Ondertussen in de kosmos

Avsnitt

• 
  Zo redde één briljant idee het leven van duizenden Nederlanders 14.09.2026 33min

  Een aflevering met een persoonlijke aanleiding van presentator Tonie Mudde deze keer. Als iemand in Nederland een hartaanval krijgt, komen na het bellen van 112 vaak razendsnel uit alle hoeken mensen aanrennen om te helpen. Regelmatig zijn dit doodgewone buurtbewoners zonder medische opleiding, die alleen een reanimatiecursus hebben gevolgd.Ze zijn aangesloten bij HartslagNu, een app die alarm slaat als iemand in je buurt gereanimeerd moet worden. Tonie sloot zich ook aan en werd tot zijn verbazing in korte tijd al meerdere keren opgeroepen. Wie heeft dit ooit bedacht, vroeg hij zich af? Hoe goed werkt het? Wat maken de burgerhulpverleners allemaal mee? Presentatie: Anna van den BreemerRedactie: Pleuntje Valkhoff Montage: Lorenzo de LeeuwEindredactie: Julia van Alem See omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Liefde op het eerste gezicht? Zo kiezen we onze partner echt 07.09.2026 24min

  Tegenpolen die elkaar aantrekken? Die vonk bij de eerste ontmoeting? Een groeiende stapel onderzoek toont een ander beeld over romantische liefde. Anna van den Breemer vertelt over de nieuwste wetenschappelijke inzichten over hoe aantrekkingskracht werkt. Presentatie: Tonie MuddeRedactie: Josefien Overeem en Pleuntje ValkhoffMontage: Lorenzo de LeeuwEindredactie: Julia van Alem en Corinne van Duin  Bekijk deze podcast ook op ons YouTube-kanaalKom naar een van onze theatershows! Info en kaarten: volkskrant.nl/liveSee omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Giechelende muizen, schaterende apen: de evolutie van lachen 31.08.2026 18min

  Ooit een muis horen lachen?  Wetenschappers ontdekten de afgelopen jaren dat ook muizen, ratten, honden en apen hun eigen vorm van lachen hebben. In deze speciale aflevering van Ondertussen in de Kosmos duikt Maarten Keulemans in de fascinerende evolutie van de lach. Van giechelende muizen tot schaterende bonobo's: nieuw onderzoek laat zien dat ook de menselijke lach veel ouder is dan taal. Presentatie: Maarten Keulemans en Tonie MuddeMontage: Pleuntje Valkhoff en Josefien OvereemEindredactie: Corinne van Duin See omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Zo remmen wetenschappers veroudering af (Lowlands live) 24.08.2026 30min

  De eeuwige jeugd, is het dan toch mogelijk? Bij experimenten slagen wetenschappers er al in om dieren spectaculair ouder te laten worden. Ondertussen investeren techmiljardairs miljoenen in de ontwikkeling van anti-verouderingsmiddelen, in de hoop zo zelfs de dood te kunnen afkopen. Met Maarten Keulemans en George van Hal. Natuurredacteur Jean-Pierre Geelen vertelt over dieren die extreem kort of lang leven. Presentatie: Tonie MuddeMontage: Rinkie BartelsRedactie en productie: Pleuntje Valkhoff en Julia van AlemEindredactie: Corinne van DuinMuziek: Rinkie Bartels  See omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Stress, slaap, stappen: hoe zinvol is het om je gezondheid door te meten met wearables? 17.08.2026 33min

  Miljoenen Nederlanders dragen inmiddels een wearable, zoals een smartwatch, die allerlei gezondheidseigenschappen meet. De fabrikanten claimen daarmee inzicht te kunnen geven in hoe goed je slaapt, hoeveel stress je hebt en of je wel genoeg beweegt. Hoe zinnig of onzinnig zijn dit soort hoogstpersoonlijke gezondheidsmetingen? Wetenschapsjournalist Ronald Veldhuizen liet zichzelf doormeten en sprak met wetenschappers. Presentatie: Tonie MuddeMontage: Pleuntje ValkhoffEindredactie: Corinne van Duin  Kom naar onze theatershow! We gaan vanaf september naar Utrecht, Rotterdam, Wageningen en Haarlem. Kaarten: volkskrant.nl/liveSee omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Eindelijk ontrafelen wetenschappers het geheim van bliksem 10.08.2026 26min

