Leven na de groei: de podcast over de nieuwe economie

Epizódok

• Inzichten en discussies uit de conferentie in Parijs over de nieuwe visie van Piketty 06.07.2026 1ó 1p

  Rondom de baanbrekende nieuwe visie van Thomas Piketty voor 2100 - The Global Justice Report - werd een grote conferentie georganiseerd in Parijs en Paul was daarbij. Sprekers waren naast Piketty onder andere Jason Hickel, Nicholas Stern (van de Stern Review), Kim Stanley Robinson (de bekende romanschrijver van The Ministry for the Future), Gabriel Zucman (bekend van zijn voorstellen over miljonairsbelastingen), Olivier De Schutter (VN-rapporteur), Grace Blakeley, Mariana Mazzucato, Branko Milanovic en Ingrid Robeyns. In deze podcastaflevering vatten Paul en Allard de vijf belangrijkste inzichten van deze topsprekers voor je samen. Deze inzichten geven je niet alleen verdieping en inspiratie, maar zetten soms ook de discussie op scherp, over vermogensongelijkheid, over de relatie tussen het mondiale Noorden en het mondiale Zuiden, over de draagkracht van de aarde én over de vraag die velen op de lippen brandt, namelijk: hoe gaan we deze schitterende, goed onderbouwde visie op 2100 daadwerkelijk realiseren? Veel stof tot napraten, dus.Bronnen: Je vindt het Global Justice Platform en Global Justice Report hier. Onze eerdere aflevering waarin we de visie van Piketty voor 2100 bespreken en samenvatten vind je hier. Ons recente interview met VN-rapporteur Olivier De Schutter vind je hier of op je andere favoriete podcastplatform.Ons eerdere interview met Ingrid Robeyns over limitarisme vind je hier of op je andere favoriete podcastplatform.
• Een einde aan de armoede dankzij postgroei (met speciaal VN-rapporteur Olivier De Schutter) 15.06.2026 1ó 5p

  Het is dé vraag die de meerderheid van de wereldbevolking (nl. de mensen in het mondiale Zuiden) bezighoudt: hoe helpen we armoede de wereld uit? We zijn zeer vereerd om deze cruciale vraag te stellen aan een gezaghebbende internationale gast die hierover sterke en onorthodoxe ideeën heeft: Olivier De Schutter. De Schutter is jurist en als hoogleraar verbonden aan UCLouvain en Sciences Po. Van 2004 tot 2008 was hij secretaris-generaal van de Internationale Federatie voor de Mensenrechten. Van 2008 tot 2014 was hij speciaal rapporteur van de VN over het recht op voedsel. De afgelopen zes jaar was hij speciaal VN-rapporteur extreme armoede en mensenrechten. Hij sloot deze periode af met de lancering van de Roadmap for Eradicating Poverty Beyond Growth. Waarom onorthodox? Omdat De Schutter stelt dat groei en globalisering zoals we die nu kennen niet de juiste route zijn. In plaats daarvan stelt hij voor om te zoeken naar postgroei-oplossingen voor armoedebestrijding. Bijvoorbeeld door te focussen op Universal Basic Services en Triple Dividend maatregelen. Wie onze bijzondere gast is en wat zijn ideeën inhouden horen jullie in deze aflevering. Bronnen:- Roadmap for Eradicating Poverty Beyond Growth: https://www.neep-poverty.org/- Boek dat dit alles op een toegankelijke manier uitlegt: The Poverty of Growth, open-access: https://www.jstor.org/content/oa_book_monograph/jj.14054619
• Hoe ziet de wereld eruit in 2100? Een baanbrekend, hoopvol perspectief van Piketty 01.06.2026 59p

  Groot nieuws: Thomas Piketty kiest voor postgroei en toont in een baanbrekende nieuwe analyse hoe het jaar 2100 eruitziet als we voor postgroei kiezen. Hoe werken en leven we? Hoe ziet de economie eruit? Hoe staat het met het klimaat? Is het gelukt om armoede de wereld uit te helpen? In deze aflevering bespreken Paul en Allard de nieuwe perspectieven die Piketty ontsluit en waarom postgroei ook in deze analyse veel betere resultaten oplevert dan andere keuzes, zoals groene groei. Ook staan we stil bij het grote gewicht dat Piketty, als persoon en met zijn analyse, in de strijd werpt en wat dat betekent voor de postgroeibeweging. Kortom, een hoopvolle aflevering die je helpt om actie te (blijven) ondernemen!Bronvermelding: je vindt de studie van Piketty en zijn team hier. Hier vind je het artikel van Paul over industriebanen die verdwijnen door forse onderwaardering Chinese munt.
• Onze economie is ondemocratisch, tijd voor een revolutie (met Babette Porcelijn) 18.05.2026 1ó 4p

