Santara. Laida lenkų kalba

Episodes

• 
  Z dziesięciometrowej wieży prosto do wody. Jak pokonać lęk? 24.09.2026 29m

  Skoki do wody wyglądają lekko i widowiskowo, jednak za kilkusekundowym występem stoją lata treningów, ogromna koncentracja i umiejętność panowania nad strachem. Zawodnik musi opanować nie tylko prawidłowe odbicie i wejście do wody, lecz także siłę, gibkość, koordynację oraz orientację w powietrzu. Największą barierą często nie jest sama wysokość, ale pierwszy skok z nowym, trudniejszym elementem.Gościem dzisiejszego odcinka audycji jest Sebastian Konecki – były zawodnik, a obecnie trener skoków do wody. W rozmowie opowiada o swojej drodze sportowej, przygotowaniu fizycznym i psychicznym, bolesnych błędach oraz odpowiedzialności spoczywającej na trenerze. Wyjaśnia także, dlaczego strach nigdy nie znika całkowicie i z jakimi problemami mierzy się ta dyscyplina na Litwie.Red. Marija Žukovska
• 
  Los Wileńskiego Getta i upamiętnienie ludobójstwa Żydów 23.09.2026 29m

  23 września na Litwie jest Dniem Pamięci Ofiar Ludobójstwa Żydów litewskich. Data nie została wybrana przypadkowo – nawiązuje do ostatniego etapu likwidacji Wileńskiego Getta w 1943 roku. Tego dnia odbywają się uroczystości w Ponarach – miejscu masowych egzekucji. Historia Wilna nie pozwala jednak zamknąć tej pamięci wyłącznie w jednej dacie. To także opowieść o przedwojennym żydowskim mieście, o ludziach, którzy próbowali przeżyć, o zniszczonych cmentarzach i synagogach, a także o tym, jak współczesne Wilno próbuje zachować pamięć o świecie, który został niemal całkowicie zrujnowany. Rozmawiamy z Andrzejem Pukszto, historykiem i politologiem na Uniwersytecie Witolda Wielkiego w Kownie.Odczytać pamięć Antokola. Już w tym tygodniu ruszają prace dokumentacyjne pomników nagrobnych na Cmentarzu Parafii Kościoła św. św. Piotra i Pawła na Antokolu. Dzięki dofinansowaniu Instytutu Polonika zinwentaryzowanych zostanie co najmniej 300 obiektów związanych z polskim dziedzictwem kulturowym. Opiekę merytoryczną nad pracami sprawować będzie między innymi prof. Anna Sylwia Czyż, z Instytutu Historii Sztuki, Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.Red. Renata Dunajewska
• 
  Jerzy Surwiło – pamięć, która pozostaje 22.09.2026 29m

  Jerzy Surwiło był człowiekiem, który przez wiele lat z ogromnym zaangażowaniem dokumentował i przybliżał historię Wilna oraz Wileńszczyzny. Jego dorobek, pasja i troska o zachowanie pamięci o ludziach i miejscach ważnych dla naszej wspólnej historii zasługują na trwałe upamiętnienie. Inicjatorzy tej akcji chcą, aby pomnik Jerzego Surwiły stał się wyrazem wdzięczności za jego pracę i świadectwem pamięci kolejnych pokoleń.W Muzeum Narodowym Pałacu Wielkich Książąt Litewskich otwarta jest międzynarodowa wystawa „Z Malborka wieść się niesie… Skarby Malborka”. Wileńska ekspozycja jest owocem współpracy dwóch instytucji: Muzeum Narodowego Pałacu Wielkich Książąt Litewskich w Wilnie oraz Muzeum Zamkowego w Malborku. Narracja wystawy uwzględnia kompletne dzieje malborskiej twierdzy od krzyżackich początków, przez czasy polsko-litewskich królów i pruskich zaborców, po współczesne losy opieki nad obiektem wpisanym na listę światowego dziedzictwa UNESCO.Red. Renata Dunajewska
• 
  LRT 100. Polacy w Litewskim Radiu – historia i ludzie. Dominik Kuziniewicz 21.09.2026 29m

