Focus op Wetenschap

Focus op Wetenschap

NPO Luister / NTR
Country Netherlands
Language NL-NL
Episodes 156
Latest 16.11.2026

Focus op Wetenschap neemt je mee naar Nederlandse laboratoria, archieven en instituten om te ontdekken waar wetenschappers zich dagelijks mee bezighouden. Het programma gaat op reportage en geeft een kijkje achter de schermen van de wetenschap. Ook is het aanwezig op wetenschapsfestivals en worden maatschappelijke thema's kritisch onderzocht. Van petrischaaltje tot planeet, altijd gericht op wetenschap.

Episodes

  • Waarom zijn er steeds minder zeehonden in de Waddenzee?
    Waarom zijn er steeds minder zeehonden in de Waddenzee? 16.11.2026 19m
    Het gaat niet goed met de gewone zeehond, een van de weinige nog echt wilde dieren van Nederland. In 2020 werden er nog zo’n 7600 volwassen zeehonden geteld, in 2025 waren dit er nog maar 7200. En dat terwijl het aantal zeehondenpups juist toenam: van 2500 naar 2800. Maar… ze spoelen lang niet allemaal aan. Waar blijven al die jonge zeehonden? Verslaggever Renette Kwakkenbos neemt een kijkje in de snijzaal van de Diergeneeskundefaculteit van de Universiteit van Utrecht. Daar kijkt en luistert ze mee hoe veterinair patholoog Nadiah van Eijk (https://www.uu.nl/medewerkers/NMHAvanEijk1) samen met...
  • Kan een trein veilig zichzelf besturen?
    Kan een trein veilig zichzelf besturen? 09.11.2026 28m
    Sinds oktober 2025 testen ProRail, DB Cargo en andere partners een automatisch rijdende goederentrein op de Betuweroute. De locomotief rijdt zelf, of wordt op afstand bestuurd vanuit een controlecentrum. Tijdens het testen zitten er altijd een machinist en een testteam in de cabine. Wat gebeurt er als een trein die zichzelf bestuurt de verbinding kwijtraakt? En durf jij erin te zitten? Verslaggever Sander Nieuwenhuijsen staat op Kijfhoek, het grootste rangeerterrein van Nederland voor goederentreinen, naast een omgebouwde testlocomotief. Samen met Roy Germain, projectmanager ATO bij ProRail, n...
  • Wat zet de politie in bij demonstraties: mensenkennis of traangas?
    Wat zet de politie in bij demonstraties: mensenkennis of traangas? 02.11.2026 25m
    De afgelopen weken bleek in Frankrijk hoe demonstraties uit de hand kunnen lopen. Protesten tegen slechte voorzieningen op scholen groeiden uit tot een beweging tegen hoge prijzen en bezuinigingen en liepen uit op veldslagen met de politie, rellen en plunderingen. Vermoedelijk maakt het uit hoe de politie reageert. Maar welke methode is dan het beste? Ga je het gesprek aan met betogers of kies je voor de harde hand? Wat kunnen politiekorpsen van elkaar leren? Socioloog Laura Keesman (https://research.vu.nl/en/persons/laura-keesman/) van de Vrije Universiteit deed onderzoek in acht landen om ee...
  • Hoe maak je wijkbewoners gelukkiger met kunst?
    Hoe maak je wijkbewoners gelukkiger met kunst? 26.10.2026 22m
    Een kunstproject waarbij een auto rondjes rijdt op een rotonde in de wijk en bewoners die een klok moeten meenemen naar diezelfde rotonde. Kan kunst bewoners in volkswijken het gevoel geven dat ze mee mogen praten? Kan het hun trots op de wijk langdurig vergroten en hen zelfs gelukkiger maken? Wetenschapper Johan Kolsteeg (https://www.rug.nl/staff/johan.kolsteeg/) van de Rijksuniversiteit Groningen onderzoekt het. En da's nog niet zo eenvoudig. Want waaraan moet dat kunstproject dan voldoen? Moet je als wetenschapper daarin sturen? En het welzijn van bewoners... hoe 'meet' je dat? In deze afle...
  • Krijgt de gans terecht de schuld? Uitzoeken waarom het riet niet groeit
    Krijgt de gans terecht de schuld? Uitzoeken waarom het riet niet groeit 19.10.2026 22m