  Dagelijks worden er in het economisch handelen beslissingen genomen waar veel mensen en niet-menselijk leven de negatieve gevolgen van ondervinden. Maar zij die de gevolgen voelen hebben geen stem in de besluitvormingsprocessen. De besluitvorming in economisch handelen is niet democratisch, maar geconcentreerd bij personen en organisaties met grote financiële belangen en macht. Het gevolg is een economie dat vastzit in groeidwang. Hoe zou de economie eruit zien als alle betrokkenen bij economisch handelen een stem zouden hebben in de economische beslissingen die worden genomen? Babette Porcelijn legt het uit aan de hand aan de hand van de Trias Economica naar aanleiding van haar nieuwe, gelijknamige boek. Door te leren van de Trias Politica kan een economie ontstaan dat op democratischer wijze de belangen van alle betrokkenen behartigt.
• Hoe verander je iemand van mening? Evidence-based inzichten & concrete tips 04.05.2026 1ó 7p

  Je weet ongetwijfeld: gelijk hebben is geen gelijk krijgen. Dat geldt ook voor leven na de groei. Daarom krijgen we vaak de vraag: hoe verander je iemand van mening? Of nog ambitieuzer: hoe overtuigen we de samenleving van onze visie? In deze aflevering duiken Allard en Paul in wetenschappelijke inzichten over de kunst van het overtuigen. De focus ligt op concrete tips waar jij in de praktijk mee aan de slag kunt: in je naaste omgeving, op je werk of in de politiek. Hierbij geeft Paul veel voorbeelden uit zijn eigen jarenlange ervaring met mensen overtuigen van een postgroeisamenleving. Bronnen:David McRaney (2022), Hoe verander je een mening? De praktische wetenschap achter het vormen van overtuigingen en opinies.Jeffrey Friedman & Shterna Friedman (2012), The Nature of Belief Systems Reconsidered.Martin Luther King (1967), Where Do We Go From Here? Chaos or Community?
• Als het écht fout gaat, wat doen we dan? (met topeconometriste Gaya Herrington) 20.04.2026 1ó 3p

  We verwelkomen een bijzondere gast: de Nederlands-Amerikaanse topeconometriste Gaya Herrington. Ze maakte internationaal furore met haar berekeningen over de vraag hoe het rapport Grenzen aan de groei uit 1972 vijftig jaar later empirisch heeft uitgepakt en hoe accuraat het model was (spoiler: héél accuraat). Ze weet dus als geen ander hoe de aarde ervoor staat. Daarom stellen Allard en Paul haar de prangende vraag die velen bezighoudt en diep verontrust: als het écht fout gaat met de aarde (en de samenleving en de economie die daarvan direct afhankelijk zijn), wat doen we dan? Het antwoord van Gaya is verrassend en zet je aan het denken. We bespreken het onderwerp vanuit verschillende invalshoeken: systeemdenken, bioregionalism, inheemse tradities, en meer. En zéker niet alleen vanuit een pessimistische houding. Deze aflevering wil je daarom niet missen. Linkjes: Gaya's beroemde paper Update to Limits to growth: Comparing the World3 model with empirical data.  Donella Meadows, Jorgen Randers, Dennis Meadows (2002), Limits to Growth: The 30-Year Update (absolute aanrader).Een sterk filmpje over bioregionalism. 
• Hoe ontmasker je (neo-)imperialistische praktijken? Venezuela, Groenland en Iran in perspectief gezet 07.04.2026 1ó 11p

  Venezuela, Groenland, Iran: de wereld is in de ban van Amerikaanse (gedreigde) militaire interventies. Maar: hoe nieuw is dit eigenlijk? Is het label "(neo-)imperialisme" nu wél of niet van toepassing? En: hoe ontwikkelt neo-imperialisme zich in de toekomst, in de nieuwe multipolaire wereldorde? Om deze vragen raak te beantwoorden duiken Paul en Allard de geschiedenis in. Aan de hand een duidelijke definitie van imperialistische praktijken behandelen ze historische en hedendaagse casussen. Zo helpen we je om (neo-)imperialistische praktijken te ontmaskeren, zonder deze praktijken te overdrijven of juist ernstig te onderschatten. Want als we imperialisme niet ontmaskeren, kunnen we het ook niet effectief bestrijden! Ook deze aflevering is een tour de force/tour d'horizon die je nieuwe inzichten en verdieping geeft. Met jouw steun kunnen we dit belangrijke werk in de toekomst voortzetten, namelijk als je lid wordt van de Club van Postgroei. Als lid van de Club van Postgroei ontvang je bovendien interessante extra's. Klik hier voor meer informatie. Bronnenlijst:Definitie: Martin Luther King (1967), The Three Evils of Society (speech).Geschiedenis: David van Reybroeck (2020), Revolusi.Geschiedenis: Lauren Benton (2024), They Called It Peace: Worlds of Imperial Violence.Moderne geschiedenis: Arne Wested (2007), The Global Cold War.Moderne geschiedenis: Vincent Bevins (2021), The Jakarta Method.Moderne geschiedenis: Thomas Piketty et al. (2024), Unequal Exchange and North-South Relations.Moderne geschiedenis: Jason Hickel (2017), The Divide.Moderne geschiedenis: Hickel, J., Hanbury Lemos, M. & F. Barbour (2024), 'Unequal exchange of labour in the world economy'. Nat Commun 15, 6298, https://doi.org/10.1038/s41467-024-49687-y Verleden, heden en toekomst: John Rapley & Peter Heather (2024), Why Empires Fall: America and the Future of the West.Verleden, heden en toekomst: Branko Milanović (2025), The Great Global Transformation: National Market Liberalism in a Multipolar World.Verleden, heden en toekomst: Alexander Stubb, Driehoek van macht (verschijnt binnenkort bij Bot Uitgevers, die ook Continent van de Kwaliteit hebben uitgegeven).
• Een true price revolutie is harder nodig dan ooit (met Michel Scholte) 16.03.2026 58p

