Nauka To Lubię

Episodi

• 
  Bezpieczeństwo na morzu. Co dzieje się, gdy coś pójdzie nie tak? 17.09.2026 28min

  Co dzieje się prawie 200 metrów nad Bałtykiem, gdy pogoda nagle się załamie, a technik nie może wrócić na ląd? W tym odcinku pokazujemy, jak wygląda bezpieczeństwo pracy na morskiej farmie wiatrowej Baltic Power. Dr Tomasz Rożek sprawdza, jakie szkolenia trzeba przejść przed rozpoczęciem pracy na morzu, jakie wyposażenie mają technicy oraz jak wygląda transfer ze statku na turbinę. Zaglądamy także do zestawu przetrwania przygotowanego na wypadek, gdy pogoda uniemożliwi powrót na ląd. Pokazujemy, jak może wyglądać ewakuacja z gondoli i odwiedzamy Morską Służbę Poszukiwania i Ratownictwa (SAR). Sprawdzamy też, jak w praktyce działa jedna z podstawowych zasad bezpieczeństwa: jeśli pracownik […]
• 
  Co jeśli nasz świat to tylko iluzja? 13.09.2026 22min

  Czy przerażający świat „Backrooms” w reżyserii Kane’a Parsonsa da się wytłumaczyć językiem współczesnej nauki? W tym materiale analizujemy kultowy fenomen internetowy i kinowy hit, aby sprawdzić, co fizyka oraz filozofia mówią o ukrytych rzeczywistościach. Zobacz, jak popkulturowa wizja przypadkowego „noclipnięcia” poza ramy naszego świata przeplata się z realnymi hipotezami naukowymi: Odkryj obszary fizyki, neuronauki i filozofii, które bywają znacznie dziwniejsze oraz bardziej zaskakujące niż fabuła niejednego horroru!
• 
  Dlaczego PLUTON przestał być PLANETĄ? 02.09.2026 10min

  Czy stał się ofiarą naukowej biurokracji, czy po prostu od samego początku nie pasował do reszty naszego Układu Słonecznego? W tym filmie przyjrzymy się fascynującej i niezwykle dynamicznej historii Plutona. Poznasz kulisy jego żmudnego odkrycia w 1930 roku przez Clyde’a Tombaugha oraz kosmiczną „zdradę” ze strony mitycznej Eris, która zapoczątkowała wielką naukową debatę. Zobaczymy też spektakularne odkrycia sondy New Horizons z 2015 roku – zdjęcia, które zaparły dech w piersiach astronomom, ukazując lodowe góry, czapy polarne i… błękitne niebo! Czy decyzja Międzynarodowej Unii Astronomicznej z 2006 roku była sprawiedliwa? I czy daleko poza Pasem Kuipera rzeczywiście skrywa się mityczna, dziewiąta planeta? […]
• 
  Dlaczego góra lodu wywołała katastrofę w Nepalu? 30.08.2026 7min

  W Nepalu nie padało. Nie było gwałtownego wezbrania rzek po monsunie. A jednak w ciągu kilkudziesięciu minut doliną przeszła potężna fala wody, lodu, błota i skał, niszcząc drogi, mosty, elektrownie i całe miejscowości. Co właściwie wydarzyło się w Himalajach? W tym odcinku Tomasz Rożek wyjaśnia mechanizm katastrofy, która zaczęła się wysoko w górach od oderwania ogromnej masy lodu i skał. Lawina utworzyła w dolinie naturalną tamę, za którą zaczęła gromadzić się woda. Kiedy tama puściła, w dół ruszyła niszczycielska fala. Dlaczego lodowiec się oderwał? Czy przyczyną było trzęsienie ziemi? Jaką rolę mogły odegrać wysokie temperatury, topnienie lodu i zmiany zachodzące w […]
• 
  Jak ustabilizować polskie sieci energetyczne? 28.08.2026 19min

  Nasza infrastruktura przesyłowa nie nadąża za zieloną rewolucją. Bilans otwarcia tego roku wręcz szokuje: w ciągu zaledwie sześciu miesięcy polski system musiał „wyrzucić do kosza” produkcję energii z wiatru i słońca o wolumenie niemal 1,4 TWh. Dla porównania, w całym 2023 roku straty wyniosły tylko 74 GWh. Co sprawia, że na transformatorach brakuje miejsca? W tym odcinku jedziemy do Czernikowa, by zobaczyć z bliska potężne baterie. Sprawdzamy, jak pełnią one rolę precyzyjnego chirurga operującego na parametrach prądu, natychmiast wyrównując niebezpieczne skoki napięcia. Pokazujemy też, jak wygląda „cyfrowy mózg” energetyki, w tym innowacyjne systemy potrafiące samodzielnie zlokalizować awarię, odciąć uszkodzony kabel i […]
• 
  Raport z AI za 200 tysięcy, plagiaty i omerta. Co NISZCZY polskie uczelnie? 25.08.2026 9min

