Ondertussen in de kosmos

Episodes

• 
  Maken chatbots ons dommer? 02.11.2026 23m

  In korte tijd zijn mensen massaal generatieve AI gaan gebruiken. Voor het eerst beginnen wetenschappers nu te zien wat dat doet met onze hersenen en prestaties. Maken chatbots ons lui en dom? Of kun je chatbots zo inzetten dat ze je juist slimmer maken? Met AI-redacteur Laurens Verhagen en redacteur psychologie&brein Kaya Bouma.Lees hier het Volkskrant-artikel van Kaya Bouma en Laurens Verhagen. Bekijk hier de video op YouTube. Presentatie: Tonie MuddeMontage: Josefien OvereemEindredactie: Julia van Alem, Corinne van DuinSee omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Een radicaal nieuwe kijk op de hersenschudding 26.10.2026 23m

  Bij een valpartij tijdens het fietsen liep Volkskrant-journalist Aimée Kiene een hersenschudding op, een letsel waar alleen al in Nederland jaarlijks 100 duizend mensen mee te maken krijgen. 'Doe rustig aan, niet te snel weer beginnen!' zeiden vrienden en kennissen tegen haar. En lang was het advies inderdaad om het brein na een hersenschudding zo min mogelijk te prikkelen. Maar daar zijn artsen en wetenschappers inmiddels radicaal anders over gaan denken, ontdekte Aimée tijdens haar herstel.[Shownotes] Lees hier het Volkskrant-artikel van Aimée Kiene.  Presentatie: Tonie MuddeMontage: Lorenzo de LeeuwEindredactie: Julia van Alem, Corinne van DuinSee omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Hoe ziet het bos van de toekomst eruit? 19.10.2026 24m

  Bomen lijden ernstig door droogte, hittegolven, branden en plotselinge hevige regenval. En dat wordt allemaal heftiger door klimaatopwarming. Soorten zullen verdwijnen, bossen moeten veranderen. Maar hoe precies? Natuurjournalist Jean-Pierre Geelen ging met experts op zoek naar het bos van de toekomst. Bekijk ook de video.  Presentatie: Tonie Mudde Montage: Lorenzo de Leeuw Eindredactie: Julia van Alem, Corinne van Duin  See omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Ebola: het virus is terug en gevaarlijker dan ooit 12.10.2026 27m

  Alweer een uitbraak, met duizenden doden. Precies vijftig jaar geleden nadat het ebolavirus voor het eerst werd ontdekt, is dat de trieste stand van zaken in Oeganda en Democratische Republiek Congo. Inmiddels dringt de vraag zich op: waartoe is dit virus nog meer in staat? Muteren tot iets wat vliegt misschien? Met wetenschapsjournalist Maarten Keulemans, die onder meer sprak met één van de ontdekkers van het ebolavirus. Presentatie: Tonie MuddeRedactie en video: Josefien OvereemEindredactie: Julia van Alem en Corinne van DuinBekijk deze podcast ook op ons Youtube-kanaalSee omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Is dan eindelijk het mysterie van donkere materie gekraakt? 05.10.2026 22m

  Het heelal moet er vol mee zitten, anders vallen de bewegingen van de sterrenstelsels niet te verklaren. Al decennialang zoeken wetenschappers naar zogeheten donkere materie; alom aanwezig spul dat je niet kunt zien, maar dat een enorme aantrekkingskracht uitoefent. Bij een experiment onder een berg denken wetenschappers nu voor het eerst een glimp van die donkere materie te hebben gezien. Met: George van Hal. Presentatie: Tonie MuddeRedactie en video: Josefien OvereemEindredactie: Julia van Alem en Corinne van Duin Bekijk deze podcast ook op ons Youtube-kanaalSee omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Hoe maak je een moordenaar minder gevaarlijk? 28.09.2026 25m

  Ze zijn veroordeeld voor de meest verschrikkelijke delicten, zoals moord en verkrachting. En ze mogen pas weer terug de samenleving in als ze geen gevaar meer vormen. Maar hoe behandel je een tbs'er? Welke therapie werkt? Wetenschappers beginnen de eerste antwoorden te vinden op die cruciale vragen. Redacteur psychologie&brein Kaya Bouma sprak met wetenschappers en bezocht een tbs-kliniek, waar ze getuige was van een verrassende therapievorm. Presentatie: Tonie MuddeRedactie: Josefien OvereemVideo: Lorenzo de LeeuwEindredactie: Julia van Alem en Corinne van DuinBekijk deze podcast ook op ons Youtube-kanaalSee omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Gaan zwermen AI-agenten de mensheid uitroeien? 21.09.2026 35m