  Je hebt er waarschijnlijk wel eens over gehoord: true pricing, oftewel echte prijzen, waarin de werkelijke impact van een product op mens en aarde is verrekend. Maar, hoe werkt true pricing eigenlijk? Waarom is het zo hard nodig? Wat kunnen bedrijven doen om true pricing in te voeren, en wat komt daarbij kijken? Allard en Paul bespreken het met een van dé experts op dit gebied: Michel Scholte. Michel is ondernemer, medeoprichter en eigenaar van True Price en Impact Institute. Aan het einde van de aflevering vertelt Michel over een van zijn nieuwe startups, gericht op het vergroten van onze veerkracht. Uiteraard bespreken we ook wat dit voor jou kan betekenen. 
• Zo wapen je jezelf en anderen tegen (groei)verslaving 02.03.2026 1ó 16p

  Je herkent het waarschijnlijk wel: sommige producten en diensten zijn simpelweg té verleidelijk. In deze aflevering hoor je concrete en praktische tips hoe je je persoonlijk en samen met anderen kunt wapenen tegen verslavende producten en diensten. Zoals je van ons gewend bent, graven econoom Paul Schenderling en podcasthost Allard Amelink ook dieper. Aan de hand van baanbrekend onderzoek van onder andere verslavingshistoricus David Courtwright, schrijver Aldous Huxley en postgroei-econoom Robert Costanza leggen we bloot wat moderne mensen verslavingsgevoelig maakt en hoe manipulatieve bedrijven en politici daar misbruik van maken. En gelukkig blijken er haalbare, bewezen effectieve manieren te zijn om jezelf en anderen daarvoor te behoeden. Dat en meer hoor je in deze aflevering. Bronnen:David Courtwright (2014), Learning from Las Vegas: Gambling, Technology, Capitalism, and Addiction.David Courtwright (2019), The Age of Addiction: How Bad Habits Became Big Business.Aldous Huxley (1932), Brave New World (fictie, dystopie).Aldous Huxley (1958), Brave New World Revisited (non-fictie).Aldous Huxley (1962), Island (fictie, utopie).Robert Costanza (2022), Addicted to Growth: Societal Therapy for a Sustainable Wellbeing Future.Richard Powers, Vrij spel.Meer over politiek, consumentisme en reclame: kijk de documentaire Century of the Self.Podcastaflevering van Leven na de groei over tijdsbesteding: Waarom onze visie op tijdsbesteding armoedig is en hoe je dit kunt veranderen (te vinden in je favoriete podcastapp).Wil je zelf het gesprek voeren met mensen uit jouw omgeving? Kijk dan op www.klimaatgesprekken.nl en op www.ministerievandetoekomst.nl.
• Biodiversiteit is bittere noodzaak (met Louise Vet) 16.02.2026 58p

  De meest geavanceerde techniek verbleekt bij de complexiteit en intelligentie van natuurlijk leven. Wie anders dan emeritus hoogleraar evolutionaire ecologie kan uitleggen hoe het leven diep in de bodem verbonden is en samenwerkt met het leven in de boomkronen en... ons eigen leven. Maar juist die zogenoemde multitrofe interacties staan ernstig onder druk als gevolg van onze agronomische productiemethoden en economische logica. De problematiek is minstens zo urgent en ernstig als de klimaatcrisis, maar we kunnen nog andere keuzes maken. En het goede nieuws: dit is niet alleen belangrijk voor voedselzekerheid en biodiversiteit, maar draagt ook bij aan de esthetiek van onze natuurlijke leefomgeving.Steun jij onze crowdfundingcampagne? Klik hier: https://www.justenough.nl/fundraising/Lees hier het rapport 'Landinzicht' van Urgenda: https://www.urgenda.nl/visie/landinzicht/
• Een strategisch autonoom Europa: inspirerende voorbeelden, onverwachte kansen en wat jij kunt doen 29.01.2026 54p

