Gull og grænir skógar

Garðagróður frá Kína: Fjölbreyttar kínverskar plöntur, fræsöfnun Joseph Rock og framtíðarhljómur 28.05.2026 54min

Í þættinum er haldið í ferðalag til Kína út frá vel þekktum garðagróðri á Íslandi. Kastljósinu er beint sérstaklega að fjölæringum, gulbambus, reynitegundum og runnum frá Kína. Fjallað er um fræsöfnunarleiðangra Joseph Rock sem varði 27 árum í að ferðast um Kína og safna fræjum og gögnum en reynir ‘Joseph Rock’ ber heiti hans. Rætt er um stærsta skógrækta- og uppgræðslurverkefni heims, „The great green wall of China“. Einnig kemur næsthæsta tré í heimi við sögu og hið sögufræga musteristré – Ginkgo biloba. Að lokum er leitast við að spá fyrir um framtíðina út frá kínverskum tækninýjungum. Viðmælendur: Brynhildur Magnúsdóttir, Bjarni Diðrik Sigurðsson og Steinar Björgvinsson.  Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Skjól og ætur garðagróður 21.05.2026 54min

Í þættinum er fjallað um um skjól, skjólbelti og skjólveggi – en einnig um fjölbreyttar tegundir garðagróðurs sem má leggja sér til munns. Gefin eru ráð varðandi skjólbeltagerð og rætt við sérfræðinga sem þekkja ætan garðagróður það vel að þeir geta tínt upp í sig mismunandi tegundir eftir þörfum. Rætt er um brautryðjendur í útiræktun, flautur úr hvönn, æt sumarblóm, æta fjölæringa svo og runna og tré sem gefa uppskeru sem ýmist má tína beint upp í sig, steikja í orly-deigi, sulta eða nýta sem skraut á kökur eða í salat. Viðmælendur eru Auður I. Ottesen, Auður Kjartansdóttir og Steinar Björgvinsson. Flautuleikur: Eyjólfur Eyjólfsson.  Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Jarðsögulegt samhengi plantna: súrefnisbyltingin, viðarvöxtur, blómgun og sveppir 14.05.2026 54min

Í ellefta þætti af Gulli og grænum skógum er fjallað um tilkomu planta og þróun þeirra í jarðsögulegu samhengi. Fjallað er um ýmis einkenni sem plöntur hafa þróað með sér allt frá súrefnisbyltingunni fyrir meira ein tveimur milljörðum ára. Sérstök áhersla er lögð á þróun plönturíkisins á tímum risaeðlanna en á þeirra tíma kom viðarvöxtur og blómgun til sögunnar. Ljósi er varpað á frumstæðar tegundir og þróaðar tegundir plantna. Þróunarsaga planta er þá einnig sett í samhengi við þróunarsögu sveppa og dýra. Rætt er við sérfræðinga á sviði jarðsögu og jarðfræði, grasafræði og garðyrkju. Viðmælendur: Brynhildur Magnúsdóttir, Bjarni Diðrik Sigurðsson og Steinar Björgvinsson. Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Lyngrósir og brautryðjendastarf Óla í Nátthaga í kjölfar fræsöfnunarleiðangursins 1985 07.05.2026 53min

Í maímánuði er tilvalið að staldra við krúnudjásnið í garðinum, lyngrósir eða rhododendron. Rætt er við Ólaf Sturlu Njálsson eða Óla í Nátthaga um lyngrósir sem hann hefur ræktað frá ungingsárum. Þá er rætt um brauðryðjendastarf Óla þegar kemur að þeim tegundum sem komust á legg hér á landi eftir stóra fræsöfnunarleiðangurinn til Alaska 1985. Um er að ræða tegundir sem margar þykja vera sjálfsagður staðalbúnaður á gróðrarstöðvum í dag, svo sem ýmsa úrvalskóna af alaskavíði, jörfavíði, sitkavíði og fjöldi skrautrunnayrkja eins og hélurifs 'Rökkva' og sveighyrnir 'Roði' svo örfá dæmi séu tekin. Undir lok þáttar er nokkuð ítarlegt yfirlit gefið yfir alla þá klóna sem Óli hlúði að og valdi til framleiðslu. Viðmælendur eru Ólafur Sturla Njálsson, Steinar Björgvinsson og Guðríður Helgadóttir.  Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Stofuplöntur: umhirða, tengsl og sögulegt samhengi 30.04.2026 52min

Í þessum níunda þætti Gulls og grænna skóga er rætt um stofuplöntur sem stofustáss, ástríðu, minjagripi, nytjaplöntur og fleira. Rætt er um umhirðu stofuplanta s.s. áburðargjöf og umpottun. Fjallað er um stofuplöntur sem plumma sig á vinnustöðum. Staldrað er sérstaklega við vinsældir kentíapálmans á Viktoríutímabilinu og uppgötvun Wardian-kassas sem gaf kost á að flytja lifandi gróður heimshorna á milli. Að lokum er minnst á plötuna Mother Earth's Plantasia sem út kom 1976, sem tónlist fyrir stofuplöntur og þá sem elska þær.Viðmælendur eru Sverrir Gauti Svavarsson, Guðríður Helgadóttir og Steinar Björgvinsson. Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Garðyrkjuskólinn, Bananahúsið og gróður sem gjafir 16.04.2026 52min

