De Jortcast

#1064 - Verslaafd aan de zorg en wat we kunnen leren van de corona-enquête 02.06.2026 30хв

We zijn verslaafd aan de zorg. Elk kwaaltje moet worden opgelost met een pilletje, ADHD-diagnose of speciaal dieet. Wat is hier aan de hand? Zijn we echt ongezonder dan vroeger, of verwachten we te veel van onze gezondheid? Prof. dr. Marcel Levi is te gast om te praten over gezondheid, ziekte en hypes in de zorg. Moet alles medisch oplosbaar zijn, of moeten we alledaagse kwaaltjes accepteren als onderdeel van het leven? Ook blikken we met hem terug op de coronapandemie. Welke lessen kunnen we hieruit trekken, nu de corona-enquête van start is gegaan? Of zal alles bij een volgende pandemie weer wijken voor een onbekende ziekte? Prof. dr. Levi stelt de diagnose. Shownotes: Het artikel van Jesse Frederik bij De Correspondent: https://decorrespondent.nl/16937/vreemd-maar-waar-de-meest-plausibele-verklaring-voor-de-opkomst-van-radicaal-rechts-is-ook-de-minst-populaire/db53b0ac-265b-0837-3ad0-f8683e63a232 De repliek van Catherine de Vries op StukRoodVlees: https://stukroodvlees.nl/jesse-frederik-gaat-te-kort-door-de-bocht-waarom-complexe-maatschappelijke-onvrede-niet-in-een-verklaring-past/ de podcast met Jesse en Catherine: https://www.youtube.com/watch?v=JtkmLvvmoIY

dr Kelder en Co - 30 mei 2026 - toetreding Oekraïne, corona, Levy, onechte wolken 30.05.2026 45хв

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Bente Becker (VVD) over aanscherping van de regels rondom de toetreding van kandidaat-lidstaten bij de EU. Te gast is prof. dr. Marcel Levi over de toename van allergieën en de start van de corona-enquête. Onze jonge dr. Clemens Lokin heeft het leven en denken van de jurist Isaac Abraham Levy onderzocht die al in de 19e eeuw nadacht over de trias politica. En prof. dr. Pier Siebesma (TU Delft) onderzoekt of we nieuwe wolken kunnen creëren.

#1063 - Hoe Nederland eruit zou zien met een autocratische leider 29.05.2026 36хв

Autocraten zijn gevaarlijk, maar ze kríjgen wél wat voor elkaar. Terwijl democratieën verzanden in eindeloos overleg en inspraakavonden, handelen zij. Is er iets te leren van de harde leiders uit het verleden of is dat een gevaarlijke gedachte? Jort Kelder gaat hierover in gesprek in de nazit met historicus prof. (em.) dr. Henri Beunders en politicoloog dr. Joep van Lit.

#1062 - We hebben meer visionairs zoals Musk nodig 28.05.2026 17хв

Wie droomt er nog van om de wereld te redden? In tijden van wereldwijde onrust en oorlog lijkt het alsof we de kunst van het dromen vergeten zijn. Doodzonde, volgens emeritus hoogleraar prof. dr. Henri Beunders, want we hebben dromers nodig. Deze idealisten, zoals Cornelis Lely of Herman Sögel, veranderen de loop van de geschiedenis en beïnvloeden wat we denken dat mogelijk is. Volgens Beunders zijn zulke ambitieuze fantasten juist nu harder nodig dan ooit. Beunders vertelt waarom ‘fanatieke fantasten’ zoals Elon Musk onmisbaar zijn voor de ontwikkeling van de samenleving. Link naar het boek van Beunders:https://www.walburgpers.nl/nl/book/9789464565874/fanatieke-fantasten (https://www.walburgpers.nl/nl/book/9789464565874/fanatieke-fantasten)

#1061 - Of democratie wel het beste systeem is 26.05.2026 26хв

Zijn de Verenigde Staten sinds Trump nog een democratie te noemen? Mogen we lachen om zijn bizarre uitspraken, of past dit in een bredere wereldwijde trend van democratisch verval? Te gast in deze Jortcast is de pas gepromoveerde dr. Joep van Lit, gespecialiseerd in autocratie en de erosie van democratie. Hij onderzoekt onder meer bij de Radboud Universiteit hoe aspirant-autocraten democratische instituties van binnenuit ondermijnen. Wat herkennen we in de VS? En moeten we ons in Nederland ook zorgen maken over autocratische leiders, of valt hun opmars nog te remmen? Tussendoor hoort u ook even historicus prof. em. dr. Henri Beunders. Neuzen in het archief van Beeld en Geluid? Ga dan naar: https://schatkamer.beeldengeluid.nl/ En voor meer informatie over de status van de democratie wereldwijd: https://www.v-dem.net/

dr Kelder en Co - 23 mei 2026 - stierenvechten, autocratie, mits en fantasten 23.05.2026 43хв

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Ines Kostic van de PvdD over de miljoenen subsidie die de EU uitkeert aan stierenfokkers voor het stierenvechten. Te gast is dr. Joep van Lit over de toename van autoritair leiderschap en de erosie van de democratie. Onze jonge dr. Bartie Thijs heeft onderzoek gedaan naar het woord 'mits'. Tevens te gast is historicus (em) prof. dr. Henri Beunders over fantasten zoals Elon Musk en Cornelis Lely.