  Het was een grote wake-up call voor Europa. De afgelopen maanden werd pijnlijk duidelijk: we zijn op vier cruciale gebieden afhankelijk van buitenlandse mogendheden die er niet voor terugdeinzen om ons ermee te chanteren. Namelijk: (1) energie, (2) grondstoffen (met name kritieke metalen), (3) defensie en (4) digitale diensten. Wat kan Europa doen om economisch weerbaarder te worden, ook wel strategische autonomie genoemd? Paul en Allard duiken in dit onderwerp en trekken lessen uit ervaringen van de landen die voorop lopen, zoals Zwitserland, Zweden, Frankrijk en Polen. Ook geven we, zoals je van ons gewend bent, praktische handvatten hoe je als consument en burger bij kunt dragen aan een veerkrachtig continent.Steun jij onze crowdfundingcampagne? Klik hier: https://www.justenough.nl/fundraising/
• Niet de Staat, niet de Markt, maar met elkaar: werken aan oplossingen. Het kan en het gebeurt 19.01.2026 54p

  De Staat heeft in toenemende mate de zorg voor sociale voorzieningen overgelaten aan de markt. Maar dat brengt lang niet altijd het gewenste effect.  Als de overheid niet levert en de markt faalt, hoe lossen we dat dan op? Pionier op het gebied van lokale coöperatieve initiatieven Jan Smelik laat zien hoe het anders kan.Door als lokale gemeenschap publieke voorzieningen te realiseren werken gemeenschappen aan meer ontmoeting, verbondenheid, lagere kosten en hogere kwaliteit van diensten, zoals bijvoorbeeld in de zorg.In deze podcast horen we concreet wat er al gebeurt en wat er zelf kunnen doen.De podcast van Jan Smelik, waarin hij 10 zorginitiatieven in Nederland bezoekt: https://vanzorgnaargewoonleven.nl/podcast/Steun jij onze crowdfundingcampagne? Klik hier: https://www.justenough.nl/fundraising/
• Nieuwjaarsessay: maak van 2026 het jaar van morele waakzaamheid 05.01.2026 32p

