Tłoczone z danych

Tłoczone z danych

GRAPE
Country Poland
Genres Science
Language PL
Episodes 110
Latest 13.11.2026

Podcast GRAPE. Odpowiedzi tłoczymy z danych wraz z najlepszymi ekonomistkami i ekonomistami. Rozmawiamy o tym, czy w Polsce skończyło się bezrobocie. Przyglądamy się, komu źle zrobiło 500+. Szukamy cudownej broni do walki z długiem państwa. Ujawniamy prawdę o nierównościach w Polsce. Zdradzamy kim był kapitan Nemo i co ma wspólnego z polską prywatyzacją? I dużo, dużo więcej. Nową porcję wiedzy ekonomicznej dostarczamy co tydzień w piątkowe poranki. Zapraszają: Joanna Tyrowicz & Patrycja Maciejewicz.

Episodes

  • Dlaczego rzucamy studia? | Sylwia Roszkowska
    Dlaczego rzucamy studia? | Sylwia Roszkowska 13.11.2026 1h 3m
    Po licencjacie aż 30-50% studentów mówi uczelniom „dziękuję”. Czy rezygnacja z magisterki to porażka czy chłodna kalkulacja? Z danych tłoczy Sylwia Roszkowska (Uniwersytet Łódzki). Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Polityka Insight) i Joanna Tyrowicz (GRAPE).Co sprawia, że młodzi ludzie coraz rzadziej sięgają po magisterium? Dekadę temu po licencjacie edukację kończyło zaledwie 10% absolwentów, dziś na kierunkach ścisłych i humanistycznych z uczelni znika nawet połowa rocznika. Czy chodzi o brak ambicji? A może to wcale nie jest negatywne zjawisko? Czy rynek pracy w Polsce wymaga jeszcze tytuł...
  • Czy żyjemy w merytokracji? | Kamil Wyszkowski [rebroadcast]
    Czy żyjemy w merytokracji? | Kamil Wyszkowski [rebroadcast] 06.11.2026 1h 12m
    Czy to, co sprawiedliwe, jest też opłacalne? Czym w ogóle jest sprawiedliwość społeczna? Czy sprawiedliwie znaczy równo? Co mówi na ten temat agenda ONZ, a co nauka? Czy można dojść do tych samych wniosków, wychodząc z różnych założeń? Jak budować sprawiedliwość społeczną w zglobalizowanym świecie? O tym rozmawiamy z Kamilem Wyszkowskim z UN Global Compact Network Poland. Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Polityka Insight) & Joanna Tyrowicz (GRAPE).Które wartości są dla nas uniwersalne? Czy sprawiedliwość społeczna jest jedną z nich? Czy ważne dla nas wartości powinny mieć odzwierciedlenie w p...
  • Oszczędzanie na emeryturę: czy potrzebujemy przymusu? | Tomasz Sulka
    Oszczędzanie na emeryturę: czy potrzebujemy przymusu? | Tomasz Sulka 30.10.2026 57m
    Czy na emeryturę naprawdę nie oszczędzamy dlatego, że zarabiamy za mało? Okazuje się, że nawet wysokie dochody nie gwarantują oszczędności – kluczowe mogą być psychologia, automatyczne oszczędzanie i sposób zaprojektowania systemu emerytalnego. Z danych tłoczy Tomasz Sulka (Uniwersytet Humboldta). Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Polityka Insight) i Joanna Tyrowicz (GRAPE).W tym odcinku podcastu GRAPE | Tłoczone z danych rozmawiamy z Tomaszem Sulką z Uniwersytetu Humboldta w Berlinie o tym, dlaczego tak trudno myśleć o pieniądzach, których potrzebować będziemy dopiero za 20, 30 czy 40 lat. Pr...
  • Czy da się przewidzieć rewolucję? | Kacper Nosarzewski [rebroadcast]
    Czy da się przewidzieć rewolucję? | Kacper Nosarzewski [rebroadcast] 23.10.2026 1h 4m
    Skąd możemy wiedzieć, co się wydarzy w przyszłości? Jak się ją prognozuje? Jaka jest trafność przewidywań ekspertów? Dlaczego jedne prognozy się sprawdzają, a inne nie? Czy da się przewidzieć rewolucję? Skąd możemy wiedzieć, jak nowa technologia wpłynie na naszą rzeczywistość? Czy liderzy kształtują naszą przyszłość? Skąd rządy, ministerstwa, agencje czy inwestorzy mogą wiedzieć w co inwestować miliardy dolarów? Oraz jakie są mocne i słabe strony studiów nad przyszłością? Jak na te pytania odpowiadają ekonomiści, a jak progności? Z danych tłoczy futurolog Kacper Nosarzewski. Zaprasza Joanna Ty...
  • Jak się w Polsce walczy z ubóstwem? | Adam Suraj
    Jak się w Polsce walczy z ubóstwem? | Adam Suraj 16.10.2026 1h 3m
