Weeral WO2

Episodes

• De vrijheren van het woud. Hoe Leopold III zijn afspraak met de geschiedenis een tweede keer miste 02.07.2026 1h 18m

  Het onwaarschijnlijke verhaal over een megalomaan project waarin koning Leopold III toont dat hij ook na de oorlog nog foute beslissingen kon nemen. De bromance van onze voormalige koning met een oud-nazi illustreert hoe de schaduw van het koningshuis lang na de oorlog over het verzet bleef hangen. Terwijl Koen in geuren en kleuren vertelt met de hem kenmerkende passie probeert Nico te begrijpen wat we nu eigenlijk moeten onthouden uit dit opmerkelijke, vandaag grotendeels vergeten verhaal. Voor meer informatie: De Groof, M., Gabriels, B., & Aerts, K. (2026). A royal zero hour?: Belgian King Leopold III and SS officer Ernst Schäfer making Masters of the Congo Jungle (1958). In B. Gabriels, G. Willems, & B. Rochet (Eds.), Cinema in Post-War Belgium: Rebuilding Screens and Identities, 1944-1967 (pp. 339–360). Leuven University Press.   (https://www.jstor.org/content/oa_chapter_edited/jj.37198839.21) Zie ook de volgende stukken van Matthias De Groof: De Groof, M., From Leopold III’s master of the jungle to contemporary Congolese eco-cinema: Postcolonial resonance. In P.-P. Fraiture (Ed.),Unfinished histories: Empire and postcolonial resonance in Central Africa and Belgium (pp. 337–358). Leuven University Press. 2022. De Groof, M., “The Pangolin of Film and Photobooks. The Multiple Contradictions of Les Seigneurs de la Forêt". Trigger #2 : Uncertainty,FOMU / Fw:Books. 2020. pp.65-71.
• Was de repressie anti-Vlaams? 23.06.2026 43m

  De Belgische staat heeft de Vlaamse beweging bewust willen breken na WO2, via een politieke justitie. Zo luidt tenminste een van de hardnekkigste mythes over de oorlog. Ook vandaag zijn er nog veel mensen die dat denken. Maar is dat wel zo? In deze aflevering komt Koen Aerts op de proppen met enkele verrassende inzichten die ingaan tegen alles wat we denken te weten. Nico Wouters heeft ook zijn huiswerk gedaan maar doet vooral zijn best om alles netjes samen te vatten. Meer informatie: Aerts, Koen, ‘Genade’, https://www.belgiumwwii.be/nl/belgie-in-oorlog/artikels/genade-repressie.html Aerts, Koen, ‘Repressie’, https://www.belgiumwwii.be/nl/belgie-in-oorlog/artikels/repressie.html Aerts, Koen, ‘Eerherstel’,  https://www.belgiumwwii.be/nl/belgie-in-oorlog/artikels/militair-gerechtshof-repressie.html Aerts Koen, "De bestraffing van de collaboratie na de Tweede Wereldoorlog : mild in Vlaanderen en streng in Franstalig België? Een pleidooi voor een sociale geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog”, in: Wetenschappelijke Tijdingen op het gebiede van de geschiedenis van de Vlaamse Beweging, 73 (1), pp. 34-65link hier: https://openjournals.ugent.be/wt/article/id/79264/ Aerts Koen, “Repressie zonder maat of einde?” De juridische reïntegratie van collaborateurs in de Belgische Staat na de Tweede Wereldoorlog. Academia Press, 2014. Link hier: https://www.google.be/books/edition/_/UnJVDwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1  Huyse Luc, Dhondt Steven (red.), Onverwerkt verleden. Collaboratie en repressie in België, 1942-1952. Een update na dertig jaar, Kritak, 2020. Review hier: https://journalbelgianhistory.be/nl/system/files/edition_data/articlepdf/recensie_Campion.pdf  Kossmann, Ernst Heinrich, De Lage Landen 1780-1980, Amsterdam, 1986, Deel II. Link hier: https://www.dbnl.org/tekst/koss002lage01_01/  Wils, Lode, Honderd jaar Vlaamse beweging. 3. Geschiedenis van het Davidsfonds in en rond Wereldoorlog II, Leuven, 1989.
• ‘The Longest Episode’: heeft de Sovjet-Unie de Tweede Wereldoorlog gewonnen? 10.06.2026 1h 17m