  Sto lat temu w eterze zabrzmiały pierwsze słowa Litewskiego Radia. Dziś, w jubileuszowym roku LRT, wracamy do historii ludzi, którzy je tworzyli – także Polaków, których głosy przez lata współbrzmiały na litewskiej antenie. To opowieść o dziennikarzach, twórcach i świadkach epok, którzy współtworzyli radio i jego znaczenie dla społeczeństwa. Ten cykl to próba przywrócenia ich głosów i miejsca w historii. Dziś rozmawiamy z Dominikiem Kuziniewiczem, autorem gawęd i felietonów, czyli scenicznym Wincukiem.Red. Renata Dunajewska
• 
  Cztery żywioły połączą Soleczniki podczas święta plonów 18.09.2026 29m

  Już jutro, 19 września, w Solecznikach odbędzie się jedno z największych świąt rejonu – doroczne dożynki. Tegoroczna edycja została zbudowana wokół motywu czterech żywiołów, które połączą tradycję, lokalną kulturę, muzykę i wspólną zabawę. Na uczestników czekają dożynkowe obrzędy, prezentacje gmin, regionalne potrawy oraz występy lokalnych zespołów i popularnych artystów.W dzisiejszym odcinku audycji zaglądamy za kulisy przygotowań do wydarzenia. Rozmawiamy z organizatorami Jolantą Prowłocką i Tomaszem Matuizą o znaczeniu dożynek dla mieszkańców rejonu solecznickiego, tegorocznym motywie przewodnim oraz najważniejszych punktach programu. Sprawdzamy również, czym tegoroczne święto plonów ma zaskoczyć publiczność i dlaczego warto w sobotę odwiedzić Soleczniki.Red. Marija Žukovska
• 
  Telefon czyta nam w myślach? Adriana Ablačinska o reklamach internetowych 17.09.2026 29m

  Czy telefon rzeczywiście słucha naszych rozmów, aby później wyświetlać nam zaskakująco trafne reklamy? Takie wrażenie zna wielu użytkowników smartfonów, jednak platformy reklamowe zazwyczaj nie potrzebują dostępu do mikrofonu, aby poznać nasze zainteresowania. Wystarczą pozostawiane przez nas cyfrowe ślady – wyszukiwane hasła, odwiedzane strony, kliknięcia, zakupy, lokalizacja oraz aktywność w mediach społecznościowych.Gościem dzisiejszego odcinka audycji jest Adriana Ablačinska, specjalistka do spraw marketingu. Wyjaśnia, jak algorytmy tworzą profile użytkowników, dlaczego reklamy czasami wydają się niemal czytać nam w myślach oraz jaką rolę odgrywają pliki cookies i uprawnienia przyznawane aplikacjom.Red. Marija Žukovska
• 
  Gen. Polko o zagrożeniu ze strony Rosji: To nie był zwykły incydent 16.09.2026 29m

  Pierwsze zestrzelenie drona nad terytorium Litwy wywołało pytania o szczelność granic, skuteczność obrony powietrznej i gotowość NATO do reagowania na podobne incydenty. Bezzałogowiec nadleciał od strony Białorusi i przez około pół godziny znajdował się w litewskiej przestrzeni powietrznej, zanim został zniszczony przez sojusznicze myśliwce.Gościem audycji jest generał Roman Polko – były dowódca jednostki GROM i ekspert do spraw bezpieczeństwa. W rozmowie ocenia reakcję litewskich służb i NATO, wskazuje słabe punkty systemu obronnego oraz mówi o zagrożeniach hybrydowych ze strony Rosji. Wyjaśnia również, dlaczego jego zdaniem dron doleciał zdecydowanie za daleko i dlaczego Kremlowi zależy na podtrzymywaniu atmosfery strachu i niepewności w państwach regionu.Red. Marija Žukovska
• 
  Nieznany dron, nocny alarm i pytania o bezpieczeństwo Litwy 15.09.2026 29m

