News Albo Fake News

Episodes

• 
  Zmiana czasu faktycznie wpływa na nasz zegar biologiczny? 26.10.2026 22m

  Dziś pierwszy dzień, kiedy - po zmianie czasu na zimowy - większość z nas idzie do pracy. Tymczasem od kilku dni internet straszy zawałami, depresją i rozregulowanym snem, a inni przekonują, że jedna godzina nie ma żadnego znaczenia. W mediach społecznościowych ludzie polecają różne sposoby na poranne zmęczenie. Co rzeczywiście działa, a co tylko daje nam złudzenie, że odzyskamy energię? Wystarczy wyjść na kilkanaście minut na poranne światło, by pomóc zegarowi biologicznemu dostosować się do nowej godziny? Kawa wypita dziś rano pomoże nam szybciej przestawić mózg na czas zimowy? Po zmianie czasu lepiej nie ucinać sobie drzemki w ciągu dnia, nawet jeśli ledwo trzymamy się na nogach? Jak bardzo zmiana czasu rozregulowuje nasz mózg? To prawda, że organizm potrzebuje nawet dwóch tygodni, by przestawić się do nowego rytmu? Gościni: dr Aleksandra Domagalik-Pittner, Centrum Badań Mózgu Uniwersytetu Jagiellońskiego.
• 
  Fake newsy generowane przez AI na temat protestów we Francji 22.10.2026 23m

  Jak wideo i obrazy generowane przez sztuczną inteligencję tworzą fake newsy na temat demonstracji i aktów wandalizmu we Francji? To gotowa opowieść o migrantach, przemocy i państwie, które traci kontrolę? Mamy do czynienia z manipulacją, która ma zmienić nasz sposób myślenia o migracji? Kto zyskuje na tym, że francuskie protesty przedstawia się jako dowód na katastrofę migracyjną, nawet gdy konkretne historie są zmyślone np. przy użyciu narzędzi AI? Czy sztuczna inteligencja prowadzi nas do sytuacji, w której już nie ufamy żadnym obrazom? Jakie to może stwarzać zagrożenie np. dla debaty publicznej? Kto jak nie dać się zmanipulować? Gościni: prof. Katarzyna Bąkowicz, medioznawczymi, ekspertka ds. komunikacji, Uniwersytet SWPS.
• 
  Jak platformy społecznościowe reagują na zgłoszenia dotyczące szkodliwych treści? 21.10.2026 18m

  Analizujemy raport na temat tego, jak w pierwszym półroczu serwisy odnosiły się na sygnały dotyczące dezinformacji. Co potem dzieje się ze szkodliwymi treściami? Ile materiałów usunięto, a ile pozostało dostępnych mimo interwencji? Z czego wynika tak wysoki odsetek odrzuconych zgłoszeń i kto je weryfikuje? Dlaczego platformy tak często odmawiają reakcji na zgłaszane fejki? Dlaczego platformy usuwają pojedyncze treści, ale nie zatrzymują całego procederu? No i jak wytłumaczyć tę niespójność? System reagowania na dezinformację w praktyce nie działa? Co musi się zmienić, by zgłoszenie oszustwa na platformach społecznościowych rzeczywiście miało sens? Gościni: Izabela Jarka, ekspert Ośrodka Analizy Dezinformacji, NASK.
• 
  ZUS ostrzega przed płatnymi pośrednikami 20.10.2026 20m

  W internecie pojawiły się oferty firm, które proponują osobom z niepełnosprawnościami płatną pomoc w załatwieniu ZUS-owskiego świadczenia wspierającego. Problem w tym, że formalności nie trzeba załatwiać przez pośrednika. Mało tego, można to zrobić bezpłatnie. Jak dokładnie działa ten mechanizm oszustwa? Ile osób i jak zostało oszukanych? To nieuczciwa, ale legalna praktyka? Jeśli ktoś już podpisał taką umowę z nieuczciwym pośrednikiem albo ma podejrzenie, że został wprowadzony w błąd, co powinien zrobić? Wokół świadczenia wspierającego krąży sporo fałszywych informacji. Kto może je otrzymać i od czego zależy wysokość świadczenia? Gościni: Krystyna Michałek, Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
• 
  Kolejny deepfake o ukraińskich żołnierzach wysyłanych w kajdankach na front 19.10.2026 11m