  Maak van 2026 het jaar van morele waakzaamheid! Het liefst zouden we het jaar hoopvol beginnen. Maar door toenemende ongelijkheid, ecologische ontwrichting en het verval van onze democratie klinkt dat naïef. Natuurlijk zijn dit complexe uitdagingen, maar het lijkt alsof veel politieke en zakelijke leiders niet eens de wíl hebben om sociale kwaden tegen te houden. Wat gebeurt hier?! Hoe moeten we het opkomende sociale kwaad duiden? En wat kunnen we praktisch doen om het tegen te gaan?Martin Luther King heeft als geen ander sociaal kwaad en tegenwerking ervaren en heeft zich er wijs en moedig tegen verzet. King laat zien dat het sociale kwaad dat we om ons heen zien niet los staat, maar in drie onderling verbonden vormen voortwoekert. Hij noemde dit the giant triplets: de drie sociale kwaden, namelijk materialisme, een politiek van onderdrukking en een ideologie die onrecht legitimeert. Maar: hij kwam ook met vier praktische lessen om sociaal kwaad te bestrijden, lessen die tegelijkertijd groot en fundamenteel zijn én geschikt voor iedereen om op te pakken. Laten we daarom van 2026 het jaar van morele waakzaamheid maken.1. Eerbied voor fundamentele waarden in EuropaEuropa heeft na de zwarte bladzijden van twee Wereldoorlogen en het kolonialisme de les geleerd dat sommige waarden heilig zijn. Dat maakt het tot op de dag van vandaag een groot voorrecht om in Europa te leven. Heilig wil zeggen 'apart gezet', met een bijzondere status. In Europa zijn bepaalde waarden apart gezet van de rest, om ze met extra zorg te kunnen eerbiedigen. Denk aan de menselijke waardigheid en de mensenrechten en burgerlijke grondrechten die daaruit voortvloeien. Of denk aan onze politieke vrijheid: ons gemeenschappelijke recht om samen, op democratische wijze onze gezamenlijke toekomst vorm te geven. De laatste tijd is er ook steeds meer eerbied ontstaan voor niet-menselijk leven. Zo is recent in EU-verband ecocide - grootschalige vernietiging van de natuur - strafbaar gesteld en is in VN-verband een nieuw mensenrecht erkend, namelijk het recht op een schone, gezonde en duurzame leefomgeving. Ook daarin heeft Europa een cruciale rol gespeeld.De Duitse arts, theoloog en filosoof Albert Schweitzer, die in 1952 de Nobelprijs voor de Vrede won, noemde de overkoepelende waarde: eerbied voor al het leven.Het eerbiedigen van deze fundamentele waarden is verankerd in allerlei instituties. Mensenrechten en burgerlijke grondrechten zijn verankerd in de rechtsstaat. Een vreedzame en rechtvaardige omgang met andere landen is vastgelegd in de internationale rechtsorde. En ook in de economie moeten fundamentele waarden worden geëerbiedigd. Zo moeten bedrijven de mensenrechten respecteren, een goed onderbouwd plan hebben om binnen afzienbare tijd klimaatneutraal te opereren, enzovoort.Deze instituties maken onze vrijheid mogelijk. Binnen dit raamwerk is er in Europa uitzonderlijk veel vrijheid om je eigen waarden na te streven - als burger, als bedrijf, of als maatschappelijke organisatie. We zijn hierbij niet naïef. Er zijn in deze gebroken wereld vele onvolmaaktheden, we maken als feilbare mensen continu fouten en we kunnen hard met elkaar van mening verschillen over de toepassing van onze persoonlijke waarden.De maatschappelijke organisatie die ik mede vertegenwoordig, Just Enough, ziet deze misstanden en stelt ze aan de kaak, soms op een confronterende manier. Bijvoorbeeld onrecht in productieketens en mateloos consumptiegedrag. Maar op basis van onze christelijk-humanistische ethiek willen we dit op een milde manier doen. Mild richting het verleden: blijf niet fouten uit het verleden nadragen, maar kijk naar de stappen die mensen nu bereid zijn zetten. Mild richting de persoon: benoem wat de impact is van schadelijk gedrag, en veroordeel niet de persoon. Mild richting de toekomst: verwacht niet dat een grote misstand morgen opgelost is, maar gun mensen de tijd om stap voor stap verbeteringen door te voeren. We noemen die houding ook wel liefde in waarheid: waarheid kan niet zonder liefde, en andersom.Deze combinatie van het eerbiedigen van fundamentele waarden en waarheid in liefde bij het nastreven daarvan, maakt in Europa échte vooruitgang mogelijk. Dat is vooruitgang in de doeleinden van het leven: vrijheid, vrede, rechtvaardigheid en naastenliefde.2. Sociaal kwaad staat nooit op zichzelfWat de échte vooruitgang in Europa betreft heb ik de laatste tijd steeds meer een unheimisch gevoel. Waarschijnlijk herken je dit gevoel. Laat ik het gevoel illustreren. In het dagelijks leven geef ik veel lezingen over leven van genoeg en postgroei, een economie van het genoeg, voor heel diverse groepen. Daarbij doe ik een beroep op het gevoel van mensen, bijvoorbeeld empathie met kwetsbare mensen en ander kwetsbaar leven. Ik doe een beroep op de rede, bijvoorbeeld dat er geen enkel wetenschappelijk bewijs is voor groene groei, terwijl er wél al vijftig jaar wetenschappelijke argumenten zijn gevonden voor postgroei. Ik doe een beroep op ethische principes, bijvoorbeeld de fundamentele waarde om al het leven te eerbiedigen, ook in ons economisch handelen. En ik doe een beroep op het verlangen van mensen naar échte, diepe en bestendige levensvreugde, die we niet bereiken met nóg meer productie en consumptie maar met meer verbinding, met elkaar, met de natuur en met onze diepere waarden.Maar ik kom erachter dat hoe compleet en appellerend ik mijn betoog ook maak - en ik houd mij aan alle belangrijke wetten van de retorica - ik steeds vaker stuit op weerstand en tegenstand. Dat gebeurt in allerlei vormen: van passiviteit en onverschilligheid tot dooddoeners en vergezochte bezwaren. Ik heb inmiddels geleerd dat een van de meest dubieuze vormen van weerstand een beroep op "realisme" is. Vaak uiten mensen hun weerstand heel slim, zo slim dat ik soms te weinig of te laat doorheb dat "het redelijke bezwaar" feitelijk bedoeld is om mijn boodschap te ondermijnen. Mij bekruipt het gevoel: een deel van deze weerstand heeft niet zozeer te maken met de boodschap of de boodschapper, maar met onwil bij de ontvanger. Ik veronderstel goede wil bij mensen - namelijk basaal eerbied voor fundamentele waarden en bereidheid om stappen in de goede richting te zetten - maar die veronderstelling klopt lang niet altijd. En ik vraag me af of mensen dat doorhebben van zichzelf (vaak niet, denk ik).Wat ik in het klein ervaar in mijn vele gesprekken met mensen, gebeurt in Europa en de wereld ook in het groot. Hoezeer er ook een beroep wordt gedaan op het gevoel, de rede en de ethiek van onze politieke en zakelijke leiders, ze lijken steeds vaker niet bereid te zijn om zich hard te maken voor een betere bescherming van fundamentele waarden. Vaak gebeurt dit onder het mom van "realisme". En dat terwijl er zóveel op het spel staat. Door de ecologische ontwrichting staat zelfs de toekomst van een groot deel van de mensheid en talloze andere levende wezens op het spel. Dat steeds meer zakelijke en politiek leiders geen beroep doen op het gevoel, de rede en de ethiek van anderen, bijvoorbeeld van hun medewerkers of hun kiezers, verraadt dat de goede wil ook bij henzelf gedeeltelijk of geheel ontbreekt.Het is cruciaal dat we de toename van onwil, soms zelfs kwade wil, doorgronden. Want alleen door te begrijpen wat hier gebeurt, kunnen we het effectief bestrijden. We kunnen hiervoor te rade gaan bij Martin Luther King. Na jaren vele lezingen te hebben gegeven en op de leiders van zijn land te hebben ingepraat, kwam hij medio 1967 tot de conclusie dat gematigde burgers en gematigde leiders onvoldoende goede wil hadden om de schrijnende wonden te helen die zwarte Amerikanen dagelijks werden toegebracht, waaronder de onderbetaling en mensonterende leefomstandigheden in getto’s. Hij begon de ...
• Waarom economen de financiële crisis niet zagen aankomen (met Irene van Staveren) 15.12.2025 54p