  Po raz pierwszy od początku rosyjskiej inwazji na Ukrainę nad terytorium Litwy zestrzelono drona, który nadleciał od strony Białorusi. Do przechwycenia obiektu poderwano włoskie myśliwce NATO, a jego szczątki spadły na pole w rejonie koszedarskim. Służby badają pochodzenie i przeznaczenie bezzałogowca oraz sprawdzają, czy przewoził on materiały wybuchowe i czy znalazł się nad Litwą przypadkowo. W dzisiejszej audycji również o reakcji wojska, alarmach wysłanych mieszkańcom oraz planach wzmocnienia litewskiej obrony powietrznej.Dzieci i młodzież mają własne doświadczenia, potrzeby oraz pomysły, jednak ich głos nadal bywa pomijany w rozmowach o sprawach, które bezpośrednio ich dotyczą. Czy dorośli rzeczywiście są gotowi słuchać młodych, czy zapraszają ich do dyskusji jedynie po to, by stworzyć pozory dialogu?W dzisiejszym odcinku audycji rozmawiamy z Aurorą Degesytė, młodą działaczką społeczną i uczestniczką panelu „Gdybyśmy słuchali opinii dzieci, czy nasze decyzje wyglądałyby inaczej?”, który odbył się podczas festiwalu dyskusji „Būtent!”. Zastanawiamy się, dlaczego młodzi ludzie często nie czują, że mają wpływ na swoje otoczenie, co powstrzymuje ich przed zabieraniem głosu oraz jak dorośli mogą stworzyć przestrzeń do prawdziwego, partnerskiego dialogu.Red. Marija Žukovska
• 
  Gastronomiczna przyszłość Litwy. Ambicje kontra rzeczywistość 14.09.2026 29m

  Litwa chce stać się regionalnym centrum gastronomii i przyciągać turystów również za pomocą swojej kuchni. W dzisiejszym odcinku audycji rozmawiamy z Łukaszem Pałkowskim, szefem kuchni wileńskiego Bistro N.2, o tym, czy kraj ma już podstawy, by konkurować z innymi państwami regionu. Nasz gość wyjaśnia, dlaczego kuchnia jest częścią kultury i narzędziem budowania wizerunku państwa oraz co – poza tradycyjnymi daniami – mogłoby stać się kulinarnym znakiem rozpoznawczym Litwy.W końcowej części rozmowy z polskim ekspertem ds. bezpieczeństwa Marcinem Samselem Anna Grygoić wraca do tego, co w przygotowaniu państwa na kryzys jest najmniej widowiskowe, ale często najważniejsze: energii, infrastruktury, przygotowania mieszkańców i współpracy między Litwą a Polską. Polski ekspert mówi też, dlaczego nie można uznać, że państwo jest już „w pełni przygotowane” – bo zagrożenia, technologie i potrzeby ciągle się zmieniająRed. Marija Žukovska
• 
  Od uzbrojenia po odporność cywilną. Wnioski z salonu w Kielcach 11.09.2026 29m

  W Kielcach trwa 34. Międzynarodowy Salon Przemysłu Obronnego – jedno z najważniejszych wydarzeń branży obronnej w całym regionie. To nie tylko prezentacja najnowszych technologii i uzbrojenia, ale też miejsce debat o bezpieczeństwie, odporności państw i przygotowaniu na współczesne zagrożenia. Rozmówcą Anny Grygojć jest Marcin Samsel – polski ekspert ds. bezpieczeństwa, który niedawno przez kilka dni przebywał na Litwie, przyglądając się m.in. infrastrukturze, mobilności wojskowej i przygotowaniu ludności cywilnej. Dziś rozmawiamy z nim właśnie z Kielc – o tym, czego Litwa może nauczyć się od Polski, a Polska od Litwy, i jakie wnioski dla naszego regionu płyną z tegorocznych targów.W niedzielę, 13 września, Połuknie będzie świętować 335-lecie istnienia. Jubileuszowe obchody pod hasłem „Połuknie – wczoraj, dziś i jutro” mają przypomnieć mieszkańcom historię miejscowości, pokazać jej współczesne oblicze oraz stać się okazją do wspólnej rozmowy o przyszłości.W dzisiejszej audycji starosta Połuknia Julija Virganavičienė opowiada o wydarzeniach i postaciach, które ukształtowały miasteczko, a także o lokalnych tradycjach przekazywanych kolejnym pokoleniom.Red. Marija Žukovska
• 
  Czy silna armia wystarczy? Polska i Litwa wobec kryzysu 10.09.2026 29m