  Was D-Day eigenlijk maar een onbelangrijke gebeurtenis in het licht van het oostfront? Werd Nazi-Duitsland niet vooral verslagen door de Sovjet-Unie? Naar aanleiding van de herdenking van 6 juni, - ‘The Longest Day’ – lanceren wij onze ‘longest episode’. Een epische episode, het oostfront en D-Day waardig. Terwijl Koen de dubbele agenda van de kapitalistische geallieerden aanklaagt, probeert Nico krampachtig te wijzen op het belang van brandstof, de zeemacht en strategische aanvoerlijnen. Als echte geallieerden landen Koen en Nico gelukkig wel op een gemeenschappelijke conclusie.   Voor meer informatie, of werken vermeld in de episode: Eric Hobsbawm. Een eeuw van uitersten: de korte twintigste eeuw 1914–1991. Houten: Uitgeverij Spectrum, 2008. Timothy Snyder, Bloodlands: Europe Between Hitler and Stalin. New York: Basic Books, 2010. ISBN 978-0-465-00239-9. Phillips Payson O'Brien, How the War Was Won: Air-Sea Power and Allied Victory in World War II. Cambridge: Cambridge University Press, 2015. ISBN 978-1-107-01475-6. Richard Hammond, Strangling the Axis: The Fight for Control of the Mediterranean during the Second World War. Cambridge: Cambridge University Press, 2020. Overy, Richard. The Bombers and the Bombed: Allied Air War Over Europe, 1940–1945. New York: Viking, 2014. Overy, Richard. Why the Allies Won. London: Jonathan Cape, 1995. (Herdruk: London: Pimlico, 1996.) Overy, Richard. Russia's War. London: Allen Lane, 1998. (Oorspronkelijk verschenen als Russia's War: Blood upon the Snow, New York: TV Books, 1997.) Glantz, David M., en Jonathan M. House. When Titans Clashed: How the Red Army Stopped Hitler. Lawrence: University Press of Kansas, 1995. Herzien en uitgebreid ed., 2015. Bellamy, Chris. Absolute War: Soviet Russia in the Second World War. London: Macmillan, 2007. Koen liet zich onder meer inspirereren door: Jacques Pauwels, De mythe van de goede oorlog, De mythe van de goede oorlog: Amerika en de Tweede Wereldoorlog (herziene uitgave), 2017.
• Het verhaal van Narcisse Rulot, de grote baas van de NMBS 26.05.2026 51m

  Welke keuzes maak je, wanneer je tijdens WO2 het grootste bedrijf van België moet leiden? Nico Wouters kruipt in het hoofd van Narcisse Rulot, de grote baas van de NMBS tijdens de Duitse bezetting. We brengen het boeiende verhaal van een man die na de oorlog zowel een sanctie als een verzetserkenning kreeg. Welke keuzes maakte Narcisse Rulot en waarom? En waarom is zijn verhaal vandaag relevanter dan ooit? Koen Aerts staat zowel garant voor de kritische vragen als voor de flauwe spoorweggrapjes. Voor meer informatie: De lemma’s over Narcisse Rulot en de NMBS in oorlogstijd op www.belgiumwwii.be: https://www.belgiumwwii.be/nl/belgie-in-oorlog/personen/rulot-narcisse.html https://www.belgiumwwii.be/nl/belgie-in-oorlog/artikels/nmbs-tijdens-de-oorlog-de.html Zie ook de boeken: B. Van der Herten, M. Van Meerten, & G. Verbeurgt (red.), Sporen in België: 175 jaar spoorwegen, 75 jaar NMBS. Leuven: Universitaire Pers Leuven, 2001. Wouters, N., Bezet bedrijf: de oorlogsgeschiedenis van de NMBS : de deportaties en een spoorwegmaatschappij tussen collaboratie en verzet. Tielt: Lannoo, 2023..
• Tom Lanoye over zijn oorlogsroman ‘De Draaischijf’ 12.05.2026 55m