  Czy chroniczny brak pieniędzy to jedyny problem polskiego szkolnictwa wyższego? Ostatnie miesiące przyniosły serię kompromitujących afer: od plagiatów profesora AGH i masowej produkcji dyplomów w Collegium Humanum, przez mobbing i molestowanie, aż po kuriozalny, naszpikowany absurdalnymi błędami raport rządowej pełnomocniczki prof. dr hab. Barbary Mróz-Gorgoń, wygenerowany przez sztuczną inteligencję za blisko 200 tysięcy złotych. Jednak najgroźniejszą chorobą toczącą polską akademię nie są same patologie, ale systemowa, tchórzliwa zmowa milczenia i zamiatanie spraw pod dywan. Gdy na uczelniach dochodzi do nadużyć, środowisko naukowe zbyt często reaguje zasadą sycylijskiej omerty, chroniąc sprawców i niszcząc społeczny kredyt zaufania do nauki. Czy dopóki akademicy sami […]
• 
  Kto stoi za budową morskiej farmy wiatrowej w Polsce? 20.08.2026 24min

  „Biuro” sto metrów nad wzburzonym Bałtykiem, praca na 12-godzinnych zmianach, 24/7 i nieustanna walka z czasem oraz żywiołem. Budowa pierwszej polskiej morskiej farmy wiatrowej Baltic Power to nie tylko potężna inżynieria. To przede wszystkim codzienna praca ludzi, którzy związali swoje życie z morzem, gdzie nie ma miejsca na rutynę. W tym odcinku rezygnujemy z tradycyjnej narracji i zabieramy Was bezpośrednio w sam środek morskiej operacji. Zobaczycie, jak wygląda praca techników na morzu – od porannej odprawy „safety toolbox” o 6:30 w Łebie i przygotowywania narzędzi i sprzętu chroniącego życie i zdrowie na wysokości, po wejście na pokład morskich „taksówek” – szybkich, […]
• 
  Skutki tej FALI UPAŁÓW mogą być drastyczne 17.08.2026 10min

  Wysadzili dno Dunaju, żeby ratować elektrownię jądrową i zapobiec kryzysowi energetycznemu. Brzmi jak scena z filmu katastroficznego, ale wydarzyło się naprawdę. Rekordowe upały i susza sprawiły, że poziom wody w Dunaju spadł tak mocno, iż zagrożone zostało chłodzenie rumuńskiej elektrowni jądrowej Cernavodă, produkującej niemal 20 procent energii elektrycznej kraju. Aby skierować wodę w stronę kanałów chłodzących reaktory, wojskowi nurkowie i saperzy użyli blisko 200 kilogramów materiałów wybuchowych, a następnie zatopili barki wypełnione kamieniami. Dlaczego elektrownie potrzebują tak ogromnych ilości wody? Co się dzieje, gdy rzeki stają się zbyt płytkie albo zbyt ciepłe? I dlaczego podczas upałów, gdy gwałtownie rośnie zużycie energii […]
• 
  Czy Bałtyk uratuje nas przed brakiem prądu? 31.07.2026 16min

  Co wydarzy się, gdy w całym kraju zabraknie prądu? Pytanie to przestało być czystą teorią po spektakularnej awarii zasilania na Półwyspie Iberyjskim, gdzie system załamał się w kilkanaście sekund. Aby zapewnić bezpieczeństwo elektroenergetyczne, w Polsce realizowane są inwestycje na wielką skalę – na czele z pierwszą morską farmą wiatrową Baltic Power. W tym odcinku podcastu zabieramy Was w podróż śladami prądu przesyłanego z morza. Tomasz Rożek rozmawia z ekspertami i inżynierami o kulisach konstrukcji 250-metrowych turbin, 1700-tonowych fundamentach wbijanych w dno Bałtyku oraz 240 kilometrach specjalistycznych podwodnych kabli. Dowiesz się m.in.: Posłuchaj merytorycznej dyskusji o technologii, która zmienia polski miks energetyczny! […]
• 
  Jak technologia karmi świat? 16.07.2026 14min

  #płatnawspółpraca Czy zastanawiałeś się kiedyś, jak wyglądałaby Twoja dieta, gdyby nie nowoczesna inżynieria? W tym odcinku wracamy pamięcią do czasów, gdy mleko piło się prosto z aluminiowej bańki, by błyskawicznie przenieść się do ery Przemysłu 4.0. Dr Tomasz Rożek analizuje, jak niewidoczne na pierwszy rzut oka systemy automatyzacji i cyfryzacji dbają o to, by żywność na naszych półkach była bezpieczna, świeża i najwyższej jakości. Odwiedzamy laboratoria i hale produkcyjne Mlekovity. Rozmawiamy także o fascynującej technologii predictive maintenance (przewidywaniu awarii maszyn), cyfrowych bliźniakach oraz ekologicznych wyzwaniach branży spożywczej – w tym o oszczędzaniu milionów litrów wody i drodze do neutralności klimatycznej. […]
• 
  Jak MARKETING oszukuje nas na wodzie? 10.07.2026 15min