  W dzisiejszej audycji polski ekspert ds. bezpieczeństwa Marcin Samsel w rozmowie z Anną Grygojć porównuje Litwę i Polskę pod względem przygotowania na sytuacje kryzysowe. Wskazuje, gdzie Litwa może mówić o swoich mocnych stronach, a w jakich obszarach nadal pozostają słabe punkty. Czy mieszkańcy wiedzą, jak zachować się w sytuacji zagrożenia? I czego Litwa i Polska mogą nauczyć się od siebie nawzajem?Płacz przed wyjściem do szkoły, napady złości po lekcjach, problemy ze snem, ból brzucha i unikanie rozmów o klasie nie zawsze są zwykłym marudzeniem. Mogą być sygnałem, że dziecko z trudem odnajduje się w szkolnym rytmie albo mierzy się z problemem, o którym nie potrafi powiedzieć wprost.Psycholożka szkolna Ewelina Vasiliauskaitė wyjaśnia, jakie reakcje są naturalną częścią adaptacji, a kiedy zachowanie dziecka powinno zaniepokoić rodziców. Podpowiada również, jak reagować na słowa „nie chcę iść do szkoły”, jak rozmawiać o ocenach bez wzmacniania lęku przed porażką oraz dlaczego niektóre dzieci odreagowują szkolne napięcie dopiero po powrocie do domu.Red. Marija Žukovska
• 
  Nowy rok szkolny i ortograficzna rewolucja. Nowe zasady już obowiązują 09.09.2026 29m

  Nowy rok szkolny to dla uczniów i nauczycieli nie tylko powrót do nauki, ale także nowe wyzwania związane z językiem polskim. Od początku bieżącego roku obowiązują nowe zasady polskiej ortografii. Zmiany dotyczą między innymi pisowni niektórych wyrazów wielką i małą literą, a także zasad pisowni łącznej i rozdzielnej. Nowe zasady uchwaliła Rada Języka Polskiego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk. To jedna z największych reform zasad ortografii od wielu dekad, której celem jest uproszczenie, ujednolicenie i pozbycie się dotychczasowych wyjątków w pisowni. Reforma ma sprawić, że pisownia będzie bardziej logiczna i łatwiejsza do stosowania na co dzień. O szczegółach rozmawiamy z doc. dr Kingą Geben z Centrum Polonistycznego Uniwersytetu Wileńskiego.Opozycyjni konserwatyści proponują, aby od 2030 roku w szkołach mniejszości narodowych wszystkich przedmiotów, z wyjątkiem języka ojczystego, nauczano w języku litewskim, a od 2028 roku po litewsku prowadzono zajęcia z edukacji obywatelskiej. Przedstawiciele Związku Ojczyzny – Litewskich Chrześcijańskich Demokratów, którzy przygotowali przewidujące to zmiany w ustawie o oświacie, twierdzą, że celem zmian jest wzmocnienie integracji językowej i kulturowej uczniów należących do mniejszości narodowych. Zdaniem autorów projektu dzięki temu wyjątkowi zmiany nie wpłynęłyby na szkoły polskojęzyczne.Red. Renata Dunajewska
• 
  Niezwykłe spojrzenie na cmentarz na Rossie przez pryzmat natury. Wystawa w Muzeum Wilna 08.09.2026 29m

  W Muzeum Wilna eksponowana jest wystawa o cmentarzu na Rossie - "Żywa Rossa". Cmentarz jest ukazany w nietradycyjny sposób, bo przez pryzmat natury. Rozmawiamy na ten temat z Dariuszem Żybortem, prezesem Społecznego Komitetu Opieki nad Starą Rossą.Była restauratorką, autorką książek kucharskich, właścicielką wegetariańskiej jadłodajni „Dietojarska Jadłodajnia” i kobietą, która potrafiła wyprzedzić swoją epokę o całe dekady. Fania Lewando w przedwojennym Wilnie przekonywała, że kuchnia bez mięsa może być nie tylko zdrowa i sycąca, ale również elegancka, różnorodna, a nawet luksusowa. Jej książka zawierała 400 przepisów z warzyw i owoców. Gotowała także na pokładzie Batorego, płynącego z Gdyni do Nowego Jorku. Dziś jej pomysły brzmią zaskakująco współcześnie.Red. Renata Dunajewska
• 
  Intensywny sezon jesienny Instytutu Polskiego w Wilnie 07.09.2026 29m

