Χίλιες και μία λέξεις, με τον Πάνο Δημάκη

Χίλιες και μία λέξεις, με τον Πάνο Δημάκη

pod.gr
Country Greece
Language EL
Episodes 95
Latest 06.11.2026

Το «Χίλιες και μία λέξεις» είναι ένα podcast που εξερευνά την ελληνική γλώσσα, αποκαλύπτοντας την προέλευση και τις συνδέσεις μεταξύ λέξεων. Ο Πάνος Δημάκης αναλύει πώς λέξεις όπως «περιβόλι», «βέλος» και «εμβόλιο» σχετίζονται μεταξύ τους, και τι κοινό έχουν η «αίθουσα» με την Αιθιοπία και τον Αίσωπο. Κάθε επεισόδιο αποκαλύπτει απροσδόκητες διασυνδέσεις, κάνοντας τους ακροατές να εκτιμήσουν βαθύτερα την ελληνική γλώσσα.

Episodes

  • Ο φόβος φυλάει τα έρμα
    Ο φόβος φυλάει τα έρμα 06.11.2026 19m
    Αν φοβαστε τον ίσκιο σας, αν κοψοχολιάζεστε ή αν είστε ατρόμητοι, ένα επεισόδιο για τις λέξεις του φόβου. Τι σχέση έχει το δέος με την άδεια, ο Φρίξος με τη φρίκη, το τρέμουλο με τον τρόμο. Και τι σημαίνει η τέλεια λέξη δεινολεχής, που σίγουρα θα ενδιαφέρει τους παντρεμένους;
  • Αν έχεις τύχη διάβαινε
    Αν έχεις τύχη διάβαινε 23.10.2026 19m
    Ένα επεισόδιο αφιερωμένο στην τύχη, την έμπνευση, το παιχνίδι, τις μαντεψιές αλλά γιατί όχι, και στο κέρδος. Πώς συνδέονται οι Τρεις Μοίρες με το λαχείο και το ληξιαρχείο; Είναι αλήθεια ότι το παίζω μάς ήρθε από το παιδί και το μαντείο από τη μανία; Κι ότι υπήρχε μέθοδος πρόβλεψης του μέλλοντος με το όνομα λεκανομαντεία;
  • Αυτό να λέγεται
    Αυτό να λέγεται 16.10.2026 19m
    Ένα από τα πιο σημαντικά ρήματα σε κάθε λέξη είναι το λέω. Τέσσερα χρόνια ανέβαλλα να μιλήσω για αυτό αλλά ήρθε η ώρα για άλογα και λογικά, για έπη και θεσπέσια, για αμετροέπειες και παραλογισμούς και πάμπολλες άλλες λέξεις που γεννάει το λέγω.
  • Πόσες λέξεις χωράει ένας αριθμός;
    Πόσες λέξεις χωράει ένας αριθμός; 02.10.2026 20m
    Έντεκα σημαδάκια με μια τεράστια δύναμη. Από τα αρχαία χρόνια οι αριθμοί ρυθμίζουν το σύμπαν αλλά μας δίνουν και υπέροχες λέξεις όπως την τρίαινα, το τέθριππο, την πεμπτουσία, το δεκανίκι και τον αποδεκατισμό. Αν σας αρέσουν οι λέξεις και οι αριθμοί, χτυπήσατε Τζάκσον!
  • Το θαραπάηκα!" - Τα ιδιώματα Κεφαλονιάς και Ιθάκης με τη Μαρία Μπεκατώρου
    Το θαραπάηκα!" - Τα ιδιώματα Κεφαλονιάς και Ιθάκης με τη Μαρία Μπεκατώρου 18.09.2026 1h 5m
    Ο γλωσσικός πλούτος των Επτανήσων είναι σκέτη μαγεία. Ταξιδεύουμε στο ιδίωμα της Κεφαλλονιάς και της Ιθάκης με ξεναγό την αγαπημένη Κεφαλονίτισσα της Ελλάδας, τη Μαρία Μπεκατώρου! Αν ήταν να σωθεί μια λέξη και μόνο από τα Κεφαλονίτικα, η Μαρία θα έσωζε το κουσουμάρω. Τι να σημαίνει άραγε; Ετοιμαστείτε για μια γλώσσα... τραγουδιστή!
  • Μήνας μπαίνει, μήνας βγαίνει
    Μήνας μπαίνει, μήνας βγαίνει 04.09.2026 19m
    Μπήκε ο Σεπτέμβρης, ο έβδομος μήνας του έτους; Ο έβδομος; Μα τι λέω; Εκτός κι αν κάτι άλλο κρύβεται πίσω από αυτό... Μήπως η ετυμολογία μάς αποκαλύπτει πράγματα που δεν ξέραμε για τους μήνες; Ποιος ρωμαϊκός θεός μάς έδωσε τον Ιανουάριο και ποιος τον Μάρτιο; Τι σχέση έχει ο Απρίλης με το άνοιγμα και πού κολλάει η μάνα του Ερμή με το ημερολόγιο; Καλό φθινόπωρο με ένα επεισόδιο αφιερωμένο στους μήνες!