  Media, politiek, onderwijs: overal wordt hetzelfde dominante economische verhaal verteld. Maar wat als dat eenzijdige verhaal geen passend oplossingen heeft voor de problemen van deze tijd? Hoe maak je andere vormen van economisch denken bespreekbaar? Inzichtelijk? Hoe ga je de strijd aan met de status quo. Hoogleraar out-of-the-box-economics Irene van Staveren weet het. En doet het.In deze inspirerende podcast deelt ze economische inzichten die je bijna nooit hoort, maar tegelijkertijd onmisbaar zijn.Denk aan de financiële crises van 2007/2008. Wijlen de Engelse koningin Elizabeth ging vlak na het ontstaan van de financiële crises in 2007/2008 op bezoek bij het gerenommeerde London School of Economics en vroeg aan topeconomen hoe het toch mogelijk was dat niemand deze crisis zag aankomen? Waarom niemand hiervoor had gewaarschuwd? De economen kwamen niet verder dan een antwoord waarin ze stelden dan de crises veroorzaakt zijn door een schok. En een schok komt van buiten de economie en was daarmee voor hen niet te voorzien geweest. De rol van greed (hebzucht) werd in deze modellen niet meegenomen. Het is een veelzeggende illustratie van een van de blinde vlekken die aanwezig zijn in het hedendaagse dominante economische denken. Hoogleraar out-of-the-box-economics Irene van Staveren legt in deze podcast uit hoe zij tracht onze ogen hiervoor te openen. Of denk aan het mensbeeld van de homo economicus. Stel je loopt op een drukke straat, er rijden veel auto’s en je ziet iemand voor je struikelen. Zonder erover na te denken, intuïtief, sleur je diegene voor de auto’s vandaan. Volgens economen zouden we dat doen omdat we daarvoor een beloning verwachten. Ons handelen zou daarmee een calculerend handelen in plaats van intuïtief medemenselijk handelen zijn. Immers: al ons handelen komt volgens de heersende economische doctrine voort uit eigenbelang.Het is slechts één voorbeeld van verschillende dogma’s in het hedendaagse dominante economische denken die getuigen van een smal economisch maatschappelijk- en mensbeeld. Dit is niet altijd zo geweest. En hoeft ook niet zo te blijven als het aan Irene van Staveren ligt. In deze podcast legt ze uit hoe zij de strijd aan gaat met de status quo in het land der economen.
• Waarom efficiëntie vaak totaal inefficiënt is: tijd voor een nieuwe maatstaf voor succes van bedrijven 01.12.2025 1ó 8p