  Niedawno dementowaliśmy filmik o tym, jak to rzekomo ukraińska żona nagrywa, jak jej męża siłą wysyłają na pierwszą linię frontu. Teraz ten sam fejk wraca, tylko w nowej wersji. Pytanie: dlaczego ta sama fałszywa opowieść wraca w nowej wersji, skoro poprzednią już zdemaskowano? Co tym razem widzimy na nagraniu? Po czym poznać, że ten krótki filmik to tak naprawdę wytwór sztucznej inteligencji? Jakie są dowody na użycie narzędzi AI? Skąd wzięło się to nagranie i jak daleko można prześledzić jego drogę, zanim trafiło do polskiego internetu? Skąd wiemy, że to fejk? Ten fake news wykorzystuje prawdziwy i kontrowersyjny temat tzw. busifikacji. To przykład, jak łatwo prawdziwe zjawisko połączyć z fałszywym obrazem i stworzyć przekaz, który wygląda wiarygodnie? I to się udało? Gościni: Marta Glanc, Demagog.
• 
  Dezorientacja klimatyczna. Polki i Polacy wobec dezinformacji klimatycznej w internecie 15.10.2026 15m

  Interesujemy się tematem dezinformacji klimatycznej? To temat rozgrzewający polską infosferę? Jak fake newsy o klimacie i energii wpływają na decyzje Polaków? Czy dziś większym zagrożeniem jest zaprzeczanie zmianom klimatu, czy dezinformacja, która przyznaje, że problem istnieje, ale podważa każde możliwe rozwiązanie? Jesteśmy w stanie scharakteryzować np. grupę przeciwników i zwolenników unijnej polityki klimatycznej? Dezinformacja klimatyczna osłabia bezpieczeństwo energetyczne, zaufanie społeczne i skuteczność działań państwa? Dlaczego mimo rosnącego dostępu do informacji, wciąż tak łatwo ulegamy przekazom zniekształcającym obraz rzeczywistości? Co może być skuteczną odpowiedzią na dezinformację klimatyczną? Gościni: dr Justyna Orłowska, Instytut Spraw Publicznych.
• 
  Gry internetowe wychowują sprawców ataków i odpowiadają za falę przemocy w szkołach? 14.10.2026 25m

  Czy gry i internet prowadzą do radykalizacji młodzieży? To uproszczenie, które niewiele wnosi czy wyjaśnia? Czy istnieją naukowe dowody, że granie w gry prowadzi do tak skrajnych czynów, jak ataki na szkolnym korytarzu? Co potwierdzają badania, a czego na ich podstawie powiedzieć nie wolno? Co tu jest manipulacją? Jak bardzo gry - czy szerzej internet - mogą odgrywać rolę w radykalizacji - np. przez gloryfikowanie sprawców, internetowe zamknięte grupy czy nagradzanie coraz bardziej szokujących zachowań? Gdzie kończy się fikcja, a zaczyna realne ryzyko? Gościni: Marta Witkowska - psycholożka i terapeutka, ekspertka ds. edukacji cyfrowej, NASK.
• 
  Jak informować o atakach w szkołach, by nie tworzyć fake newsów? 13.10.2026 18m

  W ostatnich dniach nastolatkowie opublikowali w sieci mnóstwo nagrań z groźbami śmierci. To wywołało lawinę alarmujących komentarzy na platformach społecznościowych. Policja i służby sprawdzają każdą niepokojącą sytuację, która może zagrażać bezpieczeństwu dzieci także w internecie. Jak odpowiedzialnie informować i ostrzegać, by nie nakręcać paniki i nie inspirować naśladowców? Czy kilka podobnych gróźb wystarczy, by mówić o zorganizowanej akcji lub radykalizacji młodzieży? Jak nie wpaść w pułapkę dezinformacji, gdy na platformach społecznościowych pojawiają się doniesienia o rzekomych wyzwaniach zachęcających do przemocy? Jakie są zasady odpowiedzialnego informowania? Gościni: Martyna Różycka, Kierownik Działu Reagowania na Nielegalne Treści w Internecie, Dyżurnet.pl.
• 
  Challenge "krwawy piątek" był fake newsem 12.10.2026 16m