  Het gaat de laatste tijd wel érg hard met kunstmatige intelligentie. Onderzoekers laten groepen van duizenden zogeheten 'AI agenten' samenwerken, bijvoorbeeld om potentiële nieuwe medicijnen te ontdekken of om razendsnel wiskundevraagstukken op te lossen waar de knapste koppen zich al decennia op stuk beten. Tegelijkertijd zijn er risico's: zo braken ai agenten recent uit hun testomgeving en gingen het internet op om daar een website te hacken. Sommige experts vrezen dat kwaadwillenden met ai-agenten ook makkelijk krachtige wapens kunnen ontwikkelen. Tech&ai-redacteuren Laurens Verhagen en Frank Rensen praten je bij over de nieuwste ontwikkelingen, Maarten Keulemans bespreekt het risico dat ai agenten een dodelijk virus ontwikkelen. Presentatie: Tonie MuddeRedactie: Josefien OvereemVideo: Lisette SpiegelerEindredactie: Julia van AlemSee omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Zo redde één briljant idee het leven van duizenden Nederlanders 14.09.2026 33m

  Een aflevering met een persoonlijke aanleiding van presentator Tonie Mudde deze keer. Als iemand in Nederland een hartaanval krijgt, komen na het bellen van 112 vaak razendsnel uit alle hoeken mensen aanrennen om te helpen. Regelmatig zijn dit doodgewone buurtbewoners zonder medische opleiding, die alleen een reanimatiecursus hebben gevolgd.Ze zijn aangesloten bij HartslagNu, een app die alarm slaat als iemand in je buurt gereanimeerd moet worden. Tonie sloot zich ook aan en werd tot zijn verbazing in korte tijd al meerdere keren opgeroepen. Wie heeft dit ooit bedacht, vroeg hij zich af? Hoe goed werkt het? Wat maken de burgerhulpverleners allemaal mee? Presentatie: Anna van den BreemerRedactie: Pleuntje Valkhoff Montage: Lorenzo de LeeuwEindredactie: Julia van Alem See omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Liefde op het eerste gezicht? Zo kiezen we onze partner echt 07.09.2026 24m

  Tegenpolen die elkaar aantrekken? Die vonk bij de eerste ontmoeting? Een groeiende stapel onderzoek toont een ander beeld over romantische liefde. Anna van den Breemer vertelt over de nieuwste wetenschappelijke inzichten over hoe aantrekkingskracht werkt. Presentatie: Tonie MuddeRedactie: Josefien Overeem en Pleuntje ValkhoffMontage: Lorenzo de LeeuwEindredactie: Julia van Alem en Corinne van Duin  Bekijk deze podcast ook op ons YouTube-kanaalKom naar een van onze theatershows! Info en kaarten: volkskrant.nl/liveSee omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Giechelende muizen, schaterende apen: de evolutie van lachen 31.08.2026 18m

  Ooit een muis horen lachen?  Wetenschappers ontdekten de afgelopen jaren dat ook muizen, ratten, honden en apen hun eigen vorm van lachen hebben. In deze speciale aflevering van Ondertussen in de Kosmos duikt Maarten Keulemans in de fascinerende evolutie van de lach. Van giechelende muizen tot schaterende bonobo's: nieuw onderzoek laat zien dat ook de menselijke lach veel ouder is dan taal. Presentatie: Maarten Keulemans en Tonie MuddeMontage: Pleuntje Valkhoff en Josefien OvereemEindredactie: Corinne van Duin See omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Zo remmen wetenschappers veroudering af (Lowlands live) 24.08.2026 30m