    "Nederland heeft bijna geen natuur meer". Dat zegt ecoloog Ralph Temmink (https://www.uu.nl/medewerkers/RJMTemmink) van de Universiteit Utrecht. "Neem bijvoorbeeld de uitgestrekte veengebieden: daar is weinig meer van over". Temmink onderzoekt hoe je natuur in Nederland kunt behouden en herstellen. In deze aflevering van Focus op Wetenschap gaat verslaggever Hans Noortman met hem op pad. Of liever gezegd: het water op, op de Ankeveense Plassen bij Bussum. Ralph Temmink zoekt daar uit waarom het riet op sommige plekken zo slecht aangroeit. Tijdens het veldwerk werkt Temmink met promovendi Arany...
  • Hoe vind je een medicijn voor ziektes die je niet kan zien? (Betweter Festival)
    Hoe vind je een medicijn voor ziektes die je niet kan zien? (Betweter Festival) 12.10.2026 25m
    Wat de overeenkomst is tussen long covid en chronische pijn? Je kan beide aandoeningen niet zien en slecht meten. Presentatoren Bram van Diemen en Renette Kwakkenbos spreken met Niels Eijkelkamp. Hij is hoogleraar bij het Universitair Medisch Centrum Utrecht en doet daar onderzoek naar het mechanisme achter chronische pijn bij het Center for Transnationaal Immunology (CTI). Ook is hij betrokken bij een onderzoek naar de biomedische oorzaken van post-COVID. Deze aflevering is live opgenomen tijdens het Betweterfestival in Utrecht. Samen ontrafelen ze de mechanismen achter chronische pijn en lon...
  • Hoe raak je uit de schulden nadat je uit de gevangenis komt? (Betweter Festival)
    Hoe raak je uit de schulden nadat je uit de gevangenis komt? (Betweter Festival) 06.10.2026 25m
    Uit de gevangenis, maar niet uit de schulden. Presentatoren Bram van Diemen en Renette Kwakkenbos spreken met Gercoline van Beek, zij is gespecialiseerd in onderzoek naar de relatie tussen schulden en criminaliteit. Ook brengt ze dakloosheid in kaart. Aan de Hogeschool Utrecht is zij verbonden aan het Kenniscentrum Sociale Innovatie en de master Forensische Sociale Professional. Op dit moment doet ze onderzoek naar schuldenproblematiek bij ex-delinquenten. Deze aflevering is live opgenomen tijdens het Betweterfestival in Utrecht. Aan de hand van persoonlijke uitspraken van ex-gedetineerde Mich...
  • Wie is bereid te vechten voor Nederland (en wie niet)? (Nacht van Ontdekkingen)
    Wie is bereid te vechten voor Nederland (en wie niet)? (Nacht van Ontdekkingen) 28.09.2026 26m
    Hoeveel Nederlanders zouden daadwerkelijk de wapens oppakken als het menens wordt? Sander Nieuwenhuijsen en Renette Kwakkenbos spreken met Michal Onderco, hoogleraar Internationale Betrekkingen aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, die onderzoek doet naar gevechtsbereidheid. Dit is het tweede deel van een tweeluik, opgenomen tijdens wetenschapsfestival de Nacht van Ontdekkingen in Leiden. Onderco vergelijkt Nederland met zes andere Europese landen, met representatieve steekproeven van zo'n 1.000 respondenten per land. De cijfers lopen flink uiteen: van rond de 70% in Zweden tot zo'n 40% in Ne...
  • Je beste noodpakket? Dat zijn je buren! (Nacht van Ontdekkingen)
    Je beste noodpakket? Dat zijn je buren! (Nacht van Ontdekkingen) 21.09.2026 28m
    Wat gebeurt er eigenlijk met een samenleving als het misgaat: paniek en plundering, of buren die elkaar juist opzoeken? Live vanaf wetenschapsfestival de Nacht van Ontdekkingen in Leiden spreken Renette Kwakkenbos en Sander Nieuwenhuijsen met rampenonderzoeker Jori Kalkman (Wageningen Universiteit & Nederlandse Defensie Academie). "De meeste mensen worden eigenlijk leukere mensen tijdens een ramp." Kalkman vergelijkt rampen wereldwijd - van tsunami's tot overstromingen - en legt uit waarom ze mensen ongelijk raken, en waarom je daarvoor internationaal moet vergelijken. Zijn eigen onderzoek naa...
  • Hoe betrouwbaar is een geheugentest in een huiskamer vol afleiding? (Lowlands Science)
    Hoe betrouwbaar is een geheugentest in een huiskamer vol afleiding? (Lowlands Science) 14.09.2026 22m