  Służby sprawdzają każdą niepokojącą sytuację, która może zagrozić bezpieczeństwu dzieci i młodzieży w szkołach, szczególnie w ostatnich dniach, kiedy nastolatkowie masowo publikowali w sieci nagrania z groźbami śmierci. Jak odróżnić realne zagrożenie od spreparowanego fejka i nie dać się wciągnąć w spiralę paniki? Co dziś wiemy o groźbach publikowanych przez nastolatków, a co jest już internetową plotką i dezinformacją? Dlaczego młodzi ludzie publikują takie filmiki? Co konkretnie robi KidsAlert, gdy pojawia się alarmująca informacja o zagrożeniu w szkole? Jak weryfikują Państwo doniesienia i skąd słuchacze mają wiedzieć, że ostrzeżenie jest wiarygodne? Jak odróżnić realne zagrożenie od fałszywego alarmu, który błyskawicznie rozchodzi się wśród rodziców oraz zamkniętych grupach uczniów? Gość: Dominika Bucholc, rzecznik KidsAlert, ekspertka AI i strategii cyfrowej.
• 
  Dezinformacja po ataku 19-letniego nożownika w Ostrołęce 08.10.2026 20m

  Po ataku nożownika w Ostrołęce oraz niedawnym przypadku planowania zamachu na szkołę wracają pytania: czy cyfrowe środowisko, w którym dorastają dzieci, jest dziś odpowiednio bezpieczne? To sygnały alarmowe wskazujące na rosnące zagrożenia związane z funkcjonowaniem młodzieży w internecie? Kto powinien za to odpowiadać - rodzice, szkoła, państwo czy platformy, które zarabiają na uwadze najmłodszych? Jak obronić się przed dezinformacją i cyfrową manipulacją na te bulwersujące tematy? My - jako dorośli - oddaliśmy dzieciom dostęp do cyfrowego świata, którego jeszcze sami do końca nie rozumiemy? Jakie konkretnie zmiany regulacyjne są konieczne i czego powinniśmy uczyć młodych, by chronić ich przed zagrożeniami świata cyfrowego? Gość: Paweł Mrozek - Akcja Uczniowska, Instytut Praw Dziecka im. Janusza Korczaka.
• 
  Ukraiński skandal korupcyjny na 140 milionów dolarów w kartonach po lodówkach 07.10.2026 11m

  Scenariusz tego fake newsa jest prosty: podrobiony portal, film wygenerowany przez AI i sensacyjna historia, która miała udawać prawdziwe śledztwo. Jak łatwo dziś wyprodukować fałszywy skandal i sprawić, by wyglądał jak wiadomość z wiarygodnego źródła? Co z tej historii wydarzyło się naprawdę, a co zostało całkowicie wymyślone? Skąd wzięła się liczba 140 milionów dolarów i dlaczego autorzy fejka wybrali właśnie tak gigantyczną kwotę? Dlaczego w tej historii pojawiają się akurat kartony po lodówkach i napis "Dla Sługi Narodu"? Dlaczego fałszywy artykuł pojawił się w wersji anglojęzycznej? Celem tej dezinformacji byli nie tylko Ukraińcy, ale i zagraniczni odbiorcy? Ukraina ma problem z korupcją - prowadzone są tam postępowania antykorupcyjne. Dezinformacja wykorzystuje prawdziwy problem, by uwiarygodnić zmyśloną historię? Gość: Paweł Cymbor, FakeNews.pl.
• 
  Uwaga na fałszywe rabaty na paliwo! 06.10.2026 12m

  Weekend przyniósł kierowcom realne obniżki cen paliw, no i cyberprzestępcy natychmiast próbują się pod tę sytuację podpiąć. W sieci pojawiły się fałszywe reklamy "rabatów na paliwo". Jak rozpoznać taką pułapkę, zanim zamiast zaoszczędzić na tankowaniu, stracimy pieniądze? Dlaczego cyberprzestępcy tak chętnie podszywają się akurat pod znane sieci paliwowe? Co dokładnie dzieje się po kliknięciu w taką reklamę i w którym momencie zaczyna się oszustwo? Czy samo podanie danych karty na fałszywej stronie może wystarczyć do utraty pieniędzy? Co powinien zrobić kierowca, który już kliknął w reklamę, ale jeszcze nie podał żadnych danych? Stało się coś złego? A jeśli podejrzewany, że widoczna promocja na paliwo, to może być oszustwo, to gdzie możemy to zgłosić? Gość: Karol Bojke, specjalista ds. strategicznej komunikacji cyberbezpieczeństwa, CERT Polska.
• 
  Dezinformacja przed wyborami prezydenckimi w Brazylii 05.10.2026 14m