  Nico Wouters en Koen Aerts gaan op de koffie bij een van ’s lands grootste schrijvers! Met ‘De Draaischijf’ (2022) schreef Tom Lanoye een genuanceerde historische roman over de culturele collaboratie in de Scheldestad. In een openhartig gesprek vertelt Lanoye over zijn inspiratie, over het belang van de ironie en over schrijverschap in bange tijden. Waarom wilde hij dit boek schrijven? Waarom geen roman over het verzet? En is Nico Wouters in staat om zijn argwaan voor historische fictie te onderdrukken? Je ontdekt het in deze aflevering, waarin Tom Lanoye zoals altijd geen blad voor de mond neemt. Met als uitsmijter een indrukwekkende passage uit De Draaischrijf, voorgelezen door podiumbeest Lanoye zelve. De roman De Draaischijf is geïnspireerd door leven en werk van Joris Diels, de Vlaamse regisseur en acteur die tijdens de bezetting van WO2 de leiding had over de Koninklijke Nederlandse Schouwburg en de Vlaamse Opera. Zie het lemma over Joris Diels in de Digitale Encyclopedie van de Vlaamse Beweging: https://encyclopedievlaamsebeweging.be/nl/diels-joris Zie ook de website van schrijver Tom Lanoye : https://www.lanoye.be/ Voor meer debat, zie ook nog: Het essay van Bert Govaerts , 'De draaischijf van de geschiedenis. Joris Diels als romanpersonage en als theaterdirecteur', in Zacht Lawijd, Volume 22, nr. 2, 2023, p. 24-37 - https://www.aup-online.com/content/journals/10.5117/ZL2023.2.004.GOVA De recensie van Maarten Dessing in De Lage Landen (november 2022) - de lage landen Je komt nooit precies te weten hoe het zit in ‘De draaischijf’ van Tom Lanoye - de lage landen De recensie van Thomas Pierrart in DWB - Artistiek-politieke rekwisieten. Over 'De draaischijf' van Tom Lanoye / Literaire kritieken / Lees | DW B De recensie van Koen Peppelenbos op Tzum, literaire weblog - https://www.tzum.info/2022/04/recensie-tom-lanoye-de-draaischijf/ De recensie van Koen Alleene op Cutting Edge - https://www.cuttingedge.be/boeken-strips/fictie/12943/tom-lanoye-schroeft-het-mechanisme-van-collaboratie-open-in-de-draaischijf/ De recensie van historicus Marnix Beyen (UAntwerpen) op De Reactor (Vlaams-Nederlands platform voor literatuurkritiek) - https://www.dereactor.org/teksten/historische-figuren-als-marionetten
• Moet 8 mei een feestdag worden of niet? 28.04.2026 39m

  Steeds meer stemmen pleiten voor een nieuwe Belgische feestdag om het einde van WO2 te herdenken. Maar waarom 8 mei? Wat betekent die dag historisch gezien voor België? En waarom komt die vraag nu plots naar boven? Complexe vragen, want voor één keer zijn Nico Wouters en Koen Aerts het niet met elkaar eens. Nico vertrekt vanuit zijn kenmerkende scepsis terwijl Koen toch de voordelen ziet. Worden de scheurtjes in deze podcast nu al barsten? Of landen Nico en Koen toch weer op een consensus? Voor meer informatie: Ruud Martens publiceerde een online reactie op deze aflevering, waarin hij welgekomen context en achtergrondinformatie geeft over 8 mei, met name in de stad Antwerpen https://affverzet.wordpress.com/2026/05/07/1980-1982-antwerps-stadspersoneel-vrij-op-8-mei/ Zie ook de website van de 8 mei coalitie : https://8meicoalitie.be En verder: Een interview met Koen Aerts over 8 mei in De Morgen uit 2020 : https://www.demorgen.be/nieuws/waarom-herdenken-de-belgen-het-einde-van-wo-ii-niet~b16ec08d Een kort artikel van Chantal Kesteloot over 8 mei in historische context, op de website www.belgiumwwii.be : https://www.belgiumwwii.be/nl/belgie-in-oorlog/artikels/8-mei-1945-de-capitulatie-van-duitsland-een-moeilijker-te-vieren-feest.html Een debattekst van Nico Wouters op de website www.belgiumwwii.be, een samenvatting van het artikel ‘Waarom we de bevrijding (niet) vieren’ uit De Lage Landen, februari 2025, p. 42-48: https://www.belgiumwwii.be/nl/debatten/waarom-8-mei-g-een-feestdag-moet-worden-in-belgie.html Een korte online debattekst van Marnix Beyen op de website www.belgiumwwii.be, die bedenkingen maakt over 8 mei: Waarom 8 mei 1945 toch geen dag van vrede was
• De aanslag op het Twintigste Jodenkonvooi (deel 2): tussen herinnering en geschiedenis 14.04.2026 45m

