Tłoczone z danych

Епизоде

• Ekonometria, czyli kto ma rację 17.06.2026 27мин

  Wyższa cena zmniejsza popyt, edukacja podnosi zarobki, stopy procentowe wpływają na inflację, a dobre instytucje sprzyjają rozwojowi. Skąd ekonomiści wiedzą, że to prawda? I jak sprawdzają, czy jeden czynnik rzeczywiście wpływa na drugi, a nie tylko występuje obok?Tym razem na warsztat bierzemy ekonometrię jako jedno z najważniejszych narzędzi współczesnej ekonomii. To dzięki niej ekonomiści próbują przejść od teorii do danych, od intuicji do pomiaru i od ciekawej opowieści do empirycznej weryfikacji.Dowiemy się, dlaczego dane nie mówią same za siebie, czym jest model ekonometryczny, jak działa regresja liniowa i dlaczego „ceteris paribus” to nie tylko nazwa podcastu, ale też życzenie każdego badacza gospodarki. Wyjaśnimy, czym różni się korelacja od przyczynowości, po co ekonomiści kontrolują inne zmienne i dlaczego czasem można powiedzieć: pokaż mi swój model, a powiem ci, kim jesteś.CeterisParibus x Tłoczone z danychTo podcast dla tych, którzy chcą rozumieć świat gospodarki głębiej. Jak działa rynek? Państwo? Jakie jest miejsce człowieka w systemie gospodarczym?Zaprasza Maciej Krzysztoszek.
• Majchrowska | Dyplom się już nie opłaca? 12.06.2026 56мин

  Ile dziś wartjest dyplom wyższej uczelni? Czy studia w Polsce wciąż zwiększają zarobki, czypremia za wykształcenie systematycznie maleje? Zapraszają: Patrycja Maciejewicz(Gazeta Wyborcza) i Joanna Tyrowicz (GRAPE).    W rozmowie z Aleksandrą Majchrowską analizujemy,jak zmienia się wycena dyplomu na polskim rynku pracy, dlaczego różnice płacmiędzy absolwentami a osobami bez studiów maleją oraz jak wpływają na to płacaminimalna, struktura gospodarki i cyfryzacja.Czy rynek pracy jest w stanie wchłonąć blisko 300tysięcy nowych absolwentów rocznie? Czy uczelnie powinny kształcić wąskozawodowo, czy rozwijać kompetencje ogólne? Dlaczego sektor publiczny oferujeniższą premię za wykształcenie niż sektor prywatny? I skąd biorą się różnice wwycenie dyplomu kobiet i mężczyzn?Rozmawiamy o tym:• dlaczego premia za wyższe wykształcenie w Polscespada• jak wzrost płacy minimalnej wpływa na zarobkispecjalistów• czy doświadczenie zawodowe traci na wartości• czym jest substytucyjność na rynku pracy• dlaczego młodzi pracownicy coraz częściej czująfrustrację na starcie karieryTo rozmowa o inwestycji w edukację i jej stopiezwrotu. O tym, czy studia są dziś przepustką do wyższych zarobków, czy tylkojednym z wielu elementów układanki. 🕰️ CZASÓWKA:0:00 - Intro0:45 - Czydyplom jest dziś jeszcze coś wart?6:11 - Czystudia wyższe się opłacają?12:53 - Danedotyczące struktury zatrudnienia16:10 - Danedotyczące absolwentów i absolwentek27:03 - Czypremia za wykształcenie się kurczy?33:00 - Czyświadomość o rynku pracy jest powszechna?39:44 - Apka dowynajmu pracowników44:27 - Czysektor publiczny docenia wykształcenie?52:22 - Na ilewykonywana praca wykorzystuje umiejętności uzyskane na studiach?54:51 - Liczbaodcinka / Outro 🎙️ Gościni:Aleksandra MajchrowskaProfesor UniwersytetuŁódzkiego. Jej badania naukowe dotyczą przede wszystkim rynku pracy, wszczególności regionalnych aspektów rynków pracy, elastyczności zatrudnieniaoraz skutków wzrostu płacy minimalnej. https://www.uni.lodz.pl/pracownicy/aleksandra-majchrowska  🕹️ Montaż: Maximillian Nosal 
• Nierówności, czyli jak dzieli się dobrobyt 10.06.2026 25мин

  Nie każda nierówność jest widoczna na pierwszy rzut oka. Czasem kryje się w nieopłaconym rachunku, braku własnego pokoju do nauki albo w tym, że jedna osoba dziedziczy mieszkanie, a druga zaczyna dorosłość od czynszu, kredytu i dużej dozy niepewności.Dlatego dziś przyglądamy się temu, jak naprawdę dzieli się dobrobyt. Wyjaśniamy, czym różnią się nierówności od ubóstwa, dlaczego dochód nie jest tożsamy z majątkiem i dlaczego sam wzrost gospodarczy nie wystarczy, jeśli jego owoce trafiają głównie do wybranych grup.Poznajmy takie pojęcia jak współczynnik Giniego, ubóstwo relatywne, minimum egzystencji, czy mobilność społeczna. Wyruszamy w opowieść o starcie życiowym, bezpieczeństwie, szansach i granicach, za którymi różnice - zamiast motywować - zaczynają zamykać ludziom drogę awansu. CeterisParibus x Tłoczone z danychTo podcast dla tych, którzy chcą rozumieć świat gospodarki głębiej. Jak działa rynek? Państwo? Jakie jest miejsce człowieka w systemie gospodarczym?Zaprasza Maciej Krzysztoszek.
• Kubicki | Więźniowie czwartego piętra 05.06.2026 43мин

