lesgeven. Een belangrijk inzicht is dat vakmanschap niet alleen draait om routine, ervaring of veel “meters maken”. Juist wanneer lessen soepel verlopen, dreigt ook stilstand. Dan ontstaat de vraag hoe leraren voorbij dat plateau komen. Marald beschrijft daarvoor het onderscheid tussen routine-expertise en adaptieve expertise: het vermogen om ook in nieuwe, onverwachte en complexe situaties professioneel te blijven handelen. Hiermee verschuift de aandacht van goed onderwijs als vaste methode naar goed onderwijs als doordacht kunnen handelen onder druk. Wat vraagt dat van leraren, teams en schoolculturen? En hoe ontwikkel je dit zonder te vervallen in simplificaties? Het gesprek laat zien dat expertise niet alleen zit in wat je weet, maar ook in hoe je kijkt, afweegt en reageert wanneer routines niet meer volstaan. Tijdens de podcast bespreken we het onderzoekswerk van John Hattie. Hierover is recent ook kritiek op geuit door onder andere de Universiteit van Melbourne. Kernpunten uit de podcast: 🔍 Expertise in onderwijs is moeilijk eenduidig vast te stellen, omdat de doelen van onderwijs niet overal hetzelfde zijn en sterk samenhangen met visie en overtuiging. 🧠 Intuïtie speelt een fundamentele rol in vakmanschap, maar is niet altijd betrouwbaar; juist daarom vraagt professionele expertise ook om inzicht in de grenzen van intuïtief handelen. 📚 Hoogpresterende leraren combineren brede didactische en pedagogische kennis met inzicht in hoe leren werkt en een scherp beeld van hun leerlingen. 🎯 Goede leraren maken leren niet te gemakkelijk: ze zoeken bewust de productieve moeilijkheid op en stemmen die af op wat leerlingen aankunnen. 🛠️ De stap naar adaptieve expertise ontstaat niet vanzelf door ervaring alleen, maar vraagt reflectie op complexe praktijksituaties en gezamenlijke analyse van scenario’s. Quotes uit het gesprek “Het fundament van goede leerkrachten en hun expertise is dat ze sterke intuïtie hebben ontwikkeld.” “Een topleraar accepteert dat plafond niet.” “Topleraren weten wat ze moeten doen, ook als ze niet weten wat ze moeten doen.” Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Tijdstempels 00:00 – Podcast intro en welkom00:23 – Boek meesterschap00:56 – Expertise definitie02:55 – Intuïtie fundament05:46 – Pseudo expertise?07:13 – Onderwijs criteria11:39 – Onderwijs pluriformiteit15:23 – Leraar kenmerken20:49 – Routine expertise24:26 – Professioneel plateau27:14 – Adaptieve expertise31:42 – Scenario leren37:16 – Topgun metafoor39:40 – Team leren Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe bouw je expertise op als leraar? verscheen eerst op Tjipcast.
• Wat voor maatregelen nemen scholen om hun onderwijs anders te organiseren en hoe pakken zij dit aan? 02.04.2026

  Dit is een nieuwe aflevering in de podcastreeks over werken in het onderwijs, gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (NKO), voorheen het NRO. In deze aflevering verkennen we het thema Human Resource Development (HRD), leren en ontwikkelen van mensen in het onderwijs. In deze aflevering ga ik in gesprek met Maaike Koopman en Lotte Bakker. Maaike Koopman is associate lector, verbonden aan de lectoraten Beroepsonderwijs en Werken in Onderwijs van Hogeschool Utrecht. Lotte Bakker is schoolleider van Jenaplanschool Wittevrouwen, verbonden aan SPO Utrecht. We gaan in gesprek over de vraag: Wat voor maatregelen nemen scholen om hun onderwijs anders te organiseren en hoe pakken zij dit aan? We bespreken het  onderzoeksrapport ‘Anders organiseren in het primair onderwijs’, over een onderzoek naar Utrechtse basisscholen en hoe zij hun onderwijs anders organiseren met behulp van een subsidie vanuit Utrecht Leert. Hoewel dit geen onderzoeksproject is dat gefinancierd is door het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs, is het vanwege de relevantie voor de onderwijspraktijk opgenomen in deze podcastreeks. In het gesprek komen veel verschillende maatregelen aan bod. Ook worden concrete praktijkvoorbeelden besproken. Daarnaast gaan we in op onderliggende thema’s zoals gespreid leiderschap, collectieve verantwoordelijkheid, het belang van visie bij verandering en de vraag hoe scholen deze vormen van anders organiseren duurzaam kunnen integreren in hun organisatie. Belangrijkste linkjes en bronnen van de aflevering: Onderzoek naar hoe Utrechtse basisscholen hun onderwijs anders organiseren met behulp van een subsidie vanuit Utrecht Leert (het onderzoeksrapport) Infographic met de belangrijkste inzichten uit het onderzoek en meer informatie over Utrecht Leert en de experimenteerregeling Eerder sprak ik Lotte Bakker al eens in een podcast over werkplezier en werkgeluk in het primair onderwijs Ik heb diverse afleveringen gemaakt over aantrekkelijke schoolorganisaties voor starters en zij-instromers. Deze aflevering is onderdeel van een reeks die is gemaakt in samenwerking met PCBO Rotterdam Zuid De podcast over teamgericht organiseren met Ben van der Hilst vind je hier Het gesprek over onderwijsambassadeurs kan je hier terugluisteren: Het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs heeft rondom dit onderwerp ook andere relevante bronnen beschikbaar: Over het anders organiseren van de klas of school Over de effectieve inzet van onderwijsassistenten bij differentiatie Over professionalisering in het onderwijs Meer weten over de podcastreeks? Deze serie wordt gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (NKO) en de programmacommissie Werken in het onderwijs. In elke aflevering gaat Tjip de Jong met een onderzoeker en een onderwijsprofessional in gesprek over wetenschappelijk onderzoek, en wat dit betekent voor het werk in de onderwijspraktijk. Het doel is om de dialoog tussen praktijk en wetenschap te versterken door perspectieven en ervaringen te delen. Wil je alle afleveringen raadplegen? Kijk hier! Werken in het onderwijs. Heb je vragen of suggesties? Laat een reactie achter via https://tjipcast.nl/vraag. Tijdstempels 00:05 Intro podcast00:27 Opzet reeks00:48 Intro gasten02:14 Onderzoek Utrecht02:52 PLG aanpak05:05 Lerarentekort07:09 Begrip definitie08:24 Voorbeelden maatregelen10:07 Kwetsbaarheid systeem11:42 Maatregelen overzicht13:06 Experimenteerregeling14:52 Leren proces16:08 Rol visie19:12 Onderzoeksaanpak22:30 Waarderen aanpak24:23 Resultaten maatregelen26:31 Keuzes scholen28:28 Stimulerend belemmerend30:49 School verschillen32:24 Gespreid leiderschap32:42 Professionalisering vraag35:00 Praktijk voorbeelden38:18 Vervolg onderzoek41:05 Afsluiting podcast Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Wat voor maatregelen nemen scholen om hun onderwijs anders te organiseren en hoe pakken zij dit aan? verscheen eerst op Tjipcast.