  • Να ζήσεις λεξούλα και χρόνια πολλά
    Να ζήσεις λεξούλα και χρόνια πολλά 31.07.2026 13m
    Φτάσαμε τα 100 επεισόδια και το γιορτάζουμε με ένα επεισόδιο εξαιρετικά αφιερωμένο στα γενέθλια! Γιορτές, κεράκια και τούρτες: ποια η ετυμολογία τους; Πόσο μαγική είναι η ρίζα της λέξης διασκεδάζω και από πού πήραμε το πάρτυ αλλά και το κέφι; Το τελευταίο επεισόδιο της σεζόν είναι εορταστικό! Καλό καλοκαίρι σε όλους!
  • Χάϊ Τεκ
    Χάϊ Τεκ 17.07.2026 16m
    Ένα επεισόδιο αφιερωμένο στα τεχνολογικά γκάτζετ: ποια είναι η φοβερή ετυμολογία της λέξης μηχανή αλλά και του καλωδίου, του τάμπλετ, της πρίζας και της μπαταρίας; Ποια η σχέση ανάμεσα στον αμήχανο και τον μηχανορράφο. Και τέλος, ξέρετε από πού πήρε το όνομά του τo Bluetooth;
  • Όσα φέρνει η ώρα δεν τα φέρνει ο χρόνος
    Όσα φέρνει η ώρα δεν τα φέρνει ο χρόνος 03.07.2026 16m
    Αιώνας, έτος, χρονιά, μήνας, ώρα, λεπτό. Ένα επεισόδιο αφιερωμένο στον αδυσώπητο χρόνο που κυλά αέναα. Πως συνδέεται ο αιώνας με το νυν και αεί αλλά και η ώρα με τον... ωραίο; Ή το στίγμα με τη στιγμή και τα λέπια με τα λεπτά; Μάθετε την ετυμολογία του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντος σ' ένα επεισόδιο που αψηφά τις χιλιετίες!
  • Ορκίζομαι να είπω την αλήθεια
    Ορκίζομαι να είπω την αλήθεια 19.06.2026 17m
    Δύο συγκλονιστικά ρήματα στο σημερινό επεισόδιο, το όλλυμι (χάνω) και το όμνυμι (ορκίζομαι). Τι σχέση έχει ο εξώλης και προώλης με τα απωλεσθέντα αντικείμενα και από πού κι ως πού η κάθειρξη είναι από την ίδια ρίζα με τον όρκο; Τι σημαίνει η φοβερή φράση "έρκος οδόντων" και πώς συνδέεται ο όλεθρος με το απολωλός πρόβατο;
  • Έναν μύθο θα σας πω
    Έναν μύθο θα σας πω 05.06.2026 18m
    Αγαπάτε τη μυθολογία: το αποδείξατε στο παρελθόν, οπότε ιδού η ετυμολογία λέξεων από λιγότερο διάσημους μύθους. Δηιάνειρα, Πύραμος και Θίσβη, Ηχώ και Μελέαγρος αποκαλύπτουν την ιστορία τους και μας λένε τι σχέση έχει το αλείφω με το αγγλικό life, το σαγηνεύω με τα δίχτυα, τα βιβλία με τα τομάρια και το λερώνω με τα χταπόδια!
  • Εάλω η πόλις
    Εάλω η πόλις 22.05.2026 18m
    Πριν 573 χρόνια, τέτοιες μέρες, λένε πως ακούστηκε στην Κωνσταντινούπολη η σπαρακτική κραυγή «Εάλω η Πόλις», η Πόλη κυριεύθηκε. Αυτό το «εάλω» θα είναι η αφορμή για το σημερινό επεισόδιο, μιας και τα ρήματα αιρώ και αλίσκομαι του «εάλω» μάς δίνουν πληθώρα λέξεων, όπως διαίρεση, είλωτας, εξαιρετικός και κατανάλωση!
  • Τα λουλούδια στην κυρία από μένα
    Τα λουλούδια στην κυρία από μένα 08.05.2026 18m
    Η άνοιξη είναι η εποχή των λουλουδιών και η κατάλληλη περίοδος για ένα επεισόδιο αφιερωμένο σε αυτά. Τι σχέση έχουν οι γλαδιόλες με τον Ράσελ Κρόου ή οι ορχιδέες με το αντρικό αναπαραγωγικό σύστημα; Επίσης πώς συνδέονται οι μαργαρίτες με τα μαργαριτάρια και ποιος ήταν τέλος πάντων ο Υάκινθος; Ένα ευωδιαστό επεισόδιο πέρα ως πέρα.
  • Ε φται εφτός, εφτή φται: το ιδίωμα της Χίου