  Polska szybko się starzeje. Czy nasz system opiekidługoterminowej jest gotowy na rosnącą liczbę osób w wieku 80 i 90 lat? I czy w przyszłości godną starość będzie można sobie po prostu kupić? Zaprasza: Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza).   Kim są więźniowie czwartegopiętra? W rozmowie z Pawłem Kubickim analizujemy skutki kryzysu demograficznegodla rynku pracy, systemu emerytalnego oraz opieki społecznej i zdrowotnej. Cosię stanie, gdy liczba osób w wieku poprodukcyjnym przewyższy liczbępracujących? Jak połączyć ochronę zdrowia z pomocą społeczną, by stworzyćsprawny system wsparcia seniorów?Rozmawiamy o tym:kim są „więźniowie czwartego piętra” i jakie bariery infrastrukturalne utrudniają starzenie się w miastachdlaczego reformy demograficzne wymagają planowania na dekadyjak rosnąca liczba osób niesamodzielnych zmieni lokalne społecznościczy depresja i demencja wymuszą nowe podejście do projektowania przestrzeniczego o kryzysach społecznych nie widać w danych statystycznych, a widać wbiografiach i pamiętnikach.To rozmowa o przyszłościstarzenia się w Polsce. O pieniądzach, instytucjach i relacjach społecznych. Otym, czy solidarność międzypokoleniowa przetrwa próbę demografii.🕰️ CZASÓWKA:0:00 - Intro0:44 - Czy możemy paść ofiarą własnego sukcesu?5:38 - Dla czyjego dobra myślimy o świecie?11:30 - Na co powinniśmy uważać w świecie ze starszą demografią?18:32 - Czy ekonomiści mają plan dla starszego świata?27:33 - Konfrontacja z nową sytuacją31:41 - Pamiętniki z okresu przemiany 38:49 - Co zapożyczają ekonomiści od etnografii?42:10 - Liczba odcinka / Outro  🎙️ Gość: Paweł KubickiProfesor SGH, badacz problematyki starości, niepełnosprawności i wykluczeniaspołecznego. Nawiązując do tradycji przedwojennych badań organizuje konkursypamiętnikarskie, zbierając materiał badawczy będący podstawą wielu cennychanaliz.https://scholar.google.com/citations?user=FKMMjrAAAAAJ&hl=pl  🕹️ Montaż:Maximillian Nosal
• Handel. Cena otwartego świata. 03.06.2026 30мин

  Handel jest tak oczywistą częścią naszego życia, że prawie go nie zauważamy. Poranna kawa, telefon w kieszeni, samochód, ubrania, elektronika - za każdym z tych produktów stoi sieć wymiany, która łączy ludzi, firmy i państwa z różnych części świata.W nowym odcinku „Ceteris Paribus. Prosto o ekonomii” opowiadamy o tym, dlaczego ludzie i państwa w ogóle handlują. Wracamy do Adama Smitha i podziału pracy, do Davida Ricarda i przewagi komparatywnej, a także do pytania, dlaczego nie opłaca się robić wszystkiego samemu.To odcinek o imporcie, eksporcie, cłach, kursach walutowych, bilansie handlowym i bezpieczeństwie gospodarczym. Pokazujemy, że import nie zawsze oznacza słabość, eksport nie zawsze oznacza sukces, a handel nie jest prostą grą, w której ktoś wygrywa kosztem innych. To mechanizm współpracy, specjalizacji i zależności, a jednocześnie potężne źródło dobrobytu.​CeterisParibus x Tłoczone z danychTo podcast dla tych, którzy chcą rozumieć świat gospodarki głębiej. Jak działa rynek? Państwo? Jakie jest miejsce człowieka w systemie gospodarczym?Zaprasza Maciej Krzysztoszek.
• Mazurek | Czego legalizacja aborcji może nauczyć o sprzedaży? 29.05.2026 1ч