  Kilka godzin temu zakończyło się głosowanie w wyborach prezydenckich w Brazylii. Już wiemy, że zarówno Flávio Bolsonaro, jak i Luiz Inacio Lula da Silva - za trzy tygodnie - zmierzą się w drugiej turze. Ale warto przyjrzeć się kampanii, której towarzyszy fala politycznych fejków. Jeden z kandydatów chciał odebrać Matce Bożej status patronki kraju? Dlaczego właśnie Matka Boża stała się tak skutecznym narzędziem politycznej manipulacji i znalazła się w centrum kampanii wyborczej? Jak szybko ta fałszywa informacja przeszła drogę od internetowej plotki do poważnego sporu politycznego, medialnego czy prawnego? W jaki sposób dezinformacja próbowała wpływać na wyborców i jak dużą rolę w tej kampanii odegrała sztuczna inteligencja? Brazylijski Najwyższy Trybunał Wyborczy wprowadził jedne z najbardziej rygorystycznych na świecie przepisów regulujących użycie sztucznej inteligencji i technologii deepfake w kampaniach wyborczych. Gość: Andrzej Borowiak, korespondent zagraniczny, PAP.
• 
  Morskie farmy wiatrowe wywołują suszę... Jak zmanipulowano wyniki badań? 01.10.2026 25m

  Wiatraki wywołują suszę - taki wniosek obiegł internet, ale czy rzeczywiście wynika to z badań naukowych? Można uczciwie i wprost powiedzieć, że wiatraki wywołują suszę? Autorzy badań ostrzegają przed turbinami? Co naprawdę stwierdzono? Gdzie pojawia się manipulacja? Jak z rzetelnej publikacji naukowej powstał fejk? Jak wielkie farmy wiatrowe mogą wpływać na wiatr, temperaturę i opady? Czy obecna skala morskiej energetyki wiatrowej może odpowiadać za susze obserwowane dziś w Europie? Czego najczęściej dotyczy dezinformacja związana z prognozowaniem pogody? Gość: Michał Brennek - meteorolog i geograf, Zakład Fizyki Atmosfery, Instytut Geofizyki, Polska Akademia Nauk.
• 
  Kolejny gigantyczny wyciek danych. Co powinien zrobić każdy z nas? 30.09.2026 17m

  Niedawno doszło do wycieku danych medycznych, obejmujący potencjalnie miliony Polaków. Kilka dni temu zaatakowany został system przetwarzający dane pacjentów jednego z producentów oprogramowania dokumentacji medycznej. A wczoraj popołudniu wyciekły dane wrażliwe tysięcy firm popularnego serwisu do fakturowania online. Na pewno nie powinno do tego dojść. Ale co ja mogę z tym zrobić? Co dla zwykłego pacjenta, właściciela firmy, księgowego oznacza ta informacja tu i teraz? Czy po wcześniejszym wycieku powinniśmy zakładać, że nasze dane mogą być wykorzystane do kolejnych oszustw? Dane medyczne są wyjątkowo wrażliwe. Mamy się czego obawiać? Co cyberprzestępca może zrobić z informacją o naszych wizytach, lekach czy receptach? Jak sprawdzić, czy informacja o wycieku danych nie jest fejkiem, albo kolejną próbą wyłudzenia? Gość: Marcin Mazur, ekspert ds. cyberbezpieczeństwa, DAGMA Bezpieczeństwo IT.
• 
  Jak odróżnić realne zagrożenie od dezinformacji na temat bezpieczeństwa? 29.09.2026 24m

  Ostatni pożar w naziemnej bazie łączności satelitarnej Starlink pod Grójcem to sabotaż, przypadek czy celowe działanie? Zanim pojawiły się odpowiedzi, w sieci już zaczęły krążyć domysły i teorie. Podobne pytania rodziły, choćby niedawne wydarzenia: pożar fabryki komponentów do dronów w Skarżysku-Kamiennej oraz podejrzenia dotyczące ataków na wodociągi w Sopocie i Krakowie. Jak odróżnić realne zagrożenie od dezinformacji, która wykorzystuje strach, niepewność i brak pełnej wiedzy? Dlaczego właśnie informacje o zagrożeniu bezpieczeństwa tak łatwo stają się paliwem dla dezinformacji? Jak nie pomylić uzasadnionego podejrzenia z gotową fejkową teorią i jak uodpornić się na fejki dotyczące kwestii bezpieczeństwa? Gość: Sergiusz Parszowski - prezes i założyciel think tanku Obserwatorium Bezpieczeństwa.
• 
  Antyukraińska dezinformacja po zbrodni w Jarosławiu 28.09.2026 18m