  De eeuwige jeugd, is het dan toch mogelijk? Bij experimenten slagen wetenschappers er al in om dieren spectaculair ouder te laten worden. Ondertussen investeren techmiljardairs miljoenen in de ontwikkeling van anti-verouderingsmiddelen, in de hoop zo zelfs de dood te kunnen afkopen. Met Maarten Keulemans en George van Hal. Natuurredacteur Jean-Pierre Geelen vertelt over dieren die extreem kort of lang leven. Presentatie: Tonie MuddeMontage: Rinkie BartelsRedactie en productie: Pleuntje Valkhoff en Julia van AlemEindredactie: Corinne van DuinMuziek: Rinkie Bartels  See omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Stress, slaap, stappen: hoe zinvol is het om je gezondheid door te meten met wearables? 17.08.2026 33m

  Miljoenen Nederlanders dragen inmiddels een wearable, zoals een smartwatch, die allerlei gezondheidseigenschappen meet. De fabrikanten claimen daarmee inzicht te kunnen geven in hoe goed je slaapt, hoeveel stress je hebt en of je wel genoeg beweegt. Hoe zinnig of onzinnig zijn dit soort hoogstpersoonlijke gezondheidsmetingen? Wetenschapsjournalist Ronald Veldhuizen liet zichzelf doormeten en sprak met wetenschappers. Presentatie: Tonie MuddeMontage: Pleuntje ValkhoffEindredactie: Corinne van Duin  Kom naar onze theatershow! We gaan vanaf september naar Utrecht, Rotterdam, Wageningen en Haarlem. Kaarten: volkskrant.nl/liveSee omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Eindelijk ontrafelen wetenschappers het geheim van bliksem 10.08.2026 26m

  Al zolang er mensen op aarde lopen kijken ze bij onweer gefascineerd naar boven. Dat zoveel geweld uit de hemel kan komen, hóé dan? Nieuwe technieken - waarbij Nederlandse wetenschappers onder meer onweer maken in hun laboratorium - onthullen hoe een bliksemschicht precies ontstaat. Wetenschapsjournalist George van Hal geeft ook antwoord op andere prangende bliksemvragen zoals 'hoe groot is de kans dat je geraakt wordt door de bliksem?', 'wat moet je doen als het onweer toeslaat en je loopt ergens in een open veld?' en 'wat is het verhaal van de wereldrecordhouder meeste-keren-door-de-bliksem-geraakt'? Presentatie: Tonie MuddeMontage: Pleuntje ValkhoffEindredactie: Corinne van Duin **Kom je ook naar onze theatershow? Vanaf september staan we in diverse steden. Info en kaarten: volkskrant.nl/live See omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Een nieuwe eeuw van uitbarstende vulkanen dreigt voor IJsland 03.08.2026 20m

  In IJsland wordt de aarde opnieuw wakker. Bij het vissersdorp Grindavík dwongen aardbevingen en lava honderden bewoners hun huizen te verlaten. Wat begon als een spectaculaire toeristische vulkaanuitbarsting, groeide uit tot een crisis die volgens wetenschappers nog eeuwen kan aanhouden.Onder het schiereiland Reykjanes liggen meerdere vulkaansystemen dicht bij elkaar. Onderzoekers vrezen dat uitbarstingen elkaar kunnen aansteken, vlak bij Reykjavik, de luchthaven en belangrijke energiecentrales. Toch blijven veel inwoners terugkeren. Want op IJsland, zeggen ze zelf, woon je nu eenmaal op lava.  Presentatie: Maarten KeulemansMontage en sounddesign: Loïs van den NoortEindredactie: Corinne van DuinBeeld: Julius SchrankSee omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Met deze machine haalt IJsland CO₂ uit de lucht 27.07.2026 19m

  Op een winderige hoogvlakte in IJsland staat een machine die de planeet moet helpen afkoelen. Dag en nacht zuigt de installatie CO₂ uit de lucht, in de hoop de opwarming van de aarde een beetje af te remmen. Voor de ene is het een veelbelovende technologische doorbraak, voor de andere een gevaarlijke afleidingsmanoeuvre die echte klimaatmaatregelen uitstelt. Toch duiken zulke installaties op steeds meer plekken op. Verslaggever Maarten Keulemans reisde af naar IJsland om het met eigen ogen te zien, en maakte er een prikkelende en sfeervolle audioreportage. Presentatie: Maarten KeulemansMontage en sounddesign: Loïs van den NoortEindredactie: Corinne van DuinBeeld: Julius SchrankSee omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Kunnen vrouwen beter zoeken dan mannen? 20.07.2026 24m