    Hoe betrouwbaar is een geheugentest als er tegelijk een hond blaft, de postbode aanbelt en het nieuws op tv staat? In deze tweede aflevering van de festivalserie loopt verslaggever Sander Nieuwenhuijsen op Lowlands Science een onderzoekscontainer binnen, met daarin een tot in detail nagebouwde huiskamer. Compleet met bankstel, planten en een keukentje met barretje. "Wij hebben een ervaring voor bezoekers die uit twee delen bestaat: voorlichting over dementie, en digitale taken om het denkvermogen in kaart te brengen." In Nederland hebben op dit moment naar schatting 300.000 mensen dementie. De...
  • Proeven onder invloed bij de snackmuur van de wetenschap (Lowlands Science)
    Proeven onder invloed bij de snackmuur van de wetenschap (Lowlands Science) 07.09.2026 17m
    Hoe kun je onderzoek doen naar het effect van alcohol op smaakbeleving? Bij een ethische commissie kom je daar niet ver mee, op een festival wél. Verslaggever Sander Nieuwenhuijsen bezoekt Lowlands Science, het wetenschapsgebied naast het hoofdpodium op het festival in Biddinghuizen. Hier verzamelen onderzoekers drie dagen lang data bij duizenden vrijwillige proefpersonen voor onderzoeken die in een laboratorium veel lastiger te organiseren zijn. Bij de snackmuur van het onderzoek ‘De vetverleidelijke borrelplank: smaakinteracties onder invloed’ draait alles om één vraag: wat gebeurt er met je...
  • Een totaal nieuwe archiefervaring
    Een totaal nieuwe archiefervaring 01.06.2026 18m
    Als historicus ben je volledig afhankelijk van bronnen, die vaak alleen maar in stoffige archieven te vinden zijn. Over beroemde mensen kom je na wat zoeken veel te weten. Maar hoe vertel je het verhaal van een gewone mens die alleen hier en daar wat kleine snippers aan informatie achterliet? En misschien nog wel belangrijker: hoe geef je die gewone mens diens eigen stem terug? Verslaggever Renette Kwakkenbos kijkt voor de podcast Focus op Wetenschap mee met een lectoraat van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, Pluralisme in Onderzoek en de Kunsten. Dit lectoraat is bezig met een bijzon...
  • Kun je aan je geheugen sleutelen om van pijnlijke herinneringen af te komen?
    Kun je aan je geheugen sleutelen om van pijnlijke herinneringen af te komen? 28.04.2026 33m
    Stel, je wordt verliefd op iemand en bent hoteldebotel. Je vormt warme herinneringen aan die persoon, denkt daar ook veel aan en hoopt dat het gevoel altijd blijft. Maar dan blijkt diegene stiekem al een ander te hebben... Al die warme herinneringen worden plotseling herschreven met een pijnlijke lading. 🏹 Wat er dan in je brein gebeurt - hoe die emotionele herinneringen veranderen - is een wetenschappelijk raadsel. Maar opvallend genoeg gebeurt het sturen van emotionele herinneringen al wel in de klinische psychologische praktijk, bijvoorbeeld bij mensen met PTSS of depressie. Dat je herinne...
  • Wat zeggen loeiende koeien?
    Wat zeggen loeiende koeien? 20.04.2026 21m
    Koetjes en kalfjes. We hebben het vaak óver hen, maar heb je er weleens bij stilgestaan dat ze zelf misschien ook wel iets zeggen? 🐮Sociolinguist Leonie Cornips onderzoekt de loeien van koeien. Wat vertellen ze ons eigenlijk? 🔡 In de formele taalkunde wordt de mens vaak los van de dieren gezien. Wij zouden immers de enigen zijn die zinnen kunnen opbouwen. Maar volgens Leonie kunnen koeien dat - weliswaar op hun eigen manier - ook. 🧑‍🌾 Presentator Renette Kwakkenbos leert onder andere de verschillen te herkennen tussen de loeien van een moederkoe die haar kalfje voor altijd kwijt is en van...
  • Dode koolmezen in de blender voor onderzoek naar bestrijdingsmiddelen
    Dode koolmezen in de blender voor onderzoek naar bestrijdingsmiddelen 13.04.2026 30m
    Bestrijdingsmiddelen zijn niet meer weg te denken uit ons leven. In rap tempo verschijnen er verschillende soorten op de markt om ons voedsel tegen schimmels en insecten te beschermen. Ook in letterlijk zin zijn ze niet meer weg te denken: vaak zijn ze moeilijk afbreekbaar en verspreiden ze zich ver voorbij de plek waar ze in eerste instantie zijn gebruikt. Zelfs tot in jouw lichaam, ons grondwater, je slaapkamer en de dieren om ons heen. 🩻 Dat verdient dringend onze aandacht. We weten namelijk niet zeker wat die duizenden soorten bestrijdingsmiddelen met onze gezondheid en die van ons milieu...