  W Jarosławiu obywatel Ukrainy zaatakował nożem pięć osób, jedna z nich zmarła. Jak bardzo ta prawdziwa tragedia może stać się paliwem dla kolejnych fałszywych historii, budowania strachu i wrogości? Możemy spodziewać się jeszcze większej antyukraińskiej burzy w sieci? Prawdziwe zdarzenie, fałszywy szczegół, emocjonalny nagłówek i już mamy zupełnie inną, zmyśloną historię? Dlaczego w takich przekazach tak mocno eksponuje się narodowość sprawcy? Kiedy taka informacja przestaje być informacją, a staje się manipulacją? Co zrobić, by nie dać się wciągnąć w dezinformację i wzajemne podsycanie wrogości? Gościni: prof. Helena Chmielewska-Szlajfer - socjolożka z Akademii Leona Koźmińskiego.
• 
  Czy jedna składka ZUS wystarczy by cudzoziemiec otrzymywał polską emeryturę? 24.09.2026 14m

  Ostatnio ogromną popularność na platformach społecznościowych zyskał wpis o tym, że "obcokrajowcom wystarczy jedna składka ZUS, by dożywotnio otrzymywać polską emeryturę". Co naprawdę wynika z przepisów i skąd wziął się ten dezinformacyjny przekaz? Czy rzeczywiście wystarczy jedna składka, żeby obywatel Ukrainy czy Indii dostał polską emeryturę? Co w tej historii jest prawdą, a co zostało wyrwane z kontekstu? Skąd wziął się motyw "jednej składki" i dlaczego ta narracja tak dobrze niesie się na platformach społecznościowych? Gościni: Weronika Kiebzak, Demagog.
• 
  Gigantyczne pożary w Europie. To nie zmiany klimatu, a podpalacze? 23.09.2026 25m

  Podczas tegorocznego lata wielokrotnie słyszeliśmy o gigantycznych pożarach na południu i zachodzie Europy. I od razu pojawia się gotowa odpowiedź: to przez zmiany klimatu. Tymczasem twarde dane satelitarne i statystyki pokazują coś zupełnie innego. Czy zdanie "to nie klimat, tylko podpalacze" jest jeszcze opisem problemu, czy już przykładem dezinformacyjnego uproszczenia? Możemy uczciwie powiedzieć o rosnącym zagrożeniu pożarowym wprost związanym ze zmianami klimatu? Co mówią twarde dane Global Wildfire Information System o klimatycznym armagedonie i tegorocznej rekordowej fali pożarów w Europie? Prawdziwe informacje mogą być wykorzystywane do budowania fejków, że oto zmiany klimatu nie mają istotnego wpływu na skalę i gwałtowność pożarów w Europie? Gość: bryg. mgr inż. Tomasz Wiśniewski, Zastępca Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, Prezes Polskiego Towarzystwa Ekspertów Dochodzeń Popożarowych.
• 
  Czy strefy płatnego parkowania są tylko po to, by zarabiać na kierowcach? 22.09.2026 16m

  Rozszerzenie stref płatnego parkowania budzi wiele emocji. Część mieszkańców i internautów przerzuca się argumentami, że wcale nie chodzi o zwiększenie dostępności miejsc postojowych, a wprost o pieniądze. Co właściwie ma zmienić rozszerzenie tych stref: zwiększyć wpływy do budżetu czy sprawić, by łatwiej było znaleźć wolne miejsce? Co z argumentem "zabierają nam miejsca parkingowe, a potem każą za nie płacić"? Co w tym zdaniu jest faktem, a co fałszywym obrazem działania miasta? Strefa płatnego parkowania to: zachęta do korzystania z komunikacji miejskiej, ochrona mieszkańców danej dzielnicy czy wymuszenie rotacji samochodów? Czy rozszerzenie strefy może paradoksalnie ułatwić parkowanie, nawet jeśli będzie wiązało się to z nowymi opłatami? Gość: Jan Jakiel, Stowarzyszenie Siskom.