  Trzydziestolecie Instytutu Polskiego w Wilnie to ważny jubileusz, będący okazją do podsumowania wieloletniej działalności na rzecz kultury i dialogu polsko-litewskiego. Przez 30 lat Instytut organizował tysiące wydarzeń – koncertów, wystaw, spektakli, projekcji filmowych, spotkań literackich, debat i projektów edukacyjnych. Stał się ważnym miejscem spotkania polskich i litewskich twórców, intelektualistów oraz publiczności, wspierając wzajemne poznanie i współpracę. Szczególne znaczenie ma jego rola w budowaniu mostów między Polską a Litwą oraz ukazywaniu wspólnego dziedzictwa obu narodów. Jubileusz 30-lecia jest nie tylko spojrzeniem w przeszłość, ale także okazją do wyznaczania nowych kierunków działalności i dalszego rozwijania polsko-litewskiego dialogu. O nowych projektach i najbliższej działalności rozmawiamy z Piotrem Drobniakiem, dyrektorem Instytutu Polskiego w Wilnie.Niskie ceny skupu, wysokie koszty i kapryśna pogoda – dla wielu gospodarstw ten sezon okazał się wyjątkowo trudny. Jak wygląda dziś sytuacja rolników i dlaczego część z nich obawia się, że tego roku finansowo nie udźwignie?Red. Renata Dunajewska
• 
  Powrót do szkoły a domowy budżet. Rodzice opowiadają o kosztach 04.09.2026 29m

  Początek roku szkolnego oznacza dla rodzin nie tylko nowe obowiązki, ale również spore wydatki. Plecaki, przybory szkolne, ubrania, obuwie i inne potrzebne rzeczy składają się na rachunek, który może poważnie obciążyć domowy budżet.O rzeczywistych kosztach przygotowania dzieci do szkoły rozmawiamy z trzema mamami. Opowiadają, które zakupy okazały się najdroższe oraz na czym można zaoszczędzić, a z czego trudno zrezygnować. Zastanawiamy się również, czy szkolna wyprawka z roku na rok kosztuje coraz więcej i jak rodzice planują wydatki, kiedy do szkoły wraca więcej niż jedno dziecko.Red. Marija Žukovska
• 
  Grad, wilgoć i niskie ceny skupu. Rolnicy liczą straty po nawałnicy 03.09.2026 29m

  Za informacjami o stratach spowodowanych przez weekendową nawałnicę stoją konkretne gospodarstwa i ludzie, dla których tegoroczne plony są efektem wielu miesięcy pracy oraz znaczących inwestycji. Choć jeszcze na początku lata zbiory zapowiadały się dobrze, dziś część rolników liczy przede wszystkim poniesione straty.Litwa do 11 września będzie zbierała informacje o stratach, a następnie zamierza zwrócić się do Komisji Europejskiej o pomoc finansową. O skutkach nawałnicy, sytuacji w gospodarstwach i perspektywach na kolejne miesiące opowiada rolnik z rejonu solecznickiego Robert Matulewicz.Przyglądamy się sytuacji polskich szkół na Litwie u progu nowego roku szkolnego. Podczas uroczystości w Progimnazjum im. Jana Pawła II w Wilnie rozmawialiśmy o największych atutach i wyzwaniach polskojęzycznych placówek, niżu demograficznym, stabilności systemu oświaty oraz wsparciu, na jakie szkoły mogą liczyć ze strony Polski.W audycji wypowiadają się Marcin Górski z Instytutu Rozwoju Języka Polskiego, chargé d’affaires RP na Litwie Rafał Poborski, Krystyna Dzierżyńska z „Macierzy Szkolnej” oraz dyrektorka Progimnazjum im. Jana Pawła II w Wilnie Janina Wysocka.Red. Marija Žukovska
• 
  LRT 100. Polacy w Litewskim Radiu – historia i ludzie. Krystyna Korkuć (Jurewicz) 02.09.2026 29m