  In ons nieuwe boek Continent van de Kwaliteit zetten we het denken over het succesvol runnen van een bedrijf op z'n kop: sturen op efficiëntie blijkt vaak totaal inefficiënt. Tegelijkertijd blijkt dat sturen op basis van wederkerigheid in de keten niet alleen een positievere sociale en ecologische impact oplevert, maar óók bedrijfseconomisch gezien op langere termijn beter rendeert. Hoe het zit met deze twee schijnbare tegenstellingen hoor je in deze aflevering van Leven na de groei. Uiteraard voorzien van concrete handvatten en leuke praktijkvoorbeelden.Én we vertellen je meer over ons nieuwe initiatief: de Club van Postgroei. Bronnen:Continent van de Kwaliteit, hoofdstuk 17 tot en met 21.WRR (2020), Arbeidsrelaties in beweging.Collins, J. & J.I. Porras (1994), Built to Last: Successful Habits of Visionary Companies.Simon, H. (2010), ‘Hidden Champions of the 21st Century: The Success Strategies of Unknown World Market Leaders’.Corporate Knights: het duurzame rendement van de groenste beursgenoteerde bedrijven ter wereld.Rohman, J. (2016), ‘The Business Case for a High-Trust Culture’.
• Wat we van Texas kunnen leren over werken aan een betere wereld (met Marnix Kluiters) 17.11.2025 53p

  160 afleveringen maakte Marnix Kluiters al van de Ecosofie Podcast. Een breed scala aan gasten, op zoek naar het antwoord op de vraag: hoe streven we naar het goede leven binnen de ecologische grenzen van de planeet? De belangrijkste inzichten zet Marnix in deze podcast op een rij. Een van de belangrijkste: doorbreek de pluralistic ignorance. Stiekem zijn veel meer mensen in jouw omgeving, jouw werk het eens over de noodzaak om te werken aan een duurzame wereld. Maar we zijn geneigd de nadruk te leggen op de verschillen. We willen het eens worden over onze diepste waarden, terwijl vanuit verschillende waarden en achtergronden mensen prima bij dezelfde goede keuzes kunnen komen.Marnix' leven werd al vroeg op zijn kop gezet, door een oogziekte en een carrièredroom die in duigen viel. Op de skipiste vond hij een nieuwe bestemming. Allard en Marnix hebben het in deze aflevering over carrièrekeuzes, psychologische principes en hoe we Texas als voorbeeld kunnen nemen voor ons spreken over duurzaamheid.De Ecosofie-podcast vind je in je podcastapp en hier: https://ecosofie.net/
• De enige manier om de democratie te redden is een coöperatieve revolutie 04.11.2025 1ó 32p

  Ga mee op reis in een ongekende historische tour de force van Paul van de prehistorie, langs de oude Grieken, via de middeleeuwen, naar het heden. En we eindigen met een oproep tot een revolutie. Afgelopen woensdag was het zover: Het Feest van de Democratie. We mochten weer stemmen. Allemaal naar het stemhokje, een bolletje rood kleuren en samen bepalen wie de macht krijgt. Dat is toch de kern van het democratische proces? Ja en nee. Natuurlijk is het moment dat wij de Tweede Kamer kiezen een belangrijk moment in onze parlementaire democratie. Democratie is veel meer dan een systeem van de meeste stemmen gelden. Het gaat ook over de rechten van minderheden, over de rechtstaat. Maar meer nog dan de rechtstaat, wordt het onderliggende principe van de democratie vergeten. Het principe waar de democratie niet zonder kan. In deze aflevering van Leven na de Groei hebben we het over coöperatieve revoluties. De bronnen:David Graeber & David Wengrow, The Dawn of Everything (prehistorie)Marvin Chaney, Peasants, Prophets, and the Political Economy (Griekse en Joodse Oudheid)Henri Pirenne, Early Democracies in the Low Countries (Late Middeleeuwen)Alexis de Toqueville, Democracy in America (18e eeuws Amerika)Karl Polanyi, The Great Transformation (Industriële Revolutie in historisch perspectief)Continent van de Kwaliteit: over de actuele staat van de democratie in relatie tot grote sociaaleconomische trendsBas van Bavel, The Invisible Hand (overkoepelend economisch-historisch werk over de opkomst en ondergang van markteconomieën)
• Gebruik een jaar het woord duurzaamheid niet (en praat over rechtvaardigheid) 20.10.2025 51p