    Czy trzeba być bogatym krajem, by nie mieć ubóstwa? Czy w dwudziestej gospodarce świata wypada mówić, że nie wychodzi nam eliminacja tego zjawiska? Czyją twarz ma ubóstwo w Polsce? I dlaczego wśród rodzin wielopokoleniowych ryzyko ubóstwa jest tak wysokie? Z danych tłoczy Adam Suraj. Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Polityka Insight) i Joanna Tyrowicz (GRAPE).Rozmawiamy z Adamem Surajem o najnowszej odsłonie badań GRAPE nad ubóstwem w Polsce. Przyglądamy się temu, co właściwie oznacza bycie ubogim i na ile potrafimy to zjawisko zmierzyć. Granice ubóstwa są umowne, a różne wskaźniki odpowiadaj...
  • Kto płaci za inflację? | Michał Brzoza-Brzezina
    Kto płaci za inflację? | Michał Brzoza-Brzezina 09.10.2026 54m
    Jak inflacja, stopy procentowe i decyzje banku centralnego tworzą niewidzialne transfery? Kto na nich zyskuje: młodzi kredytobiorcy, starsi oszczędzający, pracownicy czy przedsiębiorcy? Z danych tłoczy Michał Brzoza-Brzezina (SGH). Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Polityka Insight) i Piotr Żoch (GRAPE).Jak modele makroekonomiczne pozwalają zobaczyć to, czego nie widać w prostych statystykach: kto naprawdę płaci za inflację, komu pomaga luźna polityka pieniężna i dlaczego brak decyzji banku centralnego też może być decyzją? To rozmowa o tym, jak działa polityka pieniężna, jak globalne szoki go...
  • Czy klasa średnia w Polsce ma gdzie mieszkać? | Adam Czerniak
    Czy klasa średnia w Polsce ma gdzie mieszkać? | Adam Czerniak 02.10.2026 1h 10m
    Czy w Polsce naprawdę brakuje mieszkań, czy raczej nie umiemy ich dobrze dopasować? I dlaczego problem dotyczy nie tylko najbiedniejszych, ale też klasy średniej? Z danych tłoczy Adam Czerniak (SGH). Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Polityka Insight) i Joanna Tyrowicz (GRAPE). W tym odcinku rozmawiamy jednym z najgłośniejszych pojęć w debacie o mieszkalnictwie: luce czynszowej. Adama Czerniaka pytamy, dlaczego wpada w nią aż 35% gospodarstw domowych w Polsce? Czemu najbardziej narażeni są samodzielni rodzice i rodziny wielodzietne? Czy praca i regularne dochody wystarczą na zaspokojenie potrz...
  • Czy rozwój AI może nas zabić? | Jakub Growiec
    Czy rozwój AI może nas zabić? | Jakub Growiec 25.09.2026 55m
    Rozwój technologiczny miał dawać nam więcej dobrobytu, ale może też odebrać nam kontrolę nad przyszłością. Czy sztuczna inteligencja stanie się kolejnym wielkim skokiem cywilizacyjnym, czy technologią, której nie będziemy już w stanie zatrzymać? Z danych tłoczy Jakub Growiec. Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Polityka Insight) i Piotr Żoch (GRAPE).Przez 200 tysięcy lat ludzkość przechodziła kolejne rewolucje: poznawczą, rolniczą, przemysłową i cyfrową. Każda zwiększała nasze możliwości, ale każda przynosiła też skutki uboczne, których wcześniej nie potrafiliśmy przewidzieć. Paradoks polega na...
  • Architekci Gospodarki: Milton Friedman
    Architekci Gospodarki: Milton Friedman 21.08.2026 26m
    Milton Friedman wszedł do ekonomii z prostym, ale niewygodnym pytaniem: czy polityka gospodarcza naprawdę działa tak, jak zakładają jej autorzy?W tym odcinku przyglądam się ekonomiście, który przywrócił pieniądz do centrum debaty, zakwestionował trwały kompromis między inflacją a bezrobociem i pokazał, jak ważne są oczekiwania ludzi. Opowiadam o monetaryzmie, hipotezie dochodu permanentnego, krzywej Phillipsa, opóźnieniach polityki pieniężnej oraz o jego sceptycyzmie wobec prób precyzyjnego sterowania koniunkturą.Ale Friedman to nie tylko inflacja i banki centralne. W odcinku pojawiają się też...
  • Architekci Gospodarki: Friedrich August von Hayek
    Architekci Gospodarki: Friedrich August von Hayek 14.08.2026 25m