  Al zolang er mensen op aarde lopen kijken ze bij onweer gefascineerd naar boven. Dat zoveel geweld uit de hemel kan komen, hóé dan? Nieuwe technieken - waarbij Nederlandse wetenschappers onder meer onweer maken in hun laboratorium - onthullen hoe een bliksemschicht precies ontstaat. Wetenschapsjournalist George van Hal geeft ook antwoord op andere prangende bliksemvragen zoals 'hoe groot is de kans dat je geraakt wordt door de bliksem?', 'wat moet je doen als het onweer toeslaat en je loopt ergens in een open veld?' en 'wat is het verhaal van de wereldrecordhouder meeste-keren-door-de-bliksem-geraakt'? Presentatie: Tonie MuddeMontage: Pleuntje ValkhoffEindredactie: Corinne van Duin **Kom je ook naar onze theatershow? Vanaf september staan we in diverse steden. Info en kaarten: volkskrant.nl/live See omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Een nieuwe eeuw van uitbarstende vulkanen dreigt voor IJsland 03.08.2026 20min

  In IJsland wordt de aarde opnieuw wakker. Bij het vissersdorp Grindavík dwongen aardbevingen en lava honderden bewoners hun huizen te verlaten. Wat begon als een spectaculaire toeristische vulkaanuitbarsting, groeide uit tot een crisis die volgens wetenschappers nog eeuwen kan aanhouden.Onder het schiereiland Reykjanes liggen meerdere vulkaansystemen dicht bij elkaar. Onderzoekers vrezen dat uitbarstingen elkaar kunnen aansteken, vlak bij Reykjavik, de luchthaven en belangrijke energiecentrales. Toch blijven veel inwoners terugkeren. Want op IJsland, zeggen ze zelf, woon je nu eenmaal op lava.  Presentatie: Maarten KeulemansMontage en sounddesign: Loïs van den NoortEindredactie: Corinne van DuinBeeld: Julius SchrankSee omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Met deze machine haalt IJsland CO₂ uit de lucht 27.07.2026 19min

  Op een winderige hoogvlakte in IJsland staat een machine die de planeet moet helpen afkoelen. Dag en nacht zuigt de installatie CO₂ uit de lucht, in de hoop de opwarming van de aarde een beetje af te remmen. Voor de ene is het een veelbelovende technologische doorbraak, voor de andere een gevaarlijke afleidingsmanoeuvre die echte klimaatmaatregelen uitstelt. Toch duiken zulke installaties op steeds meer plekken op. Verslaggever Maarten Keulemans reisde af naar IJsland om het met eigen ogen te zien, en maakte er een prikkelende en sfeervolle audioreportage. Presentatie: Maarten KeulemansMontage en sounddesign: Loïs van den NoortEindredactie: Corinne van DuinBeeld: Julius SchrankSee omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Kunnen vrouwen beter zoeken dan mannen? 20.07.2026 24min

  Alwéér je sleutels of je mobieltje kwijt? Het zoeken naar kwijtgeraakte spullen behoort tot een van de meer frustrerende activiteiten in een mensenleven. Soms kijken we zelfs straal langs objecten die we zoeken. ('Je oortjes? Die liggen op de plank voor je neus, schat.') We bespreken fascinerende wetenschappelijke inzichten over spullen kwijtraken én vinden. Met het verlossende antwoord op de vraag of vrouwen simpelweg beter zijn in het vinden van spullen dan mannen. Zou het? Met: Heleen van Lier. Presentatie: Tonie MuddeMontage: Pleuntje ValkhoffEindredactie: Julia van Alem See omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Pas op, daar komt El Niño! 13.07.2026 28min

  De temperatuur op aarde loopt al op door klimaatopwarming, maar daar komt dit jaar nog iets bovenop: weerfenomeen El Niño. Wetenschappers signaleren dat er zelfs een 'Super El Nino' in aantocht is. Maar wat is dat nou eigenlijk, die El Niño? En wat waren de gevolgen van eerdere El Niño's? Maarten Keulemans sprak met wetenschappers en dook oude krantenarchieven in waar hij stuitte op wonderlijke El Niño-ervaringen van onze voorouders. Presentatie: Tonie MuddeMontage: Pleuntje ValkhoffEindredactie: Julia van AlemSee omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Waarom de tijd sneller gaat als je ouder wordt (Best Kept Secret LIVE) 06.07.2026 32min