  • Op zoek naar parasieten in koeienpoep
    Op zoek naar parasieten in koeienpoep 30.03.2026 18m
    Het is weer lente! De koeien mogen eindelijk weer naar buiten. Hoe meer naar buiten, hoe beter. Zou je zeggen. Maar door klimaatverandering komen er in de weilanden steeds meer parasieten voor die schadelijk zijn voor koeien. En dan met name de leverbotparasiet. 👨‍🌾 Boeren kunnen hun koeien preventief medicijnen geven, maar die zijn slecht voor het milieu en er bestaat een kans dat hun koeien langzaamaan resistent raken. 🪱 Ze willen dus graag weten of de parasiet bij hun koeien voorkomt. Maar hoe komen ze daarachter? Parasitoloog Lonneke Nijhuis van de Universiteit Utrecht leidt de onderzoe...
  • Hoe bescherm je de rechtsstaat… ook tegen zichzelf? (live vanaf InScience festival)
    Hoe bescherm je de rechtsstaat… ook tegen zichzelf? (live vanaf InScience festival) 23.03.2026 31m
    Hoe voorkom je dat de overheid via wetgeving, veiligheidsdiensten of politieke druk steeds verder opschuift richting autocratische verhoudingen? In deze tweede aflevering bouwen we voort op ons gesprek met Rowin Jansen tijdens het InScience Festival (https://www.insciencefestival.nl/nl/) in Nijmegen. Waar het in het eerste deel ging over wat geheime diensten doen en hoe je ze controleert, zoomen we nu in op het bredere plaatje: de democratische rechtsstaat. Wanneer wordt waakzaamheid écht noodzakelijk? En wat betekenen actuele ontwikkelingen in Nederland, Europa en vooral de Verenigde Staten v...
  • Hoe geheim hoort een geheime dienst te zijn? (live vanaf InScience festival)
    Hoe geheim hoort een geheime dienst te zijn? (live vanaf InScience festival) 16.03.2026 25m
    Wat doen geheime diensten precies? Hoe ver mogen ze gaan? Welke middelen hebben ze - en wie kijkt er mee over hun schouder? Een inkijkje in de wereld van spionage, toezicht en de dunne lijn tussen veiligheid en macht. In deze eerste aflevering van een tweeluik duiken we in een wereld die zich normaal gesproken aan ons zicht onttrekt: die van de geheime diensten. Universitair docent nationaal veiligheidsrecht Rowin Jansen (Radboud Universiteit) onderzoekt hoe je toezicht houdt op organisaties die per definitie in het verborgene opereren. Hoe weet je of een geheime dienst binnen de wettelijke li...
  • Hoe maakt de NOS het weerbericht?
    Hoe maakt de NOS het weerbericht? 09.03.2026 28m
    Waarschijnlijk denk je dagelijks maar kort aan het weer. Een paar minuten, als je het weerbericht checkt op je telefoon, radio of televisie - en misschien nog wat minuten om te klagen als het weer niet is wat de weermensen hadden voorspelt. Maar sta je er wel eens bij stil dat je elke dag naar de resultaten van een klein wetenschappelijk onderzoek kijkt? ⭕️ In deze aflevering achterhaalt presentator Syb Faes hoe het weerbericht bij publieke omroep NOS wordt gemaakt. Daarvoor loopt hij de hele dag mee met doorgewinterd weerman Peter Kuipers Munneke, en komt hij erachter dat het weerbericht aan...
  • Hoe een ‘gezonde’ bodem het verschil maakt bij hitte en hoosbuien
    Hoe een ‘gezonde’ bodem het verschil maakt bij hitte en hoosbuien 02.03.2026 23m
    In deze aflevering duiken we letterlijk de grond in. Want wat zegt de bodem onder onze voeten over de stad waarin we wonen? En waarom kan een bodem die er gezond uitziet in de praktijk tóch problemen veroorzaken? Bodemonderzoekers Amanda Matson en Erik van den Elsen (Wageningen Environmental Research) werken samen met Liz Veerman en Remen Dallinga van de gemeente Amsterdam aan de Bodemgezondheidsindex: een methode om te meten hoe ‘gezond’ de stedelijke bodem is. Maar vooral: hoe geschikt die bodem is voor wat wij er als mens mee willen doen. Verslaggever Sander Nieuwenhuijsen loopt mee tijdens...

Popular in

The podcast also appears in the podcast charts of these countries.