Í þessum áttunda þætti Gulls og grænna skóga er rætt um Garðyrkjuskólann Reykjum, mikilvægi námsins og þær fágætu tegundir sem þar má finna – sérstaklega í Bananahúsinu. Rætt er við núverandi og fyrrverandi nemendur ásamt brautarstjóra garðyrkjubrauta. Vöngum er velt yfir gróðri í formi gjafa með þátttöku Vilmundar Hansens garðyrkju- og þjóðfræðings. Viðmælendur eru Guðríður Helgadóttir, Sverrir Gauti Svavarsson, Steinar Björgvinsson og Vilmundur Hansen.  Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Gróður frá suðurhveli jarðar, stofugreni og vendingar á Nýja–Sjálandi. 16.04.2026 54min

Í þættinum er ferðast um suðurhöf í gegnum íslenskan garðagróður sem á heimkynni sín á suðurhveli jarðar – í Argentínu, Síle, Ástralíu og Nýja–Sjálandi. Sérstaklega er fjallað um apahrelli og sneplur. Þá er einnig rætt um stofuplöntuna stofugreni frá Norfolk-eyju sem er að segja má í tísku. Einnig er kafað ofan í nýlegar ákvarðanir Nýsjálendinga um að veita vissum náttúrufyrirbærum þar í landi réttindi til jafns við einstaklinga. Fjallað er um þau náttúrutengsl sem þær ákvarðanir endurspegla og hvaðan þau koma.  Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Páskahretið 9. apríl 1963 og önnur nýlegri áföll 10.04.2026 52min

Í þættinum er leitast við að kafa ofan í afleiðingar páskahretsins mikla 9. apríl 1963 sem markar viss kaflaskil í gróðursögu landsins. Í kjölfarið er rætt um nýlegri áföll, eins og til dæmis saltrokið í maí 2023 og afleiðingar þess. Að lokum er kastljósinu beint að hérlendum skógarbrunum og afleiðingum þeirra. Viðmælendur eru Halldór Sverrisson, Steinar Björgvinsson og Guðríður Helgadóttir. Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Fjölæringar 02.04.2026 55min

Í þættinum er rætt um fjölæringa sem gefið hafa góða raun. Dalaliljan (liljur vallarins) og þistill eru skoðuð sérstaklega út frá táknrænu og kristnu samhengi. Rætt er um fjölæringa út frá ýmsum eiginleikum þeirra, svo sem þekjandi fjölæringa, harðgerða, freka og eitraða – en einnig fjölæringa sem hafa gefið upp öndina í harðindum og er sárt saknað. Viðmælendur eru Guðríður Helgadóttir, Eva Dögg Kristjánsdóttir og Steinar Björgvinsson.  Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Vorblómgun: Páskaliljur, býflugur, töfratré og kúrileyjakirsi 26.03.2026 55min

Í þessum þætti er fjallað um nokkrar vorblómstrandi tegundir – til að mynda páskaliljur, töfratré og kúrileyjakirsi (rósakirsi – cherry blossom). Nokkrur vorblóm eru skoðaðar út frá hlutverki sínu gagnvart býflugum en einnig eru þær settar í samhengi við ummyndanir Óvíds. Kastljósinu er beint sérstaklega að tegundum sem henta býflugum en eru eitraðar mönnum.  Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Skógurinn sem samspil og rými - Alþjóðadagur skóga 19.03.2026 50min

Í þessum þriðja þætti er fjallað um samvinnu mismunandi tegunda í skógum – hvoru tveggja út frá vísindum og ævintýrum. Rætt er um jákvæð skynáhrif og leyndardóma skógarins. Þátturinn stendur í samhengi við Alþjóðadag skóga. Viðmælendur sinna skógarumhirðu, starfa fyrir skógræktarfélög eða við rannsóknir á skógarumhverfinu.  Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Sitkagreni, alaskaösp og keðjusögin 13.03.2026 53min

Í þættinum er rýnt í risaeðlurnar í umhverfi okkar – alaskaaspir og sitkagreni. Rætt er um fellingar á stórum trjám. Þátturinn hverfist þá einnig um keðjusögina og þá sem vinna með slíkt verkfæri. Viðmælendur eru Hallgrímur Jón Hallgrímsson, Steinar Björgvinsson og Guðrún Þóra Jóhannsdóttir.  Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Garðurinn og sígrænn gróður 03.03.2026 50min

Í þættinum er rýnt í garðinn sem vettvang garðyrkjumannsins. Rætt er um heilnæm áhrif garðyrkju. Sérstök áhersla er lögð á sígrænan garðagróður.Viðmælendur eru Steinunn Garðarsdóttir, Steinar Björgvinsson, Sigurður Þórðarson og Sigrún Andrésdóttir.  Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.