  Het is overal om ons heen en toch zo slecht begrepen: de tijd. Vanaf het podium van het festival Best Kept Secret beantwoorden we intrigerende vragen over de tijd. Zoals: tikt de klok overal in het heelal even snel? Is tijdreizen mogelijk? Waarom lijkt de tijd gevoelsmatig sneller te gaan naarmate je ouder wordt? Met Anna van den Breemer en George van Hal.Bekijk deze aflevering ook met video. Presentatie: Tonie MuddeVideo en montage: Lisette SpiegelerEindredactie: Julia van Alem, Corinne van DuinSee omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Hoe tweelingonderzoek onze kijk op de mens radicaal veranderde 29.06.2026 28min

  Of je gevoelig bent voor verslavingen, of je een hoog IQ hebt, of je meer risico loopt op een depressie. Telkens weer duikt de vraag op: in hoeverre leggen je genen dit vast, en in hoeverre speelt je opvoeding hierbij een doorslaggevende rol? Onderzoek naar tweelingen biedt verrassende antwoorden en inzichten, vertelt wetenschapsredacteur Maarten Keulemans. Met een bijrol voor de tweeling Annabel en Suzette, die zelf al jarenlang meedoen met het Nederlandse tweelingonderzoek. De vraag van de luisteraar luidt deze week: 'Waarom zeggen mensen zo vaak 'zeg maar'?' Kom naar een van onze liveshows! Info en kaarten: volkskrant.nl/live  Presentatie: Tonie MuddeMontage: Loïs van den NoortEindredactie: Corinne van DuinSee omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  '1 drankje moet kunnen toch?' Wat alcohol écht met je doet 22.06.2026 30min

  Lang werd van alcohol gedacht dat alleen zware drinkers gezondheidsschade opliepen. Eén drankje per dag zou zelfs goed voor je hart zijn, suggereerden sommige studies. Maar nieuwe, onafhankelijke onderzoeken schetsen een radicaal ander beeld. De schade van alcohol begint al bij de eerste druppel. Journalist van het jaar Ellen de Visser neemt je mee op een reis door het lichaam, en legt uit wat alcohol daar precies aanricht. Zorgverslaggever Maud Effting, die recent nog de European Press Prize won, vertelt over de dubieuze relatie die de alcoholindustrie heeft met de wetenschap. Zoals daar is: waarom werkt de crème de la crème van de Nederlandse wetenschap mee aan de Heinekenprijzen? *** Kom je ook naar onze theatershow? Info en tickets: volkskrant.nl/live Presentatie: Tonie MuddeMontage: Loïs van den NoortEindredactie: Jasper VeenstraSee omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Wat is echt, en wat is nep? Kom naar onze theatershow 17.06.2026

  Leuk nieuws, Ondertussen in de kosmos gaat het theater in! Het thema van de avonden: wat is echt en wat is nep? Tijdens de avond ontdek je hoe AI beelden, massapsychoses en placebo's werken. Het is een show vol minicollege's, met zélfs een illusionist.  Kaarten beschikbaar via volkskrant.nl/live   Utrecht Tivoli Vredenburg - 10 septemberRotterdam Oude Luxor - 16 septemberWageningen Junushoff - 28 oktoberHaarlem Stadsschouwburg - 27 novemberSee omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  De bizarre macht van de techmiljardairs 15.06.2026 1h 20min

  De wereld is in de greep van een handvol extreem rijke techmiljardairs, zoals Elon Musk en Peter Thiel. Deze 'techbro's' lezen opvallend graag science fiction waar ze hun dystopische masterplan voor de mensheid uit destilleren. Bij een uitverkochte liveshow in Amsterdam vertelden Volkskrantjournalisten George van Hal en Laurens Verhagen hierover. Ook aanwezig: Europarlementariër Kim van Sparrentak over wat zij merkt van de lobby van Big Tech, plus de Delftse AI-expert Roel Dobbe over democratievriendelijke technologie. Kom naar een van onze liveshows! Info en kaarten: volkskrant.nl/live Presentatie: Tonie MuddeMuziek: Lotte VelvetMontage: Loïs van den NoortEindredactie: Corinne van DuinSee omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  De kunst van het niets doen 08.06.2026 30min