  Czy dane naprawdę pokazują, jak działa świat… czy tylko to, co chcemy w nich zobaczyć? I dlaczego wiele „oczywistych” wniosków z danych okazuje się błędnych? Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza) i Joanna Tyrowicz (GRAPE).Punktem wyjścia jest jedna z najbardziej kontrowersyjnych hipotez w ekonomii: że spadek przestępczości w USA może mieć związek z decyzja o legalizacji aborcji podjęta kilkanaście lat wcześniej. Ale ta rozmowa szybko staje się czymś więcej niż analizą jednego badania. To opowieść o tym, jak interpretować dane, czym naprawdę różni się korelacja od związku przyczynowo-skutkowego i dlaczego tak łatwo pomylić jedno z drugim.Razem z MarcinemMazurkiem (mBank) zaglądamy pod kolderkę danych: jak powstają badania, jak działa analiza danych w ekonomii i kiedy możemy mówić o przyczynach, a kiedy tylko o współwystępowaniu zjawisk. Rozmawiamy też o tym, dlaczego polityka publiczna i biznes często opierają się na błędnych wnioskach. To odcinek o tym, jak nie dać się zwieść liczbom i odróżniać korelację od przyczynowości. 🧠 To odcinek o tym:• dlaczego korelacja nie oznacza związku przyczynowo-skutkowego• jak działa analiza danych w ekonomii i jakie ma ograniczenia• czym są eksperymenty naturalne i jak pomagają badać rzeczywistość• skąd wzięła się hipoteza łącząca aborcję ze spadkiem przestępczości• dlaczego nawet głośne badania mogą prowadzić do sporów i korekt• jak błędna interpretacja danych wpływa na decyzje polityczne i biznesowe 🕰️ CZASÓWKA:00:00 - Intro: kontrowersyjna hipoteza00:51 - Czy aborcja może wpływać na przestępczość?05:00 - Dlaczego proste wyjaśnienia nie wystarczają10:09 - Gdzie intuicja myli się z danymi15:03 - Policja, kary i ich rzeczywisty wpływ20:50 - Jak bada się przyczynowość w ekonomii26:18 - Eksperymenty naturalne: jak działa „los” w danych33:12 - Gdzie badania zaczynają się chwiać41:25 - Krytyka i poprawki metodologiczne49:42 - Czy wyniki przetrwały próbę czasu53:33 - Nowe badania i alternatywne wyjaśnienia57:28 - Granice eksperymentów w ekonomii1:09:16 - Liczba odcinka i zakończenie 🎙️ Gość: Marcin Mazurek Ekonomista z doktoratem z SGH, związany z mBankiem, specjalizujący się w analizie danych i rynków finansowych. Na codzien zajmuje się interpretacją złożonych zależności ekonomicznych i tłumaczeniem ich na język decyzji gospodarczych.🕹️ Montaż: Maximillian Nosal  #ekonomia#analizadanych #statystyka #rynkifinansowe #politykapubliczna 
• Praca. Cena czasu człowieka. 27.05.2026 32мин

  Dlaczego jedni wysyłają dziesiątki CV i nie dostają odpowiedzi, a inni prowadzą firmy i mówią, że nie ma ludzi do pracy? Rynek pracy pełen jest takich pozornych sprzeczności. Tu nie wystarczy, że popyt spotka się z podażą. Praca nie jest zwykłym towarem, a do powstania zatrudnienia potrzebujemy czegoś więcej.W nowym odcinku sprawdzamy, jak naprawdę działa rynek pracy. Wyjaśniamy, czym jest bezrobocie, jak się je mierzy, czym różni się bezrobocie rejestrowane od BAEL i dlaczego nie każda osoba, która nie pracuje, jest statystycznie bezrobotna.To także odcinek o płacach, kompetencjach, sile przetargowej, płacy minimalnej, migracjach, demografii i technologii. W tej podróży towarzyszą nam wielcy ekonomiści: Smith, Keynes, Becker, Schumpeter, Ricardo, Marks i Clark, jako przewodnicy po różnych sposobach myślenia o pracy. Bo rynek pracy to nie tylko statystyki. To miejsce, w którym gospodarka spotyka się z czasem, bezpieczeństwem i godnością człowieka.CeterisParibus x Tłoczone z danychTo podcast dla tych, którzy chcą rozumieć świat gospodarki głębiej. Jak działa rynek? Państwo? Jakie jest miejsce człowieka w systemie gospodarczym?Zaprasza Maciej Krzysztoszek.
• Myck | Dane kontra intuicja, czyli jak bada się skutki reform? 22.05.2026 38мин

  Czy reforma emerytalna, płaca minimalna albo tania herbata naprawdęzmieniają życie ludzi, czy tylko dobrze wyglądają w danych? O przyczynowości,ekonomii i pułapkach interpretacji opowiada Michał Myck. Zapraszają: JoannaTyrowicz i Marcin Bojanowski.Rozmawiamy o tym, dlaczego samo„tłoczenie z danych” nie wystarcza, jeśli chcemy zrozumieć świat. Bierzemy nawarsztat jeden konkretny przykład, gdy dane same niczego nie powiedzą: wiek,czas i rok urodzenia splatają się w jeden statystyczny węzełek, którego nie dasię rozwiązać samym patrzeniem na wykres.W odcinku pojawia się herbata,która mogła ratować życie nie dlatego, że była herbatą, lecz dlatego, żewymagała gotowania wody. Są też klasyczne badania o płacy minimalnej, polskareforma emerytalna z 1999 roku i pytanie, dlaczego gospodarstwa domowe nieuzupełniają prywatnymi oszczędnościami całej utraty przyszłych emerytur.To rozmowa o tym, jak działaanaliza przyczynowo-skutkowa, jak bada się skutki reform, czym są naturalneeksperymenty i dlaczego dobra polityka publiczna potrzebuje empirycznej pokory.Dowiesz się, dlaczego dobre dane bywają mniej oczywiste niż dobra opowieść, iczemu projektowanie reform bez zrozumienia ludzkich zachowań może skończyć siękosztownym mirażem.🧠 To odcinek o tym:dlaczego w badaniach społecznych tak trudno odróżnić wpływ wieku, czasu i rokuurodzenia;jak naturalne eksperymenty pomagają badać przyczynowość tam, gdzie nie da sięcofnąć życia ludzi jak taśmy w laboratorium;czemu tańsza herbata w XVIII-wiecznej Wielkiej Brytanii może być historią ośmiertelności, jakości wody i sile danych;co badania Carda i Kruegera pokazały o płacy minimalnej, zatrudnieniu i intuicjachekonomicznych;jak reforma emerytalna z 1999 roku wpłynęła na prywatne oszczędności przyszłychemerytów;dlaczego ochrona przedemerytalna może działać inaczej na osoby już zatrudnione, ainaczej na tych, którzy szukają pracy.Ten odcinek wyemitowaliśmy wjednym z pierwszych sezonów naszego podcastu, przypominamy go bo jest świetnymprzygotowaniem do następnej rozmowy. 🕰️ CZASÓWKA:00:00 - Początek: skąd wiadomo,co jest przyczyną?00:40 - Tłoczenie: dane to dopiero początek03:18 - Chwila: wiek, czas i rocznik w jednym splocie08:27 - Herbata: gotowana woda i spadek śmiertelności13:25 - Minimalna: płaca minimalna kontra intuicja17:24 - Emerytalna: reforma 1999 i prywatne oszczędności22:25 - Przedemerytalna: ochrona pracownika i reakcje rynku28:01 - Podsumowanie: jak wyłapać efekt reformy34:06 - Numerek: 30%, czyli szklanka w 70% pusta38:08 - Zakończenie: po co nam więcej badań empirycznych🎙️ Gość:Michał MyckMichał Myck jest profesoremekonomii, współtwórcą Centrum Analiz Ekonomicznych CenEA. W badaniach pokazuje,jak z danych wydobywać nie tylko wzory, ale też wiarygodne wnioski oprzyczynach i skutkach. Jego zainteresowania badawcze obejmują przede wszystkimkwestie społeczne, rolę świadczeń, transferów i podatków, a także decyzjewewnątrz gospodarstw domowych.  🕹️ Montaż: Aleksandra Łapkiewicz
• Budżet. Rachunek za państwo. 20.05.2026 33мин