  Sto lat temu w eterze zabrzmiały pierwsze słowa Litewskiego Radia. Dziś, w jubileuszowym roku LRT, wracamy do historii ludzi, którzy je tworzyli – także Polaków, których głosy przez lata współbrzmiały na litewskiej antenie. To opowieść o dziennikarzach, twórcach i świadkach epok, którzy współtworzyli radio i jego znaczenie dla społeczeństwa. Ten cykl to próba przywrócenia ich głosów i miejsca w historii. Dziś rozmawiamy z Krystyną Korkuć (Jurewicz).Red. Renata Dunajewska
• 
  1 września – z ciekawością, odwagą i chęcią odkrywania 01.09.2026 29m

  Na Litwie rozpoczął się nowy rok szkolny. W szkołach wprowadzane są zaktualizowane programy nauczania, zaczną również obowiązywać nowe, przyjęte przez same szkoły, zasady dotyczące korzystania z telefonów. Więcej uwagi będzie także poświęcane uczniom ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Jak do nowego roku szkolnego przyszykował się Rejon Wileński? O tym w rozmowie z Jarosławem Suboczem, kierownikiem wydziału oświaty Rejonu Wileńskiego.848 wyprawek dla pierwszaków i 626 zestawów dla dzieci rozpoczynających edukację przedszkolną trafiło w tym roku do polskich placówek oświatowych na Litwie. Plecaki, przybory szkolne, materiały plastyczne i pomoce potrzebne najmłodszym dotarły do Wilna jeszcze przed rozpoczęciem roku szkolnego. O to, by prezent z Polski trafił do dzieci, zadbała Polska Macierz Szkolna.Red. Renata Dunajewska
• 
  1 września 1939 – niemiecki atak na Polskę 31.08.2026 29m

  1 września 1939 roku rozpoczęła się II wojna światowa. Tego dnia Niemcy zaatakowały Polskę, rozpoczynając działania zbrojne na jej terytorium. Jednym z pierwszych celów ataku był Wieluń, a symbolem początku wojny stał się ostrzał Westerplatte przez niemiecki pancernik „Schleswig-Holstein”. Wkrótce Wielka Brytania i Francja wypowiedziały wojnę Niemcom, jednak Polska musiała samotnie stawić czoła niemieckiej agresji. Wojna, która rozpoczęła się w Polsce, szybko objęła swoim zasięgiem znaczną część Europy i świata. O przyczynach rozpoczęcia się wojny opowiada Andrzej Pukszto, historyk i politolog.1 września w polskich szkołach Wilna i Wileńszczyzny po raz kolejny prowadzona będzie akcja „Kwiatek dla Hospicjum”. Zamiast dużych wiązanek i bukietów z okazji rozpoczęcia nowego roku szkolnego organizatorzy zachęcają do przekazania symbolicznego datku na rzecz hospicjum. Jak podkreślają, pojedyncza niewielka wpłata może wydawać się małym gestem, ale gdy takich gestów jest wiele, zamieniają się one w konkretną pomoc dla pacjentów. O akcji rozmawiamy z Anetą Górniewicz, wicedyrektor Hospicjum im. bł. ks. Michała Sopoćki w Wilnie.Red. Renata Dunajewska
• 
  Katastrofa w Himalajach. Wśród zaginionych obywatelka Litwy 28.08.2026 29m

  Dramatyczna sytuacja na pograniczu Nepalu i Tybetu. Chińskie władze czasowo wstrzymały akcję ratunkową z powodu ryzyka kolejnej gwałtownej powodzi. Zagrożenie stwarzają dwa duże naturalne zbiorniki utworzone przez spiętrzoną wodę, które mogą w każdej chwili się przerwać.Skutki żywiołu mogły dotknąć ponad 90 tysięcy osób.Rozmawiamy o Rudominie, gdzie odbędzie się „Goodbye Summer Party” – plenerowe wydarzenie, podczas którego mieszkańcy i goście wspólnie pożegnają lato. Różnorodny program ma połączyć młodzież, dorosłych i starszych mieszkańców, a jednocześnie pokazać wielokulturowy charakter Rudomina.W dzisiejszej audycji zapraszamy na drugą część rozmowy z Łukaszem Pałkowskim, szefem kuchni wileńskiego Bistro N2. Tym razem rozmawiamy o emocjach wywoływanych przez jedzenie, wpływie Instagrama i TikToka na gastronomię oraz o tym, dlaczego restauracja powinna oferować gościom coś więcej niż tylko smaczny posiłek.Red. Marija Žukovska