  Woda przestała być zwykłym elementem rzeczywistości, a stała się symbolem wellness, premium i gigantycznym biznesem wartym setki miliardów dolarów rocznie. Internet i reklamy regularnie straszą nas narracją o chronicznym odwodnieniu, sugerując, że uratować nas może tylko kolejna butelka i specjalna aplikacja przypominająca o piciu. Ale co na to twarda biologia? Organizm człowieka w 60-70% składa się z wody, a miliony lat ewolucji wyposażyły nas w niezwykle precyzyjne mechanizmy kontrolowania gospodarki wodnej, na czele z podwzgórzem i naturalnym odruchem pragnienia. W tym odcinku odkryjesz: Nasz organizm nie jest kruchą maszyną, którą trzeba nieustannie i obsesyjnie uzupełniać do określonego poziomu. Obejrzyj film, […]
• 
  Czym naprawdę oddychasz? Rozbijamy smog na czynniki pierwsze 02.07.2026 15min

  #płatnawspółpraca Przeciętnie wykonujesz 20 tysięcy oddechów dziennie. Co trafia wtedy do Twoich płuc? Zimą to często toksyczny koktajl pyłów PM10, PM2.5 i rakotwórczego benzo(a)pirenu, który przenika prosto do krwiobiegu, niszcząc płuca, serce i mózg. Dlaczego dr Tomasz Rożek mówi o tym w środku lata? Ponieważ to właśnie teraz podejmujemy decyzje, które zaważą na tym, czym będziemy oddychać zimą. Głównym źródłem smogu są domowe „kopciuchy” i nieocieplone ściany, przez które pieniądze na ogrzewanie dosłownie wylatują nam kominem. Z tego odcinka dowiesz się: Zgłoś się po dofinansowanie: wejdź na stronę czystepowietrze.gov.pl i sprawdź, jak uzyskać nawet do 100% dotacji na ocieplenie domu […]
• 
  Misja Artemis w tarapatach? Wybuch rakiety i polskie ambicje kosmiczne! 29.06.2026 21min

  Czy lądowanie człowieka na Księżycu w 2027 roku jest w ogóle możliwe po spektakularnej eksplozji rakiety New Glenn firmy Blue Origin? W najnowszym przeglądzie wiadomości kosmicznych, Tomasz Rożek i Krzysztof Kurdyła biorą pod lupę wybuchowe zmiany w programie Artemis i analizują, jak zniszczenie kluczowej infrastruktury startowej wpłynie na napięty kalendarz NASA. Sytuacja staje się coraz bardziej skomplikowana, a kluczowe lądowniki mają funkcjonować jedynie jako makiety z ograniczoną funkcjonalnością. W tym odcinku przechodzimy jednak również do bardzo pozytywnych informacji – w tym tych z naszego polskiego podwórka:🔹 Centrum Kosmiczne w kopalni “Wujek”: Poznajcie unikalny projekt badawczy, w który zaangażowani są twórcy […]
• 
  Jak technologia ratuje polską transformację energetyczną przed „wąskim gardłem”? 25.06.2026 21min

  #płatnawspółpraca Odnawialne źródła energii przekroczyły w Polsce barierę 50% mocy zainstalowanej. Dlaczego w najbardziej słoneczne dni operator wyłącza wielkie farmy fotowoltaiczne, skazując nas na organiczenia w wykorzystaniu energii ze źródeł odnawialnych? W tym odcinku dr Tomasz Rożek nadaje bezpośrednio z Przykony – serca farmy fotowoltaiczno-wiatrowej należącej do Grupy ORLEN. Przejdziemy fascynującą drogę od fizyki atomu krzemu i nowoczesnych, dwustronnych paneli bifacial, przez inżynieryjne zarządzanie flotą wiatraków i unikanie efektu cienia wiatrowego (wake effect), aż po wielkie stacje przesyłowe GPO. Posłuchaj o tym, jak zaawansowane algorytmy SCADA ratują system przed awariami i dlaczego bez gigantycznych magazynów energii BESS transformacja nie będzie […]
• 
  Czy POLSKA wybuduje stację kosmiczną? 21.06.2026 10min