  Budżet państwa to nie tylko arkusz z liczbami. To opowieść o tym, jakie państwo budujemy w krótkiej i długiej perspektywie. Bo za każdą pozycją w ustawie budżetowej kryje się decyzja, czy więcej stawiamy na zdrowie czy może obronność, obniżamy podatki czy zwiększamy wydatki, stawiamy inwestycje już dziś czy wolimy mniejsze zadłużenie jutro. Budżet pokazuje, gdzie kończą się polityczne obietnice, a zaczyna prawdziwy rachunek.Maciej opowiada, skąd państwo bierze pieniądze, na co je wydaje i co się dzieje, gdy wydatki są większe niż dochody. Poznacie różnicę między deficytem a długiem publicznym, oraz zrozumiecie, jak działają obligacje skarbowe i dlaczego państwo nie jest zwykłym gospodarstwem domowym, choć też nie może wydawać bez końca.To także odcinek o zaufaniu. Bo dług publiczny sam w sobie nie musi być problemem. Może finansować inwestycje, bezpieczeństwo i rozwój. Problem zaczyna się wtedy, gdy staje się sposobem odkładania trudnych decyzji na przyszłość. Wtedy budżet przestaje być tylko planem dochodów i wydatków, a staje się testem odpowiedzialności państwa.CeterisParibus x Tłoczone z danych To podcast dla tych, którzy chcą rozumieć świat gospodarki głębiej. Jak działa rynek? Państwo? Jakie jest miejsce człowieka w systemie gospodarczym? Zaprasza Maciej Krzysztoszek.
• Wójcik | Finansowe centra świata 15.05.2026 1ч 12мин

  Gdzie znajduje się finansowe centrum świata? Londyn?Nowy Jork? A może Chiny? Kto naprawdę rządzi globalnymi finansami i czy dominacja dolara jest zagrożona? Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza) i Joanna Tyrowicz (GRAPE). W rozmowie z Dariuszem Wójcikiem analizujemy historię pieniądza, ewolucję centrów finansowych orazgeopolitykę globalnych rynków – od Antwerpii i Potosí po światłowody między Chicago a Nowym Jorkiem oraz sztuczną inteligencję. Dlaczego Antwerpia stała się finansowym sercem Europy, mimo że Hiszpania była polityczną potęgą? Jak Napoleon nieświadomie pomógł Londynowi zostać globalnym centrum finansowym? Czy Nowy Jork naprawdę zdetronizował Londyn, czy oba miasta tworzą dziś finansową oś świata? To odcinek o tym:jak powstają iupadają centra finansowedlaczego kapitałucieka przed brakiem wolnościczy Chiny mogą staćsię nowym globalnym centrum finansowymjak polityka wpływana pieniądzdokąd zmierzaglobalizacja finansowaRozmawiamy także o Singapurze i o tym, czy sankcje finansowe mogą osłabić globalnąpozycję dolara. Sprawdzamy, jak technologia i milisekundy decydują dziś oprzepływach kapitału oraz czy cyfrowy pieniądz i AI zmieniają reguły gry.🕰️ CZASÓWKA:0:00 - Intro1:05 - Czy pieniądz trzeba było wymyślić?8:44 - Antwerpia w szesnastym wieku17:10 - Jakie czynniki decydują o centrum finansowym świata?22:11 - Co sprawia że ta rola spada?28:36 - W jakim stopniu konkurują centra finansowe o wpływy?39:29 - Singapur jako centrum finansowe Azji46:21 - Czy globalizacja narzuca nowe technologie?55:33 - Jak Singapur sobie radzi z wysoką wartością kapitału w relacji do PKB?59:40 - Na ile globalizacja jest podobna do ewolucji?1:04:47 - Czy finanse istniały by bez innowacji?1:09:07 - Czy możliwy jest świat w którym odkrywamy miejsce gdzie finanse rozwinęły się w całkiem inny sposób?1:10:25 - Liczba odcinka / Outro🎙️ Gość: Dariusz WójcikProfesor NationalUniversity of Singapore specjalizujący się w finansach globalnych, geografiiekonomicznej oraz zrównoważonym rozwoju. Autor pierwszego na świecieAtlasu Finansów. Profesor Oxford University, Jest redaktoremczasopisma Finance &Space i założycielemGlobal Network on Financial Geography. https://www.geog.ox.ac.uk/staff/dwojcik.html⁠🕹️ Montaż: Maximillian Nosal
• Pieniądz. Jedna waluta, wiele gospodarek. 13.05.2026 31мин