    Podczas wykładu noblowskiego Friedrich Hayek mówił o „pretensji wiedzy”. Jego zdaniem największe szkody pojawiają się wtedy, gdy ograniczoną wiedzę przedstawiamy jako pewność i na jej podstawie próbujemy szczegółowo sterować złożonym systemem. I właściwie ta myśl spina sporą część jego ekonomii. Hayek przekonywał, że wiedza potrzebna do podejmowania decyzji jest rozproszona między milionami ludzi, a ceny pozwalają wykorzystywać ją bez konieczności tworzenia jednego centralnego planu.W najnowszym odcinku „Architektów gospodarki” opowiadam o jego sporze z Keynesem, teorii cyklu koniunkturalnego,...
  • Architekci Gospodarki: John M. Keynes
    Architekci Gospodarki: John M. Keynes 07.08.2026 26m
    Czy gospodarka zawsze sama wraca do równowagi? Co zrobić, gdy ludzie chcą pracować, firmy mogłyby produkować, a jednak inwestycje zamierają, popyt spada i kryzys trwa latami?W nowym odcinku serii „Architekci gospodarki” przyglądamy się sylwetce Johna M. Keynesa, ekonomisty, który zakwestionował przekonanie, że wystarczy obniżyć płace, ceny i stopy procentowe, by rynek automatycznie powrócił do pełnego zatrudnienia.W odcinku pochylamy się też nad efektywnym popytem, paradoksem oszczędzania, mechanizmem mnożnika, pułapką płynności oraz roli państwa w przerywaniu spirali kryzysu. I stawiamy pytan...
  • Architekci Gospodarki: Joseph Schumpeter
    Architekci Gospodarki: Joseph Schumpeter 03.08.2026 27m
    Według znanej anegdoty Joseph Schumpeter miał wyznaczyć sobie trzy cele: zostać najlepszym ekonomistą na świecie, najlepszym jeźdźcem w Austrii i najlepszym kochankiem w Wiedniu. Podobno udało mu się osiągnąć dwa z nich, ale nigdy nie wyjaśnił które.W nowym odcinku serii „Architekci gospodarki” poznajemy ekonomistę, który pokazał kapitalizm jako proces nieustannej zmiany. To właśnie z jego dorobkiem kojarzymy dziś przedsiębiorcę wprowadzającego nnowację jako motor rozwoju oraz słynną twórczą destrukcję. W tej historii przyglądamy się temu, czym różni się innowacja od samego wynalazku, dlaczego...
  • Architekci Gospodarki: Alfred Marshall
    Architekci Gospodarki: Alfred Marshall 24.07.2026 25m
    Skąd właściwie bierze się cena? Dlaczego jedne podwyżki niemal nie zmieniają naszych zakupów, a inne natychmiast kierują nas do konkurencji? I dlaczego pierwsza szklanka wody smakuje lepiej niż trzecia?W nowym odcinku serii „Architekci gospodarki” opowiadamy o Alfredzie Marshallu, ekonomiście, który uporządkował język współczesnej mikroekonomii. To właśnie z jego dorobkiem kojarzymy dziś analizę podaży i popytu, cenę równowagi, elastyczność, nadwyżkę konsumenta, korzyści skali oraz podział na krótki i długi okres.To również odcinek o ekonomii rozumianej nie tylko jako nauka o pieniądzach i bog...
  • Architekci Gospodarki: Karol Marks
    Architekci Gospodarki: Karol Marks 17.07.2026 26m
    W trzecim odcinku serii Architekci gospodarki przenosimy się do XIX-wiecznej Europy - świata wielkich fabryk, gwałtownej industrializacji i rosnących napięć społecznych. To właśnie w tej epoce swoje idee formułuje Karol Marks, jeden z najbardziej wpływowych i jednocześnie najbardziej kontrowersyjnych myślicieli w historii ekonomii.W odcinku poznacie jego drogę od filozofii i dziennikarstwa do analizy kapitalizmu, rolę Engelsa w życiu Marksa, teorię wartości dodatkowej, konflikt klasowy, czy pojęcie alienacji. Przyglądamy się też temu, jak Marks rozumiał wyzysk i dlaczego uważał, że kapitalizm...
  • Architekci Gospodarki: David Ricardo
    Architekci Gospodarki: David Ricardo 10.07.2026 25m
    Tętniący życiem Londynu przełomu XVIII i XIX wieku - świat giełdy, finansów i rodzącego się kapitalizmu. To właśnie tam poznajemy Davida Ricardo, człowieka, który nie był ani profesorem, ani akademikiem, a mimo to stworzył jedne z najważniejszych teorii w historii ekonomii.W audycji poznajemy jego drogę od maklera giełdowego, który dorobił się fortuny, do jednego z najbardziej wpływowych myślicieli ekonomicznych. Przyglądamy się jego analizie podziału dochodu między klasy społeczne, teorii renty gruntowej, roli płac i zysków oraz temu, dlaczego wzrost gospodarczy nie zawsze jest procesem harmo...