    Ε φται εφτός, εφτή φται: το ιδίωμα της Χίου 24.04.2026 1h 1m
    Ένα γλωσσικό ταξίδι στο μυρωδάτο νησί της Χίου. Μαστίχα, εσπεριδοειδή, κάστρα, αρχοντικά, θάλασσες και ιστορία που εκφράζεται μέσα από το τραγουδιστό ιδίωμα του νησιού που έχει πολλές επιρροές. Με οδηγό μου τη Χιώτισσα Υρώ Μανέ, θα μάθουμε πολλά για αυτόν τον ευλογημένο τόπο και τη γλώσσα του.
  • Τρώγοντας έρχεται η όρεξη
    Τρώγοντας έρχεται η όρεξη 09.04.2026 17m
    Τι πιο ιερό από το φαγητό και ειδικά το πρωινό, το πρώτο γεύμα της ημέρας. Γάλα, μέλι, τυρί, καφές, βούτυρο, ψωμί αλλά και λάδι, αλάτι, πιπέρι και ελιές μας αφηγούνται τη συναρπαστική ετυμολογία τους. Τι σχέση έχουν οι φρυγανιές με τις φρυκτωρίες αλλά και το αλάτι με τον μισθό; Αυτά και πολλά άλλα γλωσσικά θαύματα στο επεισόδιο αυτό.
  • Όπου τέχνη κι όνομα
    Όπου τέχνη κι όνομα 27.03.2026 24m
    Ο καθένας μας κουβαλάει ένα επώνυμο για μια ζωή ολόκληρη. Ενίοτε δεν έχουμε κάτσει ποτέ να σκεφτούμε αν αυτό το επίθετο σημαίνει κάτι! Και πολλές φορές δεν είναι παρά ένα επάγγελμα! Τερζής είναι ο ράφτης, Καζαντζίδης αυτός που φτιάχνει καζάνια και Δεμερτζής ο σιδεράς. Γιατί η μισή Ελλάδα λέγεται Παπαδόπουλος και είναι αλήθεια ότι Σημίτης είναι ο κουλουρτζής;
  • Ύπνε που παίρνεις τα παιδιά
    Ύπνε που παίρνεις τα παιδιά 13.03.2026 18m
    Ένα επεισόδιο για τον ύπνο που θα σας κρατήσει ξύπνιους! Κρεβάτια, μαξιλάρια και σεντόνια βρίσκουν την ετυμολογία τους. Είναι αλήθεια ότι η νάρκη είναι στην πραγματικότητα ψάρι κι ότι η μορφίνη πήρε το όνομα από τον θεό των ονείρων, τον Μορφέα; Και ποια είναι η απίστευτη σχέση των λέξεων λεχώνα και λοχαγός;
  • Πάει, του στριψε η βίδα
    Πάει, του στριψε η βίδα 27.02.2026 15m
    Ένα επεισόδιο όπου όλα γύρω μου γυρίζουν αφού το ρήμα μας είναι το στρέφω και τα συνώνυμά του! Τι σχέση έχει ο στραβός με τον διεστραμμένο και πώς συνδέεται η λόξα με τη διαστρέβλωση. Μάθετε επίσης για τις φοβερές γραφές βουστροφηδόν και ελικηδόν.
  • Από κουνούπι καναπές: Τα αντιδάνεια
    Από κουνούπι καναπές: Τα αντιδάνεια 13.02.2026 21m
    Μπάνιο, μπουτίκ, μπουντρούμι, γκλάμουρ: λέξεις που κάνουν μπαμ ότι είναι ξενόφερτες. Μα έλα που είναι ελληνικότατες. Δεν μοιάζουν, θα πείτε... Ίσως γιατί είναι αντιδάνεια, λέξεις που πήραν οι ξένοι από τα ελληνικά και τις δανειστήκαμε ξανά εμείς εμφανώς αλλοιωμένες. Τι σχέση έχει το ζαμπόν με την καμπύλη, ο Χριστός με την κρέμα και το γκάζι με το χάος; Ελάτε να δούμε μαζί!
  • Που σε πονεί και που σε σφάζει
    Που σε πονεί και που σε σφάζει 30.01.2026 21m
    Η γρίπη έχει έξαρση και τι καλύτερο να ξορκίσεις μια ασθένεια από το να ξέρεις την προέλευση του ονόματός της! Περί πόνου και αρρώστιας το επεισόδιο, αλλά τι φοβερά γλωσσικά ταξίδια... Πώς συνδέεται το αναλγητικό με τη νοσταλγία και ο πόνος με την πείνα; Ο ίλιγγος με τον έλικα και ο τυφώνας με τον τυφλό; Και βέβαια, η συγκλονιστική ετυμολογία της λέξης χάπι.

Popular in

The podcast also appears in the podcast charts of these countries.