  Alwéér je sleutels of je mobieltje kwijt? Het zoeken naar kwijtgeraakte spullen behoort tot een van de meer frustrerende activiteiten in een mensenleven. Soms kijken we zelfs straal langs objecten die we zoeken. ('Je oortjes? Die liggen op de plank voor je neus, schat.') We bespreken fascinerende wetenschappelijke inzichten over spullen kwijtraken én vinden. Met het verlossende antwoord op de vraag of vrouwen simpelweg beter zijn in het vinden van spullen dan mannen. Zou het? Met: Heleen van Lier. Presentatie: Tonie MuddeMontage: Pleuntje ValkhoffEindredactie: Julia van Alem See omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Pas op, daar komt El Niño! 13.07.2026 28m

  De temperatuur op aarde loopt al op door klimaatopwarming, maar daar komt dit jaar nog iets bovenop: weerfenomeen El Niño. Wetenschappers signaleren dat er zelfs een 'Super El Nino' in aantocht is. Maar wat is dat nou eigenlijk, die El Niño? En wat waren de gevolgen van eerdere El Niño's? Maarten Keulemans sprak met wetenschappers en dook oude krantenarchieven in waar hij stuitte op wonderlijke El Niño-ervaringen van onze voorouders. Presentatie: Tonie MuddeMontage: Pleuntje ValkhoffEindredactie: Julia van AlemSee omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Waarom de tijd sneller gaat als je ouder wordt (Best Kept Secret LIVE) 06.07.2026 32m

  Het is overal om ons heen en toch zo slecht begrepen: de tijd. Vanaf het podium van het festival Best Kept Secret beantwoorden we intrigerende vragen over de tijd. Zoals: tikt de klok overal in het heelal even snel? Is tijdreizen mogelijk? Waarom lijkt de tijd gevoelsmatig sneller te gaan naarmate je ouder wordt? Met Anna van den Breemer en George van Hal.Bekijk deze aflevering ook met video. Presentatie: Tonie MuddeVideo en montage: Lisette SpiegelerEindredactie: Julia van Alem, Corinne van DuinSee omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  Hoe tweelingonderzoek onze kijk op de mens radicaal veranderde 29.06.2026 28m

  Of je gevoelig bent voor verslavingen, of je een hoog IQ hebt, of je meer risico loopt op een depressie. Telkens weer duikt de vraag op: in hoeverre leggen je genen dit vast, en in hoeverre speelt je opvoeding hierbij een doorslaggevende rol? Onderzoek naar tweelingen biedt verrassende antwoorden en inzichten, vertelt wetenschapsredacteur Maarten Keulemans. Met een bijrol voor de tweeling Annabel en Suzette, die zelf al jarenlang meedoen met het Nederlandse tweelingonderzoek. De vraag van de luisteraar luidt deze week: 'Waarom zeggen mensen zo vaak 'zeg maar'?' Kom naar een van onze liveshows! Info en kaarten: volkskrant.nl/live  Presentatie: Tonie MuddeMontage: Loïs van den NoortEindredactie: Corinne van DuinSee omnystudio.com/listener for privacy information.
• 
  '1 drankje moet kunnen toch?' Wat alcohol écht met je doet 22.06.2026 30m

  Lang werd van alcohol gedacht dat alleen zware drinkers gezondheidsschade opliepen. Eén drankje per dag zou zelfs goed voor je hart zijn, suggereerden sommige studies. Maar nieuwe, onafhankelijke onderzoeken schetsen een radicaal ander beeld. De schade van alcohol begint al bij de eerste druppel. Journalist van het jaar Ellen de Visser neemt je mee op een reis door het lichaam, en legt uit wat alcohol daar precies aanricht. Zorgverslaggever Maud Effting, die recent nog de European Press Prize won, vertelt over de dubieuze relatie die de alcoholindustrie heeft met de wetenschap. Zoals daar is: waarom werkt de crème de la crème van de Nederlandse wetenschap mee aan de Heinekenprijzen? *** Kom je ook naar onze theatershow? Info en tickets: volkskrant.nl/live Presentatie: Tonie MuddeMontage: Loïs van den NoortEindredactie: Jasper VeenstraSee omnystudio.com/listener for privacy information.