  W trzeciej części serii o pieniądzu przyglądamy się euro - projektowi, który miał być czymś więcej niż wygodną walutą na wakacje. Euro to obietnica stabilności, głębszej integracji i większego zaufania między państwami członkowskimi Unii Europejskiej. Ale też historyczny eksperyment, w którym jedna polityka pieniężna musi pasować do gospodarek o różnej produktywności, poziomie zadłużenia, historii i odporności na kryzysy.W tej opowieści cofamy się do załamania systemu z Bretton Woods, pierwszych europejskich prób stabilizacji walut, ECU, raportu Delorsa i traktatu z Maastricht. Pokazujemy, dlaczego Europa uznała, że wspólny rynek potrzebuje wspólnego pieniądza. I co państwo zyskuje, ale też traci, gdy rezygnuje z własnej waluty, stóp procentowych i zarządzania kursem.To odcinek o ambicji, zaufaniu i cenie integracji. O Grecji, Hiszpanii, Irlandii, Portugalii i Włoszech, gdzie kryzys strefy euro odsłonił słabości wspólnej waluty. Ale też o Słowacji, państwach bałtyckich, Chorwacji i Bułgarii, gdzie euro stało się narzędziem stabilizacji, głębszej integracji i europejskiej wiarygodności. Bo euro nie jest prostą historią sukcesu ani porażki. To opowieść o tym, jak trudno zbudować jeden pieniądz dla wielu różnych gospodarek, i jak wiele zaufania potrzeba, żeby taki projekt przetrwał.CeterisParibus x Tłoczone z danychTo podcast dla tych, którzy chcą rozumieć świat gospodarki głębiej. Jak działa rynek? Państwo? Jakie jest miejsce człowieka w systemie gospodarczym?Zaprasza Maciej Krzysztoszek.
• Bukowski | Nierówności w geografii: czemu jedne miasta bogacą się szybciej? 08.05.2026 57мин

  Nie każda mapa nierówności pokazujeprawdziwe granice gospodarki. W tym odcinku pytamy, dlaczego jedne miasta iregiony przyciągają płace, ludzi i usługi, a inne zostają w tyle. Zapraszają:Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza) i Joanna Tyrowicz (GRAPE).Paweł Bukowskipokazuje, że nierówności to nie tylko różnice między bogatymi i biednymiosobami. To także pytanie o miejsce: czy twoje zarobki, szanse i koszty życiazależą od tego, czy mieszkasz w Warszawie, Londynie, Manchesterze, MińskuMazowieckim czy na obrzeżach metropolii?W odcinkurozbrajamy pozornie proste porównania regionów. Bo jeśli w jednym kraju„regionem” jest dzielnica Londynu, a w innym całe miasto, to dane potrafiąopowiedzieć historię w krzywym zwierciadle. Dlatego rozmowa prowadzi przezlokalne rynki pracy, aglomeracje, metropolizację, globalizację, automatyzację,spadek znaczenia związków zawodowych i pytanie, dlaczego bogaci coraz bardziejróżnią się między miejscami, a biedni coraz częściej zarabiają podobnieniezależnie od adresu.Dowiesz się,dlaczego Wielka Brytania wcale nie musi być rekordzistką nierównościprzestrzennych, czemu Francja jest w badaniach osobliwym wyjątkiem i jak rynekmieszkaniowy może decydować o tym, czy duże miasta pozostaną dostępne także dlanauczycieli, pracowników usług i młodych ludzi. To rozmowa o ekonomii miast,rynku pracy i ukrytej geografii szans.🧠 To odcinek o tym: czym są nierówności przestrzenne i dlaczego nie wystarczy porównywać średnich dochodów między regionami jak lokalne rynki pracy lepiej opisują życie gospodarcze niż granice administracyjne;dlaczego Londyn, Warszawa czy Manchester nie kończą się tam, gdzie kończy się gmina albo powiat;jak globalizacja, automatyzacja i przejście od przemysłu do usług zmieniły mapę płac;dlaczego związki zawodowe, negocjacje zbiorowe i płaca minimalna mogą zmniejszać różnice między miejscami;co metropolizacja, mieszkania i demografia mówią o przyszłości dużych miast.Ten odcinek wyemitowaliśmy wjednym z pierwszych sezonów naszego podcastu, przypominamy go bo jest świetnymprzygotowaniem do następnej rozmowy. 🕰️ CZASÓWKA:00:00 -Dochody, majątki i geografia nierówności00:48 - Czym są nierówności przestrzenne?05:44 - Czy lepiej żyć w bogatym mieście?08:40 - Jak naprawdę porównywać regiony?14:43 - Nowa mapa: lokalne rynki pracy18:00 - Które kraje są najbardziej nierówne przestrzennie?23:57 - Związki zawodowe jako hamulec nierówności28:50 - Od przemysłu do usług: wielka zmiana strukturalna31:45 - Czy uniwersytety ratują miasta?37:03 - Polaryzacja rynku pracy43:32 - Metropolizacja i granice dużych miast46:48 - Mieszkanie: prawo czy towar?50:47 - Demograficzne tsunami56:17 - Numerek odcinka🎙️ Gość: PawełBukowskiPaweł Bukowskijest ekonomistą związanym z University College London i Polską Akademią Nauk. Zawodowozajmuje się nierównościami. W podkaście opowiada o tych przestrzennych,lokalnych rynkach pracy, płacach i tym, jak zmiany strukturalne gospodarki przepisująmapę szans między miastami, regionami i peryferiami.🕹️ Montaż: Maximillian Nosal 
• Pieniądz. Cena zaufania 06.05.2026 29мин