  In deze vervolgaflevering kijken Nico Wouters en Koen Aerts naar de herinnering over het 20ste konvooi en de spanning tussen de verhalen van getuigen en de archiefbronnen. Komt onze herinnering overeen met de historische werkelijkheid? Wanneer nieuwe feiten worden onthuld, blijkt deze verzetsaanslag niet zo uniek als we vandaag denken. Maar toch komen Nico en Koen uiteindelijk tot een verrassend positief besluit. Deze aflevering leidde tot heel wat reacties en media-aandacht: Zie het artikel in Het Laatste Nieuws 'Nieuwe ontdekking over Konvooi XX: trein naar Auschwitz werd diezelfde avond nóg eens tegengehouden' (https://lnkd.in/eXC2H9Va), Naast een interview op radio 2 met Jana Smeets (https://lnkd.in/eN_-7gEB) ook een kort item op de VRT nieuwssite 'Nieuw onderzoek: Verzetsstrijders hielden nazitrein niet tegen in Boortmeerbeek, maar in Haacht' (https://lnkd.in/euCAkv32) Een item op de regionale televisie van Brabant (https://www.robtv.be/nieuws/20e-jodentransport-is-niet-in-boortmeerbeek-maar-haacht-tegengehouden-er-zit-een-heel-precieze-situatieschets-bij-209986) Een artikel van Karlien Beckers in De Standaard 'Hoe twee groepen verzetsstrijders een transport naar Auschwitz' (https://www.standaard.be/binnenland/hoe-twee-groepen-verzetsstrijders-een-transport-naar-auschwitz-saboteerden/146039734.html) Een artikel in La Libre Belgique : https://www.lalibre.be/belgique/2026/05/08/lattaque-du-xxe-convoi-de-deportation-de-juifs-naurait-pas-eu-lieu-la-ou-elle-est-celebree-M4UF4RXR4RFONFA64XOEDD2FNA/. En een groot artikel in Knack, waarin we Haacht bezoeken om de echte plaats van stilstand 80 jaar na de feiten concreet te lokaliseren: https://www.knack.be/nieuws/belgie/moet-het-iconische-verzetsverhaal-over-transport-xx-in-boortmeerbeek-herschreven-worden-het-kan-bijna-niet-niet-hier-geweest-zijn/ En tot slot ook een opiniestuk van de overlevende getuige Simon Gronowski: https://www.standaard.be/opinies/simon-gronowski-die-zelf-op-de-trein-zat-de-tweede-aanval-op-het-20ste-konvooi-naar-auschwitz-is-wellicht-verzonnen/150063176.html
• De aanslag op het Twintigste Jodenkonvooi (deel 1): het historische verhaal 07.04.2026 59m

  Op 19 april 1943 deden drie jonge verzetsmannen het ondenkbare. Ze stopten een deportatietrein met Joden richting Auschwitz en lieten zeventien mensen ontsnappen. Wat gebeurde er die beruchte avond? En wie waren deze verzetsmensen? Elk vanuit hun eigen perspectief, bekijken Koen en Nico in detail wat er precies gebeurde tijdens die beruchte rit van het iconische 20ste konvooi. Meer weten? Er zijn diverse online teksten beschikbaar. Zoals: Een artikel op de website van de VRT: https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2018/04/19/75-jaar-geleden--unieke-reddingsactie-bij-jodentransport-in-boor/ Een artikel van Nico Wouters op www.belgiumwwII.be : https://www.belgiumwwii.be/nl/belgie-in-oorlog/artikels/19-april-1943-het-20ste-jodentransport.html Een artikel op de website van FARO: https://faro.be/erfgoeddag/nieuws/de-overval-op-het-xxe-konvooi En voor wie dieper wil graven: Aerts Koen, “Contre le Cinéma? The Attack on the Twentieth Convoy: a Plea for the Fictionalization of the Holocaust and the Hero”, in: Crahay Frédéric (ed.), Trains and the Holocaust. From a Symbol of Progress to a Genocidal Tool, Brussels, Auschwitz Foundation, 2023, pp. 63-74. Marion Schreiber & Jan Gielkens Jan, Stille rebellen: de overval op deportatietrein nr. 20 naar Auschwitz, Amsterdam/Antwerpen, 2001 Michiels Marc & Van den Wijnaert Mark, Het XXste transport naar Auschwitz, Antwerpen, 2012. Laurence Schram, Dossin. Wachtkamer van Auschwitz, Brussel, 2018. Weyssow Daniel, Struyven Jo & Baumann Roland, Paysages d'évasion du XXe convois, Bruxelles, 2023.
• Was het verzet in Vlaanderen zwakker dan in Franstalig België? 03.03.2026 37m

  Franstaligen stonden in het verzet en Vlamingen collaboreerden. Schrijver Hugo Claus zei ooit dat het verzet in Vlaanderen enkel bestond uit wat “vreemd mijnwerkersschorem”. Maar stond het verzet er echt zwakker en hoe valt dat te verklaren? Nico Wouters en Koen Aerts geven de recente cijfers en kijken kritisch naar de verklaringen. Nico en Koen zouden zichzelf niet zijn, als ze ook niet afkwamen met eigen hypothesen. En een herwaardering van de Kempen mag volgens Koen ook niet ontbreken. Hugo Claus had ongelijk! En leve het Kempisch Legioen! Meer informatie De themapagina 'verzet' van de website www.belgiumwwii.be biedt een rijkdom aan korte bijdragen over het verzet in België. Ook een handige online tekst, is het lemma 'verzet' in de Digitale Encyclopedie van de Vlaamse Beweging: https://devb.be/id/ter-000743  Een handige synthese van het verzet in België werd door Fabrice Maerten geschreven: "Het verzet. Antifascisme en patriottisme", in Mark Van den Wijngaert (dir.), België tijdens de Tweede Wereldoorlog, 2de uitgave, Antwerpen : Manteau, 2015, p. 207-264 Voor wie dieper wil graven, is het themanummer over het verzet van het Belgisch Tijdschrift voor Nieuwste Geschiedenis uit 2022 volledig toegankelijk,