#1060 - Wat Xi wil 22.05.2026 27хв

In China kunnen ze het goede porselein voor de visite weer opbergen na een bezoek van Trump en Poetin. Hoe kijkt de Chinese leider Xi Jinping naar die andere wereldleiders en wie is deze machtige staatsman die een ooit arm land zeer welvarend heeft gemaakt. Te gast is dr. Rogier Creemers, docent Moderne Chinese Studies (Universiteit Leiden) die ook de vragen van Jort Kelder beantwoordt over wat er toch met die ministers en generaals gebeurt die uit de gunst zijn gevallen en tijdens zo'n massaal partijcongres van de Chinese Communistische Partij worden weggedragen. Hoe laat blijft Xi nog zitten e wat vindt de jeugd van deze, inmiddels bijna 73-jarige president ?

#1059 - Wonen onbetaalbaar door afschaffen hypotheekrenteaftrek? 21.05.2026 40хв

De hypotheekrentes stijgen opeens snel en de discussie over het afschaffen van de aftrek is weer opgelaaid in Den Haag. Hoe nu verder met deze maatregel waar de woningbezitters van belastingvoordeel genieten, terwijl je je ook af kunt vragen of je het bevorderen van een eigen huis niet op een andere manier kunt stimuleren. Econoom dr. Matthijs Korevaar, verbonden aan de Erasmus Universiteit is gespecialiseerd in onze woningbouw en zegt al langer dat de politiek hardere keuzes moet maken om het woningtekort en de ongelijkheid op de woningmarkt op te lossen. Welke keuzes moeten de betreffende ministers volgens Korevaar nemen om alle Nederlanders een kans te geven op een goede woonplek?

#1058 - Xi machtiger dan Trump? 19.05.2026 27хв

Wat wilde Trump bereiken met zijn bezoek aan China en is dat gelukt? Dr. Rogier Creemers (Universiteit Leiden) onderzoekt Chinees digitaal technologiebeleid en de rol van China in wereldwijde digitale machtspolitiek. Volgens Creemers laat de recente ontmoeting tussen Trump en Xi vooral zien hoe verschillend beide landen naar hun relatie kijken: waar de VS focust op het binnenslepen van dealtjes, kijkt China vooral naar beleid op de lange termijn. Alhoewel Trump veel te zeggen had over de 200 Boeings die China van Amerika zou kopen, bleven afspraken rondom grote problemen zoals Iran, Taiwan en AI uit. Intussen kabbelt de technologische strijd rondom chips, AI en zelfredzaamheid voort: waar China minder afhankelijk wil worden van Amerikaanse tech- en chipbedrijven probeert de VS juist te voorkomen dat China toegang krijgt geavanceerde technologie. Dit noemt Creemers de “koude vrede” tussen China en de VS: een tijdelijke stabiliteit met onderhuids veel spanningen.

dr Kelder en Co - 16 mei 2026 - Loosdrecht, Trump en Xi, Rembrandt, hypotheekrenteaftrek 16.05.2026 46хв

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Simon Ceulemans (JA21) over de rellen in Loosdrecht. Over de top tussen Trump en Xi legt dr. Rogier Creemers uit wat de oogst was voor de Amerikaanse president. De jonge dr. Charlotte Rulkens heeft onderzoek gedaan naar hoe we wetenschappelijk kunnen optimaliseren of een kunstwerk aan een grootmeester kan worden toegeschreven. En econoom dr. Matthijs Korevaar legt uit hoe we wel iets aan die hypotheekrenteaftrek kunnen doen, een maatregel die voor veel mensen in 2031 afloopt.