  Skoro pieniądz nie opiera się już na złocie ani srebrze, to co właściwie sprawia, że nadal mu ufamy? Odpowiedzi na to pytanie szukamy pośród współczesnych instytucji, które stoją na straży jego stabilności: banku centralnego, Rady Polityki Pieniężnej i narzędzi polityki pieniężnej. To odcinek, w którym jasno wskazujemy, że decyzje o stopach procentowych, celu inflacyjnym czy płynności systemu finansowego nie są aderwane od naszej codzienności. Wręcz przeciwnie. To decyzje, które wpływają na raty kredytów, ceny mieszkań, wartość oszczędności, inwestycje firm i nasze bieżące zakupy. Poznajemy nowe pojęcia, które pozwalają nam lepiej zrozumieć dyskurs publiczny: inflacja, deflacja i stagflacja. Wyjaśniamy, czym jest koszyk inflacyjny, dlaczego „moja inflacja” może różnić się od oficjalnej i dlaczego polityka monetarna oraz fiskalna powinny iść w tym samym kierunku. Jeśli zgadzamy się, że pieniądz to zaufanie, to musimy zaakceptować, że to zaufanie ma swoją cenę. CeterisParibus x Tłoczone z danychTo podcast dla tych, którzy chcą rozumieć świat gospodarki głębiej. Jak działa rynek? Państwo? Jakie jest miejsce człowieka w systemie gospodarczym?Zaprasza Maciej Krzysztoszek.
• Javorcik | Wypadek przy pracy? Bezpieczeństwo, a globalizacja 01.05.2026 49мин

  Jaka jest prawdziwa skala wypadków przy pracy? Co naprawdę mówią dane i kto poprawia bezpieczeństwo? Z danych tłoczy Beata Javorcik (Oxford & EBRD).W rozmowie z Beatą Javorcik analizujemy, jak mierzy się bezpieczeństwo pracy, dlaczego dane międzynarodowebywają niespójne i skąd biorą się ogromne różnice w raportowaniu między krajami.Czy kapitał zagraniczny poprawia standardy BHP? Czy przejęcie firmy przez międzynarodowego inwestora możerealnie zmniejszyć liczbę poważnych wypadków? A jeśli tak – czy chodzi o technologię, organizację pracy, szkolenia, czy presję reputacyjną w globalnych łańcuchachdostaw? Rozmawiamy o tym: dlaczego statystyki wypadków przy pracy tak bardzo się różnią; czy zagraniczne firmy są bezpieczniejsze od lokalnych; gdzie czai się większe ryzyko – w pracy fizycznej czy biurowej; jak mierzyć ergonomię i zdrowie psychiczne; jak globalizacja wpływa na standardy bezpieczeństwa pracy.🕰️ CZASÓWKA:0:00 - Intro0:48 - Ile osób umiera w pracy?7:48 - Z czego wynika mniejsza lub większa liczba wypadków?14:18 - Zależność między pochodzeniem kapitału a skutkami dla pracowników21:32 - James Bond i zasady BHP27:20 - Czy firmy chcą czy muszą przestrzegać zasad bezpieczeństwa?34:19 - Skąd firmy biorą kulturę korporacyjną?41:45 - Bezpieczeństwo fizyczne a bezpieczeństwo mentalne45:58 - Japońska fabryka w Tajlandii46:51 - Liczba odcinka / Outro🎙️ Gościni: Beata JavorcikGłówna ekonomistka Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju oraz profesor ekonomii Uniwersytetu Oksfordzkiego (jako pierwsza kobieta w historii objęła tam Statutory Professorship in Economics).  Specjalizuje się w handlu międzynarodowym i inwestycjach bezpośrednich.https://www.economics.ox.ac.uk/people/beata-javorcik 🕹️ Montaż: Maximillian Nosal
• Pieniądz. Historia wartości. 29.04.2026 22мин

  Co łączy starożytną Lidię, Grecję i Rzym, a także rody Medyceuszy, Fuggerów i Mikołaja Kopernika? Odpowiedź brzmi: pieniądz. A dokładniej historia tego, jak ludzie nauczyli się nadawać wartość metalowi, papierowi i dobrze nam dziś znanemu czystemu zapisowi. W tym odcinku cofamy się do świata pierwszych monet, pierwszych wielkich wymian i bankierów, żeby opowiedzieć, skąd właściwie wziął się pieniądz i dlaczego stał się jedną z najważniejszych instytucji w dziejach cywilizacji.To podróż od barteru i kruszcu, przez narodziny monety w starożytności, rozwój handlu i bankowości w średniowiecznej i renesansowej Europie, aż po refleksje Kopernika o psuciu monety i jakości pieniądza. To także opowieść o tym, jak pieniądz stopniowo przestawał być tylko rzeczą, a stawał się coraz bardziej zaufaniem, czyli wspólną umową, bez której trudno wyobrazić sobie nowoczesną gospodarkę.To odcinek, który pozwala zrozumieć, dlaczego pieniądz to coś znacznie więcej niż tylko środek płatniczy. To opowieść o historii wartości, zaufania i jednego z najbardziej niezwykłych mechanizmów ludzkości.CeterisParibus x Tłoczone z danychTo podcast dla tych, którzy chcą rozumieć świat gospodarki głębiej. Jak działa rynek? Państwo? Jakie jest miejsce człowieka w systemie gospodarczym?Zaprasza Maciej Krzysztoszek.
• Złakowski | Pobawmy się w sklep 24.04.2026 1ч 9мин