  Odkryj, jak śląska Kopalnia “Wujek” może zmienić się w jedno z największych w Europie centrów technologii kosmicznych! Zamiast zamykać stare kopalnie i tworzyć z nich skanseny, możemy nadać im zupełnie nowe, innowacyjne życie. Udowadnia to historia arktycznego Ny-Ålesund, gdzie dawna osada górnicza stała się światowym centrum badań nad klimatem i kosmosem. W tym materiale przedstawiam rewolucyjną koncepcję Centrum Symulacji Osadnictwa Kosmicznego, zlokalizowanego w Kopalni “Wujek” na Śląsku. Dlaczego kopalnia to idealne miejsce dla branży kosmicznej? Jej głębokie, podziemne wyrobiska stanowią “brudne” środowisko (pełne pyłu, pozbawione sygnału GPS i odcięte od świata), które doskonale symuluje surowe warunki panujące na Księżycu czy […]
• 
  Czy Bałtyk uratuje nas przed brakiem prądu? 11.06.2026 13min

  #płatnawspółpraca Zapotrzebowanie na energię w Polsce bije kolejne rekordy, a przed nami potężne wyzwania klimatyczne. Co musimy zrobić, aby w naszych domach po prostu nie zgasły światła? W tym odcinku dr Tomasz Rożek zabiera słuchaczy ponad 20 kilometrów od brzegu Morza Bałtyckiego, gdzie na wysokości Łeby powstaje Baltic Power – pierwsza polska morska farma wiatrowa, budowana przez Grupę ORLEN i Northland Power. Posłuchaj o fascynujących szczegółach technicznych konstrukcji wbijanych na 35 metrów w morskie dno i dowiedz się, dlaczego wiatr na morzu jest znacznie bardziej stabilny i przewidywalny niż na lądzie. Rozprawiamy się z najpopularniejszymi mitami ekologicznymi i sprawdzamy, jak […]
• 
  Rożek u Rosiaka: Jak chciwość, ideologie i pycha deformują badania naukowe? 01.06.2026 32min

  Porozmawiamy z autorem książki, która pokazuje na przykładach, że nauka podlega podobnym patologiom jak każda inna dziedzina życia społecznego.
• 
  Jak morski wiatr zmienia polską energetykę? 29.05.2026 21min

  #płatnawspółpraca Słyszałeś kiedyś, jak brzmi rewolucja? Dzisiaj zabieram Cię nad Bałtyk, a dokładniej do bazy serwisowej w Łebie. To stąd rusza budowa pierwszej polskiej morskiej farmy wiatrowej. Zapnij pasy, bo skala tego inżynieryjnego przedsięwzięcia dosłownie rzuca na kolana. Dlaczego musimy przenieść produkcję prądu na pełne morze i to w tempie ekspresowym? Według niektórych prognoz do 2040 roku Polska przejdzie gigantyczną elektryfikację przemysłu i transportu – nasze zapotrzebowanie na energię skoczy ze 165 TWh do 270 TWh rocznie. Ponieważ stare elektrownie węglowe będą sukcesywnie wyłączane, grozi nam potężna luka energetyczna. Czy stabilny, morski wiatr i nowoczesna technologia offshore są w stanie […]
• 
  Drenaż mózgów – jak Polska traci swoje największe talenty 27.05.2026 7min

  Dlaczego aż 19 laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie nauk ścisłych urodziło się w Polsce, ale żaden z nich nie otrzymał jej za badania prowadzone w naszym kraju? Polska stała się największym na świecie dawcą talentów, zmagającym się z potężnym zjawiskiem drenażu mózgów (brain drain). W tym filmie omawiam protest polskich naukowców, którzy postulują o zwiększenie nakładów na naukę do 3% PKB. Obecnie przeznaczamy na ten cel zaledwie około 1,2%, przez co początkujący badacze otrzymują stypendia rzędu 3-4 tysięcy złotych netto i nie są w stanie utrzymać się w dużych miastach. Wyjaśniam, dlaczego ten protest to nie jest zwykła walka o […]
• 
  Czego najbardziej NIE WIEMY o wszechświecie? [DEBATA] 26.05.2026 1h 1min

  #współpracapłatna Matematycznie opisujemy kosmos z dokładnością przekraczającą 1%, ale fizycznie wciąż nie wiemy, czym jest jego główne 95% masy i energii. Dlaczego współczesna nauka dotarła do ściany i pilnie potrzebuje nowego Kopernika? W tym odcinku podcastu „Nauka. To lubię!” dr Tomasz Rożek zaprasza na fascynującą, momentami burzliwą dyskusję z wybitnymi fizykami, kosmologami i astronomami reprezentującymi Akademię Kopernikańską. Rozmawiamy o tym, czy programy takie jak powrót NASA na Księżyc (Artemis) to marnowanie pieniędzy, jak wielka polityka i wyścig z Chinami wpływają na fundusze naukowe oraz dlaczego to właśnie w kosmosie musimy szukać odpowiedzi na pytania o najmniejsze cegiełki mikroświata. Nie zabraknie […]