  Regelmatig gewoon even he-le-maal niks doen. Dat is goed voor je hersenen en je gezondheid, maar velen lukt het slecht om die momenten te realiseren in het drukke leven. Wat doe je eigenlijk als je niks doet? Wat kunnen we leren van filosofen en wetenschappers? Volkskrant-journalist Wilma de Rek verdiepte zich in de kunst van het niets doen, en geeft tips voor wie er beter in wil worden.  ***Kom naar onze liveshow! Info en kaarten: volkskrant.nl/live  Presentatie: Tonie MuddeMontage: Loïs van den NoortEindredactie: Julia van AlemSee omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Help, hoe stoppen we de manosfeer? 01.06.2026 42min

  Als man moet je rijk zijn. En gespierd. En vrouwen moeten vooral thuis het huishouden doen, de kinderen verzorgen en hun man gehoorzamen. Dat is zo'n beetje de kern van de manosfeer, die in filmpjes massaal wordt verspreid op social media. Wetenschapsredacteuren Kaya Bouma en Simoon Hermus onderzochten de impact van de manosfeer op vijftienjarigen in Nederland, onder meer met een unieke inkijk in de tiktok-data van jongeren. Zo ontdekten ze allerlei 'sneaky' mechanismen waarop het gedachtengoed van de manosfeer zich verspreidt. Is daar iets tegen te doen? Gelukkig wel. Samen met Volkskrant-collega Loïs van den Noort komen ze met verrassende tips om jongeren uit de greep van de manosfeer te houden. Presentatie: Tonie MuddeMontage: Loïs van den NoortEindredactie: Jasper Veenstra, Corinne van Duin & April van de GriendtSee omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  De nieuwste klimaatverwachting zorgt voor heftige reacties 25.05.2026 33min

  Het ergste rampscenario voor de opwarming van het klimaat gaat géén realiteit worden, concludeerden wetenschappers onlangs. Dat klinkt als goed nieuws, maar is het dat ook? Het nieuws leidde tot heftige reacties, maar we kijken bij onze podcast natuurlijk liever naar de nuchtere wetenschappelijke feiten. Want welke klimaattoekomst kunnen we nu dan wél verwachten? Wetenschapsjournalist Maarten Keulemans van de Volkskrant legt het uit. De vraag van de luisteraar gaat deze keer over pitloze mandarijnen: hoe worden ze gemaakt en waarom zit er soms tóch een pit in? KOM NAAR ONZE NIEUWE THEATERSHOW! INFO EN KAARTEN VIA VOLKSKRANT.NL/LIVE Presentatie: Tonie MuddeMontage: Loïs van den NoortEindredactie: April van de GriendtSee omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Hoe AI zorgt voor doorbraken in de wetenschap 18.05.2026 32min

  Van het lezen van duizenden jaren oude half vergane teksten tot het ontwikkelen van nieuwe geneesmiddelen: de opmars van a.i. zorgt in de wetenschap voor radicaal nieuwe mogelijkheden. George van Hal en Laurens Verhagen bespreken opvallende doorbraken. De vraag van de luisteraar luidt deze keer: 'Dat oplosbare plastic om vaatwastabletjes, hoe schadelijk is dat voor het milieu?'> Kom 9 juni naar onze live podcastopname over de macht van de techmiljardairs! Met lancering van het boek 'De Techbro's' van Volkskrant-journalisten Laurens Verhagen en George van Hal. Info en kaarten, ook voor onze andere liveshows: volkskrant.nl/live Presentatie: Tonie MuddeMontage: Loïs van den NoortEindredactie: Julia van AlemSee omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Aliens op aarde 11.05.2026 24min

  Lang, heel lang, was het maar een saaie boel op aarde. Er krioelden hoogstens wat eencelliggen rond. Maar toen ineens - pats! - in relatief korte tijd ontstonden in de oceanen de meeste bizarre wezens, die er in onze ogen nu haast buitenaards uitzien. Wetenschapsjournalist Maarten Keulemans vertelt over de nieuwste inzichten over deze zogeheten Cambrische explosie, en de periode daar vlak voor. De vraag van de luisteraar luidt deze keer: 'Hadden rivieren vroeger overal dezelfde naam, of verschilde die van stad tot stad?' ***KOM NAAR ONZE NIEUWE THEATERSHOW! INFO EN KAARTEN VIA VOLKSKRANT.NL/LIVE Presentatie: Tonie MuddeMontage: Loïs van den NoortEindredactie: Corinne van DuinSee omnystudio.com/listener for privacy information.