  Ons duurzaamheidsdenken kan fundamenteel nadenken over de wereld in de weg staan, stelt Shivant Jhagroe. “Een betere wereld begint bij jezelf”. “Als nou iedereen zijn steentje bijdraagt, dan komen we er wel.” Dat klinkt positief en hoopvol. Het is per slot van rekening ons aller aarde, dus we moeten allemaal de schouders eronder zetten. Maar hoe eerlijk is dat?  In Nederland stoten de 10% rijkste huishoudens ongeveer drie à vier keer zoveel uit als de 10% huishoudens met het laagste inkomen. Hoezo moeten we allemaal een steentje bijdragen? Helemaal als we het mondiale perspectief erbij pakken. Het is het mondiale noorden aan wie we het overgrote deel van de klimaat- en milieuimpact te danken hebben. Dan is de rijkste 10 procent verantwoordelijk voor de helft van alle uitstoot.En wat te denken van de zogenaamde oplossingen voor onze problemen: waar landt de impact van – ik noem maar wat – het winnen van kostbare metalen voor batterijen? Niet in het mondiale noorden en al helemaal niet bij de eerdergenoemde rijkste 10 procent. We moeten dus veel fundamenteler nadenken. En praten over duurzaamheid kan ons afleiden van die fundamentele vragen. Shivant Jhagroe is Universitair Docent bestuurskunde aan de Universiteit van Leiden. Eind 2024 verscheen van zijn hand ‘Voorbij duurzaamheid – op weg naar een ecorechtvaardige samenleving’. Hij verdedigt stellingen die in deze podcast niet helemaal onbekend zijn en tegelijk zeer prikkelend zijn – ook voor doorgewinterde postgroeiers. Zo stelt hij dat we moeten stoppen met duurzaamheid, en moeten werken aan rechtvaardigheid; dat de energietransitie koloniaal is en dat duurzaamheidsdenken dat zich richt op elektrische auto’s en biobananen geen vooruitgang is.
• Beter, sterker, gezonder: Europa moet radicaal kiezen voor kwaliteit boven kwantiteit 01.10.2025 1ó 5p

  Een feestelijke aflevering: Paul Schenderlings nieuwe boek Continent van de Kwaliteit is uit! Betere producten, betere banen, een betere kwaliteit van leven, een sterkere democratie en een einde aan de ecologische ontwrichting: gaat dat samen? In Europa, in onze tijd en in déze omstandigheden? Vergeet de memes die over Europa rond gaan, vergeet het sikkeneuren: in Continent van de kwaliteit laat Paul zien dat het kan. Als Europa radicaal kiest voor kwaliteit boven kwantiteit. In deze aflevering doet hij alvast het verhaal uit de doeken. Met heldere analyses en overtuigende voorbeelden toont hij dat een nieuwe én eigen koers mogelijk is. Hij schetst hoe Europa zijn sociale model kan vernieuwen, hoe eerlijke handelspolitiek en digitale dekolonisering onze veerkracht versterken en hoe de economie wél binnen de draagkracht van de aarde kan werken. Het boek biedt meer dan een analyse: het is een hoopvol en realistisch actieplan. Een uitnodiging om samen te werken aan een Europa dat sterker, eerlijker en toekomstbestendig is – hét continent van de kwaliteit.Koop het boek, maar vooral: kom naar de meet-ups door het hele land. Je vindt de data en locaties hier: https://www.botuitgevers.nl/nieuws/paul-schenderling-presenteert-continent-van-de-kwaliteit/ 
• Paul ontmoet een van zijn helden: topeconoom en bestsellerauteur Tim Jackson 25.09.2025 1ó 5p

  Dit is een unieke aflevering! Topeconoom en bestsellerauteur Tim Jackson was kort in Nederland en wij hadden de kans hem te spreken. Het werd een fantastisch gesprek. Daarom nadrukkelijk het verzoek: DEEL DEZE AFLEVERING! Tim Jackson is een van de reuzen op wiens schouders Paul staat. Hij is de ecologische econoom die postgroei als wetenschappelijke discipline uitbouwde, met baanbrekende boeken en papers die postgroei toepasbaar maakten voor beleid en die tal van mythes over postgroei ontkrachtten. Hij is niet alleen technisch (wiskundig) uitstekend onderlegd, maar ook een diepgravend filosofisch, psychologisch en cultureel denker. Al sinds 2009, toen Jacksons internationale bestseller 'Prosperity without Growth' verscheen, volgt Paul hem op de voet. Zijn paper over verandering van consumptiepatronen, 'Motivating Sustainable Consumption', uit 2005, is duizenden keren geciteerd. Zijn nieuwste boek is 'The Care Economy'. In 'Er is leven na de groei' baseerde Paul zijn vergelijking van groene groei vs. postgroei in belangrijke mate op Jacksons denkwerk. Ook het nieuwe boek 'Continent van de Kwaliteit' is volledig gebaseerd op ecologisch-economische principes. Wat iedereen zou moeten weten: de gangbare economische wetenschap is nog steeds niet gebaseerd op ecologisch-economische principes en is daarmee, in een wereld waarin 7 van de 9 planetaire grenzen zijn overschreden, grotendeels achterhaald. Het is levensgevaarlijk (letterlijk) en crimineel (zoals Tim Jackson stelde) om beleidsaanbevelingen te baseren op modellen die de economie in het luchtledige analyseren, als een op zichzelf staand systeem, in plaats van als een systeem dat is ingebed in de samenleving die op haar beurt is ingebed in de biosfeer. In de podcastaflevering verwoordt Jackson deze kritiek ijzersterk en zet hij daar een positieve en realistische visie tegenover. Meer van Tim Jackson? Hier hoor je hem bij Studium Generale: https://www.youtube.com/watch?v=4oys3ZLAb3g&feature=youtu.be