  • Architekci Gospodarki: Adam Smith
    Architekci Gospodarki: Adam Smith 05.07.2026 25m
    Wyobraźcie sobie XVIII-wieczną Szkocję. Portowe miasteczko, w którym słońce szybko chowa się za horyzont. Nad wodą unosi się mgła, która wdziera się w drewniane nabrzeża. Statki wracają z dalekich podróży. W takim świecie rodzi się człowiek, którego świat później uzna za ojca nowoczesnej ekonomii. To właśnie Adam Smith. Czy naprawdę był tylko apostołem wolnego rynku i „niewidzialnej ręki”, czy raczej myślicielem, który próbował zrozumieć, jak powstaje ład gospodarczy? W premierowym odcinku pochylamy się nad jego drogą od filozofii moralnej i przyjaźni z Davidem Hume’em, przez podróże po Europi...
  • Ekonometria, czyli kto ma rację
    Ekonometria, czyli kto ma rację 17.06.2026 27m
    Wyższa cena zmniejsza popyt, edukacja podnosi zarobki, stopy procentowe wpływają na inflację, a dobre instytucje sprzyjają rozwojowi. Skąd ekonomiści wiedzą, że to prawda? I jak sprawdzają, czy jeden czynnik rzeczywiście wpływa na drugi, a nie tylko występuje obok?Tym razem na warsztat bierzemy ekonometrię jako jedno z najważniejszych narzędzi współczesnej ekonomii. To dzięki niej ekonomiści próbują przejść od teorii do danych, od intuicji do pomiaru i od ciekawej opowieści do empirycznej weryfikacji.Dowiemy się, dlaczego dane nie mówią same za siebie, czym jest model ekonometryczny, jak dział...
  • Majchrowska | Dyplom się już nie opłaca?
    Majchrowska | Dyplom się już nie opłaca? 12.06.2026 56m
    Ile dziś wartjest dyplom wyższej uczelni? Czy studia w Polsce wciąż zwiększają zarobki, czypremia za wykształcenie systematycznie maleje? Zapraszają: Patrycja Maciejewicz(Gazeta Wyborcza) i Joanna Tyrowicz (GRAPE). W rozmowie z Aleksandrą Majchrowską analizujemy,jak zmienia się wycena dyplomu na polskim rynku pracy, dlaczego różnice płacmiędzy absolwentami a osobami bez studiów maleją oraz jak wpływają na to płacaminimalna, struktura gospodarki i cyfryzacja.Czy rynek pracy jest w stanie wchłonąć blisko 300tysięcy nowych absolwentów rocznie? Czy uczelnie powinny kształcić wąskozawodowo, czy roz...
  • Nierówności, czyli jak dzieli się dobrobyt
    Nierówności, czyli jak dzieli się dobrobyt 10.06.2026 25m
    Nie każda nierówność jest widoczna na pierwszy rzut oka. Czasem kryje się w nieopłaconym rachunku, braku własnego pokoju do nauki albo w tym, że jedna osoba dziedziczy mieszkanie, a druga zaczyna dorosłość od czynszu, kredytu i dużej dozy niepewności.Dlatego dziś przyglądamy się temu, jak naprawdę dzieli się dobrobyt. Wyjaśniamy, czym różnią się nierówności od ubóstwa, dlaczego dochód nie jest tożsamy z majątkiem i dlaczego sam wzrost gospodarczy nie wystarczy, jeśli jego owoce trafiają głównie do wybranych grup.Poznajmy takie pojęcia jak współczynnik Giniego, ubóstwo relatywne, minimum egzyst...
  • Kubicki | Więźniowie czwartego piętra
    Kubicki | Więźniowie czwartego piętra 05.06.2026 43m
    Polska szybko się starzeje. Czy nasz system opiekidługoterminowej jest gotowy na rosnącą liczbę osób w wieku 80 i 90 lat? I czy w przyszłości godną starość będzie można sobie po prostu kupić? Zaprasza: Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza). Kim są więźniowie czwartegopiętra? W rozmowie z Pawłem Kubickim analizujemy skutki kryzysu demograficznegodla rynku pracy, systemu emerytalnego oraz opieki społecznej i zdrowotnej. Cosię stanie, gdy liczba osób w wieku poprodukcyjnym przewyższy liczbępracujących? Jak połączyć ochronę zdrowia z pomocą społeczną, by stworzyćsprawny system wsparcia seniorów?R...

Popular in

The podcast also appears in the podcast charts of these countries.