  Jak jeden mały paragon zmienia produkcję w dziesiątkach zakładów? Jak działają i przenikają się decyzje w retailu? Czy dane faktycznie zmieniają biznes – czy tylko tworzą kolejne raporty? Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza) i Joanna Tyrowicz (GRAPE). W tym odcinku zaglądamy za kulisy retailu i sprawdzamy, jak w praktyce wykorzystywane są dane: od pojedynczegoparagonu po decyzje obejmujące sprzedaż, logistykę i współpracę z dostawcami.Bo dane w handlu to nie tylko analizy i dashboardy. To konkretne wybory: co trafia na półkę, ile zamówić, kiedy dostarczyć i jak zaplanować promocję.Rozmawiamy o tym:  jak z milionów transakcji powstają realne decyzje biznesowe dlaczego „intuicja” często jest efektem pracy na danychjak testy i eksperymenty wpływają na sprzedaż i zachowania klientóww jaki sposób dane łączą retail, logistykę i dostawcówdlaczego skala ma znaczenie – i co to znaczy w praktyce.To rozmowa o tym, jak działa współczesny retail – jako jeden system, w którym dane przepływają między sprzedażą, operacjami i partnerami biznesowymi.🕰️ CZASÓWKA:0:00 - Intro0:53 - Czy do prowadzenia firmy nie wystarczy tylko intuicja?5:25 - Jak się zdobywa intuicję do prowadzenia firmy?11:31 - Jakie dane są tyle cenne że opłaca się je badać?16:59 - Jakie dane zbiera Biedronka?23:54 - Jak Biedronka używa swoje dane30:01 - Jak algorytmy mogą pomagać pracownikom?40:57 - Czy jest sposób żeby reszta rynku korzystała z tych danych?46:59 - Jak można ocenić wartość danych?53:50 - Co mówią o nas nasze osobiste algorytmy?1:02:08 - Jakie opinie o Biedronce po analizie okazały się inne?1:07:54 - Liczba odcinka / Outro 🎙️Gość: Marek Złakowski 🕹️ Montaż: Maximillian Nosal
• Kryzysy. Kiedy gospodarka przestaje wierzyć w przyszłość 22.04.2026 32мин

  Kryzysy gospodarcze nie spadają z nieba. One dojrzewają. W nowym odcinku bierzemy pod lupę momenty, w których gospodarka przestaje wierzyć w przyszłość, a wraz z nią przestają wierzyć banki, firmy, inwestorzy i konsumenci.To odcinek o tym, że kryzysy nie są tylko sprawą rynków finansowych i czerwonych wykresów. Za każdym wielkim załamaniem stoją też ludzkie emocje, nadmierny optymizm, dług, pękające bańki, błędy instytucji i nagły zwrot oczekiwań.W tym odcinku dowiesz się między innymi o:- mechanizmach, które najczęściej prowadzą do kryzysów,- tym, jak boom zamienia się w panikę,- Wielkim Kryzysie z 1929 roku,- szoku naftowym lat 70.,- kryzysie finansowym 2008 roku.To także opowieść o tym, że gospodarka nie jest stabilną maszyną, którą można raz ustawić i zostawić. Jest światem tworzonym przez ludzi, a ludzie, jak wiemy, nie są doskonali. Jeśli chcecie lepiej zrozumieć, skąd biorą się kryzysy, dlaczego tak trudno je zatrzymać i czemu niemal zawsze „po fakcie” wydają się oczywiste, ten odcinek poleca się uwadze. CeterisParibus x Tłoczone z danychTo podcast dla tych, którzy chcą rozumieć świat gospodarki głębiej. Jak działa rynek? Państwo? Jakie jest miejsce człowieka w systemie gospodarczym?Zaprasza Maciej Krzysztoszek.
• Pyrć | Ile wydajemy na naukę i dlaczego tak mało? 17.04.2026 1ч 13мин