#1057 - De kloof tussen volk en elite 15.05.2026 28хв

Dit is de nazit waarin prof. dr. Paul Frissen, emeritus hoogleraar bestuurskunde, filosofe dr. Eveline de Groot en hersenwetenschapper prof. dr. Erno Hermans het gesprek aangaan over de kloof tussen elite en het volk. Deze kloof wordt steeds vaker zichtbaar, zoals nu bij de protesten (van een kleine groep relschoppers) tegen een AZC in bijvoorbeeld Loosdrecht. Is het van alle tijden dat het volk boos is op de elite? Welke groep is dat? Hoe moeten bestuurders hierop reageren? Jort Kelder bespreekt met zijn gasten het verleden zoals de opkomst van het liberalisme en recenter, het functioneren van een populistische minister als Marjolein Faber. Afgelopen week legde Kamerlid Martin Bosma (PVV) deze kloof ook uit in het debat: https://x.com/Martinbosma_pvv/status/2054819217774383581

#1056 - Stress-epidemie door doomscrollen? 14.05.2026 18хв

Wat doet acute en chronische stress met onze hersenen? En waarom is de één stressgevoeliger dan de ander? Jort vraagt het aan prof. dr. Erno Hermans, hoogleraar Cognitieve Affectieve Neurowetenschappen en hoofdonderzoeker van het Cognitive Affective Neuroscience Lab. Hermans is gespecialiseerd in het effect van stress op de hersenen; hij volgt de komende jaren duizend werknemers om dit te onderzoeken. In de week dat de eindexamens van start zijn gegaan, een Jortcast over stress. Hoe erg is langdurige stress? En waarom lijkt het alsof er meer stress is dan ooit, terwijl het leven in veel opzichten een stuk gemakkelijker is dan vroeger? En wat kun je zelf doen om je hersenen tot rust te brengen?

#1055 - Hoe AZC-protesteerders én snelwegbezetters onze democratie bedreigen 12.05.2026 33хв

Onze staat moraliseert, is bemoeizuchtig en stapelt beleid op beleid, het gevolg van een technocratische elite die is doorgeschoten in het maakbaarheidsideaal. Tegelijkertijd bedreigen rechtse populisten én linkse activisten de democratie. Beiden eisen onmiddellijkheid: de wil van het volk moet leidend en doorslaggevend zijn, of de rechter moet ingrijpen in slepende, politiek gevoelige dossiers zoals klimaat. Ondemocratisch, aldus emeritus hoogleraar bestuurskunde prof. dr. Paul Frissen. Hij pleit in zijn net verschenen boek getiteld 'De neutrale staat - Pleidooi voor een conservatief pluralisme' voor een staat die zich niet bezighoudt met ideologie of moraliteit. De staat moet meningsverschillen niet willen oplossen, maar beschermen. In deze Jortcast: een pleidooi voor conservatief pluralisme, van een van de meest vooraanstaande politieke denkers van ons land. De uitzending van Boudewijn Büch over Neutraal Moresnet: https://www.youtube.com/watch?v=GUtf-0n8KPI

dr Kelder en Co - 9 mei 2026 - De neutrale staat, Germaine de Staël en stress 09.05.2026 46хв

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder het nieuwe boek 'De neutrale staat' van em. prof. dr. Paul Frissen bespreekt. Hierin beschrijft Frissen hoe we onze staat anders zouden in kunnen richten, zodat die minder paternalistisch zou zijn en ook kleiner. De jonge dr. Eveline de Groot heeft onderzoek gedaan naar de Franse filosofe Germaine de Staël, een zeer invloedrijke denker en socialité uit de 18e eeuw die wordt beschreven als de moeder van het liberalisme. Tot slot een hart onder de riem voor de eindexamenkandidaten die dit weekend zitten te stressen. Wat is stress en hoe werkt het? Jort Kelder vraagt het hersenonderzoeker prof. dr. Erno Hermans.

#1054 - Boef Bernhard 08.05.2026 38хв

Na een week van ceremonieel schaatsen op Koningsdag, kransen leggen op een geboende Dam en wuiven bij een concert op het water, zit het piekmoment voor de koninklijke familie er weer op. Maar hoe zat het ook al weer met opa prins Bernhard die in 2004 overleed? De man die verzot was op jagen, zowel op wild als op vrouwen en daarnaast van snelle auto's en vliegtuigen hield? Was hij werkelijk de inspiratie voor Ian Fleming, de geestelijk vader van James Bond, ofwel 007? En hoeveel leugens heeft Bernhard in zijn leven verteld en waarom geloofde de pers het klakkeloos? Historicus dr. Gerard Aalders heeft er veel onderzoek naar gedaan en was de eerste die kon melden dat Bernhard, in tegenstelling tot wat hij bleef beweren, wel lid was van de NSDAP. Een gesprek waar Jort Kelder Aalders probeert te overtuigen van de charmes van deze prins. Luister of de historicus te beïnvloeden is... De website van Gerard Aalders: https://www.gerardaalders.nl/ Laatste interview met prins Bernhard: https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/bernard-spreekt-mensen-mogen-mij-een-deugniet-vinden-maar-ik-wil-niet-dat-ze-denken-hij-deugde-niet~b8d8cda3/ Theatertour van Jort Kelder: https://meervaart.nl/agenda/rat-van-fortuin