  Dlaczego Polska wydaje na badania tylko 1,5% PKB? Czy problemem jest brak pieniędzy, czy brak zaufania do nauki? Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza) i Joanna Tyrowicz (GRAPE).  W rozmowie z Krzysztofem Pyrciem analizujemy finansowanie nauki w Polsce, rolę grantów, prywatnych inwestycji oraz to, dlaczego polski biznes rzadko inwestuje we własne badania. Zastanawiamy się, czy rozsmarowywanie środków po wszystkich uczelniach ma sens, czy lepiej budować silne centra doskonałości. Rozmawiamy o tym:dlaczego społeczne zaufanie do nauki w Polsce jest niskieczy 1,5% PKB na badania to strukturalny problemjak działa system grantowy i dlaczego wskaźnik sukcesu bywa niebezpiecznyczym jest „masa krytyczna” w świecie akademickimdlaczego firmy wolą adaptować technologie z zagranicy niż finansować własne badaniajak budować prestiż i dumę z polskich sukcesów naukowych To rozmowa o pieniądzach, ambicjach i jakości. O tym, czy polska nauka może gonić światową czołówkę i co musiałobysię zmienić, by przestać startować z tyłu stawki. 🕰️ CZASÓWKA:0:00 - Intro0:45 - Czy nauka jest potrzebna w codziennym życiu?3:59 - Badania podstawowe vs badania aplikacyjne11:27 - Jak rozpoznać różne rodzaje badań?18:27 - Ludzie racjonalni reagują na bodźce25:12 - Czy trzeba finansować więcej projektów?33:54 - Zwiększenie konkurencyjnego finansowania38:32 - Czy istnieje bariera między nauką a biznesem?45:10 - Czynniki prowadzące do przełomów58:05 - Cel Tłoczone z Danych 1:04:04 - "Nie palimy komitetów, zakładamy własne"1:12:48 - Liczba odcinka / Outro 🎙️Gość: Krzysztof PyrćWirusolog, profesor nauk biologicznych, Prezes Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. Lider grupy badawczej Virogenetics.  🕹️Montaż: Maximillian Nosal 
• Giełda. Historia pieniędzy, ryzyka i nadziei. 15.04.2026 31мин

  Giełda to jedyne miejsce, gdzie handluje się… przyszłością. Nie kupujemy tam tego, czym firma jest dziś. Kupujemy to, czym w naszym przekonaniu może być jutro. I właśnie dlatego na giełdzie obok liczb zawsze są emocje: nadzieja, strach, euforia, panika. W nowym odcinku zgłębiamy historię tej niezwykłej instytucji: od kupców spotykających się w Brugii, przez narodziny nowoczesnej giełdy w Amsterdamie, aż po współczesny rynek kapitałowy, który finansuje rozwój całych gospodarek.Bo giełda to nie tylko wykresy. To mechanizm, który pozwala: zamieniać oszczędności w inwestycje,dzielić ryzyko między tysiące ludzi,finansować innowacje i rozwój,I jednocześnie miejsce, w którym bardzo łatwo uwierzyć, że ceny mogą rosnąć w nieskończoność.Ten odcinek nie jest przypadkowy. 16 kwietnia mija 35 lat od pierwszej sesji GPW w Warszawie - momentu, w którym Polska wróciła do świata rynku kapitałowego i zaczęła budować jedną z kluczowych instytucji nowoczesnej gospodarki. Bo giełda to miejsce, w którym gospodarka podejmuje decyzje o swojej przyszłości.CeterisParibus x Tłoczone z danychTo podcast dla tych, którzy chcą rozumieć świat gospodarki głębiej. Jak działa rynek? Państwo? Jakie jest miejsce człowieka w systemie gospodarczym?Zaprasza Maciej Krzysztoszek.
• Borowski | Koszt euro (nie, żeby nie było korzyści) 10.04.2026 1ч 15мин

  Czy po przyjęciu euro ceny w Polsce gwałtownie wzrosną? Czy własna waluta naprawdę chroni nas przed kryzysami? Ile naprawdę może nas kosztować przyjęcie euro, a ile odkładanie tego w czasie?? Odpowiedzi szukamy z Jakubem Borowskim. Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza) i Joanna Tyrowicz (GRAPE).  W rozmowie z Jakubem Borowskim analizujemy koszty i korzyści wejścia Polski do strefy euro. Sprawdzamy, czyobawy przed skokowym wzrostem cen mają potwierdzenie w danych oraz czy płynny kurs złotego jest tarczą ochronną, czy raczej dodatkowym źródłem niestabilności.Czy rezygnacja z autonomicznej polityki pieniężnej to ryzyko, czy element długofalowej strategii rozwoju? Jaką rolę mogą pełnić podatki i redystrybucja w stabilizowaniu gospodarki bez własnej waluty? I czy w obecnej sytuacji geopolitycznej euro jest wyłącznie decyzją ekonomiczną, czy także kwestią bezpieczeństwa? Rozmawiamy o tym: czy przyjęcie euro podnosi cenyjakie są realne koszty rezygnacji ze złotegoczy istnieje optymalny moment wejścia do strefy euroczym jest koszt czekaniaczy „najpierw dogonić, potem wejść” ma dziś sens To rozmowa o pieniądzu, stabilności i miejscu Polski w Europie. O tym, czy euro to ryzyko, czy strategiczna decyzja na dekady.🕰️ CZASÓWKA:0:00 - Intro0:42 - Dla czego nie jesteśmy jeszcze w strefie euro?6:19 - Czy Polacy chcą być w strefie euro?12:13 - Czy nasze badania o euro są już przestarzałe?22:06 - O co chodzi w dopasowaniu do strefy euro?31:29 - Co to jest wstrząs asymetryczny?43:04 - Czy kurs walutowy poszedł w złą stronę?48:01 - Selektywny klub euro54:43 - Czy powinniśmy być w strefie euro?1:02:22 - Inflacja vs płaca w Polsce1:07:41 - Synchronizacja cykli koniunkturalnych1:14:37 - Liczba odcinka / Outro 🎙️Gość: Jakub BorowskiDoktor nauk ekonomicznych, adiunkt w Szkole GłównejHandlowej w Warszawie. Specjalizuje się w integracji monetarnej i polityce pieniężnej. W latach 2002–2007 kierował Wydziałem Polityki Pieniężnej w NBP i współtworzył raport o kosztach i korzyściach przystąpienia Polski do strefyeuro. 🕹️ Montaż: Maximillian Nosal