#1053 - Staatsgrepen: een Amerikaanse traditie? 07.05.2026 22хв

Historicus en scandinavist Gerard Aalders beschrijft in zijn nieuwe boek Nieuw-Guinea verraden hoe de overdracht van Nieuw-Guinea aan Indonesië tot stand kwam via een netwerk van internationale samenwerking tussen overheden, bedrijven en invloedrijke individuen. Daarbij speelden volgens Aalders Amerikaanse geopolitieke belangen, de CIA en multinationals een centrale rol. Het geval Nieuw-Guinea staat volgens hem niet op zichzelf, maar past in een bredere strategie waarbij de Verenigde Staten ingrijpen in landen waar hun economische of politieke belangen in het geding zijn, vaak onder het mom van het verspreiden van democratie of het bestrijden van communisme. Hoe werkt zo’n regime change precies? En in hoeverre is deze aanpak terug te zien in het huidige buitenlandse beleid, bijvoorbeeld met Trumps aanvallen in landen als Venezuela en Iran?

#1052 - Gevolgen van blokkade Straat van Hormuz 05.05.2026 35хв

De OPEC valt verder uiteen, het gas komt niet meer via Qatar naar Europa en de rust lijkt nog lang niet wedergekeert in het Midden-Oosten. Hoe nu verder met onze energieleveranties en wat zijn de gevolgen voor Nederland? Jort Kelder vraagt het dr. Coby van der Linde. Zij was jarenlang werkzaam in de energiesector, bijvoorbeeld als directeur van het Centre for International Energy Policy. Daar is ze nog steeds bij betrokken als senior fellow. Shownotes: Het artikel uit het FD met Javier Blas (https://fd.nl/financiele-markten/1594980/grondstoffenjournalist-javier-blas-met-het-vertrek-van-de-emiraten-is-de-opec-stervende?utm_medium=social&utm_source=app&utm_campaign=earned&utm_content=20260502&utm_term=app-ios&gift=tNhya) waarnaar verwezen wordt.

dr Kelder en Co - 2 mei 2026 - Dagobert Duck-geld, OPEC, aanbiedingen en prins Bernhard 02.05.2026 43хв

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt CDA'er Jeroen Lenaers van de EVP-fractie in het Europese Parlement die afgelopen weken tegen de verhoging (bijna verdubbeling) van de nieuwe begroting heeft gestemd (2.200 miljard). Te gast is dr. Coby van der Linde over het vertrek van de Emiraten uit de OPEC en de gevolgen voor Rusland, Iran en natuurlijk Nederland. De jonge dr. Isabel Son heeft onderzoek gedaan naar hoe we boodschappen doen en waarom sommige types wel aanbiedingen in het mandje werpen en de ander let daar helemaal niet op. En een historische blik op de Amerikaanse pogingen van 'regime change' met dr. Gerard Aalders. Deze historicus heeft een boek geschreven over de inmenging van de CIA en prins Bernhard bij de afscheiding van Nieuw Guinea, getiteld 'Nieuw-Guinea verraden'.

#1051 - XL Musk, Zuckerberg, Thiel: de ideologie van techbro's 17.04.2026 46хв

Hoe moeten we de ideologie van techbro's zoals Elon Musk, Peter Thiel en Mark Zuckerberg begrijpen? Zijn het opportunisten, enkel uit op nóg meer geld en macht? Of valt er een wereldbeeld uit te destilleren? Te gast erover in deze Jortcast XL is dr. Bart van der Sloot, verbonden aan de Tilburg University als associate professor aan het Tilburg Institute for Law, Technology, and Society. Gespecialiseerd in technologie en recht, artificiële intelligentie en mensenrechten. Zijn het briljante genieën of gestoorde gekken? Jort Kelder neemt de laatste ontwikkelingen en hoofdrolspelers uit Silicon Valley door met van der Sloot en stelt hem de vraag: hoe ziet de toekomst eruit als we deze mannen hun gang laten gaan?

#1050 - Of Jort Kelder in de Here geraakt 10.04.2026 15хв

In het weekend waar ook aan het front van Oekraïne en Rusland met een staakt-het-vuren het (orthodoxe) paasweekend wordt gevierd en wij dat vorige week hebben gedaan, doet Jort Kelder een poging ook geraakt te worden door God/god. Uren heeft hij naar de Johannes Passion geluisterd en wat zou de volgende stap zijn? "Ik geloof niet in het ware geloof", maar waarom anderen wel? Dr. Fulco van Hulst, ethicus en theoloog verklaart hoe geloven kan werken. Ook bij deze nazit is aangeschoven econoom prof. dr. Dennis Vink, die zich een paar jaar geleden heeft laten dopen.